El bergamin a l'è una persuna duvrada in de la regiun del levamm"Lessico.ch Anca Allevament (lumbardizzaziun del talian "allevamento"), duvrad per cunservà i parol ch'i henn en vià a balcà" e de l' agricultüra 'me cultivadur de la tera (o lögh)Diziunari Brianzöö-TalianEl lögh, al vör dì, ind el cuntest cuntadin, "camp de cultivà", perchè prubabilment al figüra 'me 'l lögh per ecelenza. Al retrövum adiritüra ind l'övra de "I Promessi Sposi" del Lissander Manzon (Capitul III «…Così, attraversando i campi o, come dicon colà, i luoghi, se n'andò... »). El pö anca trà sö di bes'cc de curt o de bestiam. Tüt chel lavur chì al gh'ha la mira de recatà nüdriment, pel, lavur animal e mercaa di animaj. El Bergamin, a Milan, e l'è chel che 'l ghe da un ögg ai böv e anca a i cavaj; l'è quel che 'l neta la stala, che 'l spazza via 'l ledam di vacch e la pulina di cavai. A l'è minga propi 'l buvar, ch'a Milan ghe disen anca Bolch, ma chel che 'l ghe da 'na man al buvar.
El termen bergamin (che l'è spantegaa in tüta la Lumbardia e anca in di regiun inturna) el vegn giò de sicür del nom de la cità de Berghem.
El mester del bergamin
Paroll ligaa In Lombard gh'hemm un badalöcch de paroll per parlà de agricultüra e levamm. Chest chì suta henn di termen che pödumm catà föra facilment quand se parla de strümencc del bergamin: Messüra – fulcinn per segà el furment Bager – bastun de legn per purtà sö i spall do siell (cunt dent l'aqua per i camp) Cud –un piöd debon sgüzz che se druva per cudà la ranza Scighezz – un fulcinn per tajà l'erba Zapett – al se druva per tö via l'erba mata Restell – al se druva per vangà el sör e per regöj el fen Vergela – brocch piscinin de una pianta, ch'a se druva per svergelà, dunca cume se'l füdess una früsta Ranza – fulcinn per el fien Piov – sinonim de arader (de spess araa) Sloria – chel arader cunt dumà vöna de uregg inscambi de do Rö - chel robb che'l se spantega sura el sör (la rüera l'è el post induve al se impigna).
Riferimencc
Vus arent Alp Paisan
Categoria:Mester