El Laserdisc a l'è stad un formad de registristrazzion per l'home video vendud del 1978 ai prim agn 2000, prim esempi de disch otegh a vesser comerciad publegament. In principi del tut analogich, con l'andà del temp el gh'ha havud acess a l'audio digital e anca se la soa qualità a l'era pussee volta de quella de la VHS e de Betamax el gh'ha havud minga inscì tant de success in Ocident, soratut per el sò volt cost e l'impossibilità de registràgh la television, e l'è stad doperad soratut di videofil che voleven pussee de qualità, al contrari in Giapon l'è rivad a 'na penetrazzion de mercad de circa el 10%.
Storia L'ideja de 'n formad de registrazzion video otegh cont un disch trasparent la vegn in del 1963 a James Russell e David Paul Gregg, che la breveten in del 1970. La MCA la crompa 'sta tecnologia chì in del 1968 e in del 1969 Philips la desvilupa un disch otegh video rifletent, e i do aziende se meten insema per fà su on sistema pussee bon, che l'è demostrad per la prima voeulta in del 1972 e comercializaa per esperiment in del 1978, du agn dopo del rivà in sul mercad del videoregistrator VHS e quater agn prima del rivà del CD.
In principi a l'è vendud 'me MCA DiscoVision, ma poeu in del 1980 Pioneer la crompa la pupart di azzion del sistema e l'ha mitud dent i nom LaserDisc e LaserVision. In l'otover 1981 a l'è lanziad in Giapon e, fina a la soa fin in del 2009, inn stad vendud circa 3,6 milion de letor. El prim film sortid per la piataforma a l'è stad Jaws in del 1978 menter el darrer a l'è stad Tokyo Raiders, sortid in del setember 2001.
In del 1984 Sony l'ha lanziad un sistema Laserdisc bon de tegnì dent dacc digitai, compagn de 'n CD-ROM, bon de havégh denter pussee de 3 GiB.
In del 2001, in del mercad american, el Laserdisc l'era stad sostituid del tut del DVD, anca se 'n quaj letor l'era an'mò importad del Giapon per i collezzionista. Propi in Giapon, inveci, i letor inn stad fad su fina al 2009. In Europa, inveci, a l'è stad semper un formad poch cognossud, anca se la BBC l'ha doperad el sistema per el BBC Domesday Project, oltra che per mostrà i so stema in di trasmission e studi televisiv.
Tecnologia El Laserdisc, compagn di DVD o fina di Blu-ray, el dopera un laser per vesser lensgiud e la soa informazzion l'è representada di pich e di boeugg in la superfis ma, a diferenza di formad digitai, l'informazzion l'è salvada in manera analogica e l'è representada de la distanza in tra i element del disch, cont el video salvad in composit e l'audio salvad in PCM o in FM in principi e, pussee inanz, in digital.
A l'era impraticabel per l'epoca doperà un sistema de codifega digital, donca a l'è stad doperad un sistema fondad in sul pirlà del disch, che 'l permeteva trè codifeghe: CAV, o ben Velocità Costanta Angolar, indova che el disch el sgirava in manera costanta a la midema velocità (1'800 sgpm per NTSC, 1'500 per PAL) per tuta la reproduzzion e ogni sgir el lensgeva un frame del video. 'Sto sistema el permeteva 30 menut per lat in su NTSC e 36 in su PAL, el permeteva de congelà un frame e 'l sbassava anca el ris'c de interferenza in tra i linie. CLV, o ben Velocità Lineara Costanta, indova che el disch l'andava pussee pian intant che 'l se svesinava a la fin, inscì de permeter de havégh fina a 60 menut in NTSC e 64 in PAL, ma a cost de havégh no la possibilità de congelà un frame senza hardware pussee e de ris'cià pussee de interferenze CAA, o ben Acelerazzion Angolar Costanta, mituda in di prim agn '80 per risolver i problema principai de CLV, el sbassa la velocità cont un sistema scalar inveci che cont un sistema linear, roba che la permeteva 'na capacità compagna de quella del CLV, di voeulte pussee granda, ma senza perder in qualità.
