L'Emilian (nom nativ: Emijan, Emilian, Emiglian) l'è ona lengua romanza gall-italega. Formad a soa voeulta di variant, l'è parlad ind la region storega de l'Emilia, che la comprend i province de Piasenza, Parma, Resg, Modena, Ferrara e una quai part de la provincia de Bologna (con denter el sò cap-loeugh, e fin al fium Siller, perchè de poeu la scomenza la Romagna). L'emilian l'è parlad anca in d'una quai part de la provincia de Rovigh, e precisament in quel'area ciamada la Transpadana Ferraresa, che fina al 1815 la fasiva part del Istat de la Gesa e in de la provincia de Mantua, foeura che per el Volt Mantoan, e anca ind la provincia de Cremona (Casalasch) e ind i comun de la provincia de Lod tacad a Piasenza (San Roch, Caseli Landi e Guardamei)
L'Emilian l'è anca parlad in Toscana, in tuta la Provincia de Massa-Carrara (indoa a gh'è fort influenze del ligurin) e in vari frazzion del comun de Sambuca Pistojesa.
'Na koiné emiliana l'è no esistida par secoi, donca tute i variant i gh'han di tradizzion in de per lor, ma di prim proget de koiné e ortografia unifegada inn stad fad a la fin di an 2010 (Koiné Emijana).
Variant dialetai Grup ocidental (cont di carateristeghe insubreghe, ligurine e piemontes) Dialet piasentin Dialet oltrapadan (de transizzion cont el Lombard): parlad in de l'Oltrapò Paves sota de Voghera. Dialet bobies: parlad a Bobi e in del su territori. Dialet parmesan Dialet casalasch Grup central (emilian pussee pur) Dialet resgian Dialet modenes Dialet frignanes Dialet carpesan Grup oriental (cont di carateristeghe romagnœule) Dialet bolognes Dialet argentan Grup setentrional (cont di carateristeghe venete) Dialet ferares Dialet mantuan Dialett bass mantuan Dialet mirandoles Dialet guastales Grup meridional (cont di carateristeghe toscane e ligurine) Dialet cararin Dialet de la Lunigiana
Esempi de lengua Lombard ocidental (NOL): El scorbat l'eva rubad de una fenestra un toch de formai; scrusciad in scima a un arbor, l’era ’dree a magnàll, quand che la golp l'ha vedud; la gh'eva propi na fam de lov. Paves: Al crov l'aviva rubaa da una finestra un toch ad furmagg; pugiaa ins la sima de un'albra, l'era lì par mangiàssal, quand la vulp l'ha vist; la gh'aviva propi fam. Cremones (mis’c lombard-emilian): El curnàcc l'ìva rubàat da 'na finèstra 'n tòch de furmàgg/furmàj. Pugiàat insìma a 'na piànta, l'éra lé lé per mangiàssel, quand la vulp la l'ha vist; la gh'ìva fam dal bòon. Emilian ocidental: Bobies: U crov l'eva robä da ona fnestra on toch ad formai. Pugiä en sima a ona pianta, l'era pront a mangiässol, quand ra vulp a l'ha vist: a gh'eva propi ona fam da lu. Casalasch: Al curnàcc l’äva rubä da ‘na fnëstra ‘n tòch ad furmàj. Pugiäa ‘nsüma a ‘na piänta l’éra lê lê par mangiäa-l, quänd la vulp al l’ha vêst. La gh’äva pròpia 'na bèla fàm. Parmesan: Al corv l'äva robä da 'na finestra 'n toch äd formai. Pozä in sima a 'na pianta, l'era lì lì par magnärsel, quanda la volpa l'al veda; la gh'äva fam dabon. Piasentin: Al crov l'äva rubä da 'na finestra un toch ad furmäi. Pugiä in sima a un ärbul, l'era lì par mangiäl, quand la vulp al l'ha vist; la gh'äva dabon fam a bota. Emilian central: Carpesan: Al corev l'iva tolt da 'na fnestra un p'caun 'd furmai; pugè in sema a 'n älber l'era praunt a magnärsel quand 'na volpa