El taron di rusca (o taron de rusca; prononzia local: [ta'rom] in Val Verzasca; [ta'ruŋ] in Val Vigezz) l'era el gergh doperaa di spazzacamitt de la Val Verzasca e de la Val Vigezz, per fàss minga capì quand ch'i eren foeura di sò vai. El ciappa el sò nomm de rusca, che l'è 'l nomm gergal di spazzacamitt. In sostanza, "taron di rusca" donca el voeur dì gergh di spazzacamitt.

El gh'ha di vesinanz con di olter gergh de l'area tesinesa e lombarda (soratutt el rusgin de la Val Colla e 'l calmon de Lanzada). Olter gergh de spazzacamitt vegniven doperaa in di Cent Vai, in de la Val Intragna e in de la Val Canobina. Esempi de taron verzaschin baccol: padron bariscin: fiolin basciga: bicicletta bosona: menestra brocch: asen; cavall caparuscia: berett ciabotta: cà faisc: padron; sindegh feghen ['fɛgen]: donn foghella: nos lima: camisa luscia: sgnappa mognaga: polenta noga: aqua noeula ['nɔla]: raspin pescia: camin rocc: capell ruffa: carisna rusca: spazzacamin sboggia: dotor sciarbator: scarpa sguraa [ʒgy'roː]: lacc smalz [ʒmalts]: formagg stozz [ʃtɔts]: lecc strifola: carna terlinghin [terliŋ'giɲ]: boteglia tiranti: calzon zacch [dzak] o tacch: fiammifer zarell [dza'rɛl]: testicol zecchen (pl.): pures zeller ['dzɛler]: sô. zertà [dzer'taː]: andànn, scappà via. zibià: mangià.

Esempi de taron intragnin arbarell: oeuv arrifà: scaldà baliuscà: pissà barisin: bagai barisina: tosa barozz: ospedal barséa: gesa; messa basoja o basoffia: menestra (cf. calmon basoffia) berr: omm bertoldo: fasoeu bincatin: gilè boita: venter, botasc bojacca: menestra bolla: paes, città (cf. spasell bolla) bor: danee; giò borlos: patati boschì: cagà (cf. lombard boschì) brasold: scior bruna: nocc buida: bragh buriasca: soldaa bus: nò, minga; negott (cf. calmon busc) canobbia: saa caparossa: berett carera: vid carzà: fumà cergnao: gatt cinch: foeugh ciosp: vegg; pader (cf. rusgin e calmon ciosp). ciospa: veggia; mader ciovetta: boteglia cobià: dormì (cf. calmon cobià) coriappola: pomm cròggia: cà (cf. calmon e spasell croeuggia) desertà: scappà via faiss: padron (cf. calmon faisc) faiss de la bolla: sindegh gaggia: pioeugg garì: rid garolf: can gataggia: bocca ghigna: facia gimell: fradell gimella: sorella girimolda: ciav giss: buter gnaffid: malaa gnora: vacca; loeuggia, donnascia goizza: donna gora: famm gramogna: el Diavol grattà: robà (cf. lombard grattà) grech: de dree greja: barba griera: preson grippa: carbignee imbroccà: sposàss langelosa: lumm lippa: scova lippin: spazzetta lisint: oli locarnà: andà al mercaa loffign: mal longasc: ann majerell: bicer moranda: preved morchì: mangià (cf. rusgin murchì) mos: vin mosà: bev novares: ris olocch: liter patumm: lecc (cf. rusgin patumm) pena: franch pessa: camin pinca: lader plocchen: sass porlì: piangg ribaja: polenta rozz: asen rusca: lavorà, mestee; spazzacamin ruscà: lavorà sampion: capell sbartì: mazzà (cf. calmon sbertì) sbasseina: la Mort sbigna: pagura sbiossa: carna sborgabuss: cel sborgnà: vedè sbrissiga: camisa scabià: bev scajà: pagà scamon: legn scartabella: lettera scartabellà: scriv scess: suppa schecc: fusil schermatica: coo schiess: moros scilos: tabacch scriresc: tetta scorteja: botega sedess: sì (cf. calmon sedess) sessantaquatter: giudes; spia sgarbetton: dotor sgualdrina: nev sghirold: lacc sgnappa: sgnappa sgriffia: matin slenzia: aqua; pioeuva slocch: cafè smesser: cortell smesserada: cortellada smoit: buter spigozza: paja spolverosa: farina stafell: formagg stanzià: vess; trovass (cf. calmon stanzià) storna: polenta strisigh: pan strisighee: prestinee taron [ta'rom]: zergh taruffà: contrattà taruss: prezzi del contratt tencia: carisna tencin: pairoeu trippà: ballà varescà: cercà, cercottà varesch: barbon, cercotton vola: porscell voncin de vola: lard zertà: andànn, scappà via zocch: nas

Esempi de taron canobin croeuggia: cà (cf. calmon croeuggia) fangella: polenta gerella: padron mognaga: carna morder: contadin, paisan noga: aqua stoffel: cortell strisigh: pan trescia: vin

Bibliografia LSI - Lessico dialettale della Svizzera Italiana, Belinzona-Lugan, 2004. Varda anca Taron Rusgin

Ligamm de foeura cinemagia.ch gerghitalici.altervista.org zlang.wikia.com Categoria:Gergh lombardCategoria:Val VigezzCategoria:Val Verzasca