Audio I son podeven vesser salvad in diverse manere, in principi domà in analogich e, pussee inanz, digital. Con la tecnologia pussee bona un disch NTSC el podeva havégh denter una tracia stereo analogica e 'na tracia digital de qualità compagna a quella de 'n CD, in PCM e senza compression, al contrari quej in PAL podeven havégh domà una tracia, che la podeva vesser analogica o digital, anca lee de qualità CD. In del Regn Unid i disch con la trascia analogica eren ciamad "LaserVision", menter quej con la trascia digital "LaserDisc". 'Me che sia, in tucc i cas el son a l'era codifegad in Eight-to-fourteen modulation, compagn di CD.
Dolby Digital e DTS a inn stad mitud per la prima voeulta in su Laserdisc, in su la version giaponesa de Guerre Stellar: Episodi I - La menascia fantasma, e inn rivad poeu in d'un quaj alter titol costos prima de la fin de la vita de la piataforma. A diferenza di DVD, indova che 'sti informazzion eren salvade in formad digital, in sul Laserdisc eren salvade in modulazzion de frequenza a cost de la trascia video e i letor gh'haveven de havégh un chip aposta per estràll e reprodùll, roba che l'era assee comuna in di letor medi-volt de la mità di agn '90, ma vers la fin del decenni, cont el volzàss di vender di DVD, i produtor hann desmetud de metél. El PAL a l'era pussee limitad, e domà vers de la fin de la vita l'è stad possibel meter 'sti formad digitai.
Intuitù de audio digital, el Laserdisc a l'era superior rispet a ogni formad de casseta comercial, menter per l'audio analogich el variava fiss d'on disch con l'alter e d'on letor con l'alter, a segonda de la qualità de masterizazzion, di component del sistema e inscì via.
Dimension La mesura pussee comun del Laserdisc a l'era quella de 30 cm, assee vesina a quella de 'n disch fonografegh LP, che permeteven un temp de registrazzion de 30/36 menut per lat (CAV NTSC/PAL) a 60/64 menut per lac (CLV NTSC/PAL).
Gh'eren anca 'na minoranza de disch in formad EP de 20 cm, quell de 45 sgir, e permeteven 20 menut per lat. Eren doperad soratut per i compilation musegai.
El formad de 12 cm, compagn de un Compact Disc, a l'era vendud me CD Video o Video Single Disc, e 'l podeva havégh denter 20 menut de musega in formad CD, lensgibel de ogni letor, e 5 menut de video Laserdisc.
Letor
I prim letor doperaven di laser elio-neon de 632,8 nm, che gh'haveven un color ross-naranz, al contrari quèi vegnud dopo, a stat solid, doperaven di laser infraross a semicondutor, cont una longheza d'onda de 780 nm.
El prim letor a stat solid, el LD-700, l'è stad lanziad in del mercad de Pioneer in del 1984, e l'è stad anca el prim letor a caregà i disch de denanz e minga de sora. I laser a gas a inn sortid poch dopo del mercad di consumator e 'n quaj ann dopo anca de quell industrial.
La pupart di letor de Laserdisc ghe faseven sgirà el disch a l'utent, ma poeu inn rivad di letor ch'eren boni de girà inveci el laser, inscì de podé lesger un disch intregh. Gh'eren anca di letor industriai e di kit che permeteven de lenger de fila pussee disch, fina a 50 per un quaj sistema propi specialistegh.
La pupart di letor sortid dopo de la mità di agn '80 eren boni anca de lensger i compact disc, e 'n quaj letor el faseva anca de roeuda per cambià i CD, fina a cinch.
In del 1996 el sortiss el Pioneer DVL-9, bon de lensger sia i Laserdisc che i DVD.
Letor famos Pioneer PR7820, prim letor industrial, bon de vesser controllad de 'n computer, doperad per el prim videosgioeugh american in su LaserDisc Dragon's Lair. Pioneer CLD-1010, prim letor bon de lensger i CD-Video discs, sortid in del 1987. Pioneer CLD-D703, un modell del 1994 con audio digital Serie Pioneer LaserActive: I letor Pioneer CLD-A100 e NEC PCE-LD1 permeteven de sgiugà ai disch per Sega Genesis e TurboGrafx16 con di component pussee Serie Pioneer DVL, bon de lensger DVD e Laserdisc
Marchi
In del desvilup MCA Inc, co-proprietaria del sistema, l'ha ciamad el sistema Optical Videodisc System, Reflective Optical Videodisc e Laser Optical Videodisc in di vari ducument, in del 1968 la se stabiliza in sul nom Disco-Vision, mudad in DiscoVision, senza el tratin, in del 1978. MCA a l'era el produtor de film pussee grand per el sistema e donca i so film eren marciad inscì.