al vdé; la gh'iva dimondi fam. Modenes: Al corv l'aviva rubä da 'na fnestra un toch ed furmai; apolaiä in dla zema d'un älber, l'era lè lè da magnärel, quànd la voipa al vëdd; l'éra dimondi famäda. Regian: Al crov l'iva rubä da 'na fnestra un pess ed furmai; pularä in sema a un älber, l'era lé lé per magnärel, quànd la vòulpa al ved; la gh'iva propria la lova. Emilian nord-oriental: Ferares: Al corav l'eva rubâ da 'na fnestra un pezz ad furmai; pugiâ ad sora 'n arbul, l'era pront par magnarsal, quand la volp al l'ha vist; la gh'eva propria fam. Finales: Al corav l'iva rubâ da na fnestra un pcon ad furmai; pugiâ in vetta a n'arbul, l'era pront a magnarsal, quando la volp la l'ha vist; la gh'iva propria fam. Guastales: Al curnach l'ava ciavâ da 'na fnestra un toch ad furmai; pustâ in sima a 'n arbul, l'rra prunt par magnaral, quand la vulp a l'ha vist; la gh'ava fam dimondi. Mantuan: La curnacia l'eva rubâ da 'na fnestra 'n toch ad formai; pustaa in sima a 'na pianta, l'era prunt par magnarsal, quand la vulp la l'ha vist; la gh'eva propria fam. Mirandoles: Al corv 'l iva rubâ da na fnèstra un pcon ad furmai; pugiâ in sima a 'n albar, l'era pront a magnarsal, quand la volp la l'ha vist; la gh'iva propria fam. Emilian sud-oriental: Argentan: Al corv l'eva ciavä da 'na fnestra un con ad furmai; pugiä in veta a 'n ärbul, l'ira dria a magnäral, quänd la volp al vedd; l'ira purassè afamäda. Bolognes: Al corv l'aveva rubä da una fnestra un pzulen ed furmai; apugiä in vëtta a un alber, l'era drî par magnärel, quand la vaulp al le vest; l'aveva propi una gran sghessa. Centes: Al corv l'aviva guzzä un pcòn/tòch ed furmai ed 'na fnestra. Pugiä in veta a 'n älber, l'era pront par magnäral/magnärsal, quänd la vaulp l'eva catä, la gh'aviva 'na bela gossà. Comaces: Al corv l'eva rubâ da 'na fnastra un toch at furmaj; apugiâ at sauvra un ärbal, l'ira praunt a magnärsel, quand la vaulp la l'ha vëst; l'ira propri (daveira) afamâ. Emilian meridional: Cararin: 'L corv i avev robat da 'na fnè 'n toch d' formai; sitat 'nt la zima 'd 'n alber, i er lì lì p'r magnars'l, ma pò la golpa i l'ha vist; a l'avev propi fama. Lunigianes de sora: Al crou eu rubà da 'na fnestra an toch ad formagg; asdà an cima a 'na pianta, a l'era pront a mangiarsal, quand a 'na gorpa a l'ha vist; a gh'eu propri fama. Lunigianes de sota: 'R crovo ghi avé robà da 'na fnestré 'n toco 'd formaghio; acovà 'nt la zime 'd 'n arbro, ghi eré lì lì p'r manghiarslo, quand ei ch'la gorpe i l'ha mirà; l'ere davero afamà. Esempi de paroll compagn intra i vari lengov romanz de ponent Latin Lombard Piemontes Emilian Romagnol Veneto Liones Occitan Sicilian Italian Ligur factum fat fàit fat fat fato feichu fach fattu fatto fæto filius fiö fieul fiōl fiol fiòło fiyu filh figghiu figlio fìggio planum pian piàn piàn piàn pian chanu plan chianu piano ciàn noctem nòt neuit nòt nòt note nueiche nuèit notti notte néutte oculus öcc euj òć òcc òcio güeyu uelh occhiu occhio öggio pessulāre serà saré sarèr sarèr serar pechare barrar serrari chiudere serâ vetulus vegg vèj vèć vècc vècio vieyu vièlh vecchiu vecchio vêgio
Vos corelade Lengov gall-italegh Lengua romagnoeula
Ligam de foeura Al sît bulgnaiṡ Parma in dialetto Dialetto piacentino Dialetto reggiano online Dialèt Arşân Categoria:Lengua emiliana