A Philips la ghe piaseva pussee la sigla VLP, de l'olandes Video Langspeel-Plaat (Video-disch longh), e la voleva fà anca un sistema compagn per l'audio ciamad ALP, che però l'è 'ndad de nissuna part. Donca, fina ai prim agn '80, el sistema el gh'haveva nissun nom ofizzial unegh, e l'è stada la formazzion de la LaserVision Association a dàgh el nom che l'è cognossud incoeu, anca se di produtor han sutad a doperà di marchi diferent per i so sistema.
Pioneer Corporation a l'era assee cognossuda per la Bissa Scudellera del Laserdisc, che l'era mituda in sui disch a lat unich per dìgh a quej che lensgeven l'alter lat che gh'era dent nagot e de lensger l'alter. Tra l'alter, eren lor i proprietari del marchi comercial LaserDisc per i letor, desgià che eren entrad in del setor in d'una partnership paritaria con la MCA.
Confront cont i tecnologie coeve VHS Rispet ai VHS el Laserdisc el gh'haveva tancc de vantagg: per esempi el gh'haveva 'na resoluzzion de 425 linie televisive in NTSC e 440 in PAL, rispet ai 240 in NTSC de la videocasseta. A l'era anca pussee fazil doperà l'audio digital in sul Laserdisc, al contrari in su la VHS a l'è restada semper 'n aplicazzion de nicchia, tra l'alter, in su NTSC, el Laserdisc el podeva havégh pussee trasce audio, roba che la permeteva de vender disch bilengov o cont i coment del diretor, impossibil cont una VHS.
L'acess in del Laserdisc a l'era casual, donca a l'era possibel rivà a 'n dad pont de 'n olter pont senza specià tant de temp, oltra a menà inanz el disch con precision, roba impossibel cont el bindell.
In principi, i Laserdisc costaven men de fà rispet ai cassete, desgià che se faseven de un stamp, donca la duplicazzion a l'era imediada, e gh'haveven nissuna part in moviment de meter dent, donca un disch se faseva in poch segond menter una casseta la gh'haveva besogn de temp e de 'n impiant assee costos, ma cont el cresser de la domanda el prezzi di cassete el s'è sbassad a la svelta e per el 1990 fà un disch el costava circa 5$ menter una casseta 1$.
Però, i Laserdisc per el mercad ordinari se podeven no doperà per registrà la television, a diferenza di VHS che, in principi, eren vendude propi per quell e donca gh'hann havud una spinta in del mercad, rispet ai disch che se podeven doperà domà per vedé di contegnud preregistrad.
A bon cunt, i disch otegh gh'hann anca 'na durada pussee longa de 'n bindell, desgià che gh'è nissuna part con di dacc in contat cont el letor, a diferenza di VHS che gh'haveven el bindell a contat con la testina, e donca cont el temp el se podeva danegià o s'cepà in cas de problema. Gh'è de tegnì a ment, però, che un Laserdisc fad mal el po vesser vitima del fenomen ciamad "laser rot" ("laser marsc" in ingles), indova che i vari nivei del disch de separen e donca el disch el se po pu lensger ben.
DVD Laserdisc e DVD inn stad mai in direta competizzion, desgià che cont el rivà in comerci del DVD el Laserdisc l'éra squasi estint, ma inn interessant de analizà insema vist che inn stad in tra i formad video pussee important in su disch otegh.
El Laserdisc el gh'ha dent un video composit, indova che i informazzion in su la luminosità e 'l color inn salvad insema e l'è el dispositiv a partìj, ma poden nò vesser separad del tut, menter el DVD el salva el video in formad digital e ogni frame a l'è salvad in manera indipendenta e 'l segnal a l'è istess de quell che 'l gh'è in su la cobia master de che l'è fad. A segonda del formad doperad, un DVD el po havégh una fedeltà propi granda al video original.
La compression digital di DVD, de 'n oltra banda, la po menà a dì artifat visiv, compagn de 'na forta visibilità del confin in tra i blòch de compression o di problema cont el contrast, roba che la po minga capità cont el Laserdisc, formad per intregh analogich. Despess, in di prim sortide in DVD, el mercad cinefil l'ha preferid la version Laserdisc, ma cont el temp el DVD l'ha mostrad la soa superiorità.
Vantagg del Laserdisc