Corbetta (in corbettin: [kur'beta]; Corbetta anca in Italian; Curia Pincta in Latin) l'è on comun de la Provincia de Milan con abitant.

Geografia Geografia fisica La cittaa da Corbetta l'è caratterizzaa da on ambient in pian tipich da la Pianura padana, prevalentement adatt a bosch o coltivazion, che òccupan quasi i 3/4 dal territòri comunal, pussee compatt par la soa forma che la richiama on quadrilater. L'aspett orografich del pòst l'è nò caratterizzaa da riliev rilevant, dal moment che al sò pont pussee bass l'è da 127 metar e quel pussee vòlt l'è da 147 metar. Idrograficament l'è notevol la presenza da ona gran quantità da fontanitt e risorgiv che a costituissan vun di aspett principai da Corbetta; quisti, che una voeulta aveva on'ampia rilevanza ecnòmica par l'agricoltura, incoeu a costituissan ona di attrazion principai dal Parch Agricol Sud Milan.

Corbetta la fa part, inoltre, par la soa vicinanza al Niviri Grand, dal Polo dai Niviri istituii da la Provincia da Milan.

Clima Mes Gen Feb Mar Apr Mag Giu Luj Agu Set Uto Nuv Dic Ann Temperadura max. media (°C) 5.4 8.1 13.0 17.6 21.8 26.3 29.2 27.6 23.9 17.4 10.6 6.4 17.3 Temperadura min. media (°C) 0.8 2.7 6.1 9.6 13.3 17.1 19.9 19.0 16.2 11.2 6.0 1.6 10.3 Piogg (mm) 79 73 77 47 34 20 7 35 76 83 127 109 2007 Umidità relativa (%) - - - - - - - - - - - - - Eliofania assoluta (ur) 2.9 3.7 4.6 5.6 6.9 7.1 8.1 7.3 5.2 4.1 2.4 2.3 5 Vent (diresion -nodi) NW 2.3 SE 2.4 SE 2.6 SE 2.8 SW 2.7 SW 2.6 SW 2.5 SE 2.4 E 2.3 E 2.3 SE 2.3 NW 2.2 2.4

Corbetta la gh'ha on clima caratteristich di pianur settentrionai italian cont inverna fregg e abbastanza rigid e estat che a risentan da temperadur elevaa; la piovosità l'è concentraa principalment in autunn e in primavera. Al paes l'è part da la zòna climatica E. Fenòmen estrem s'hinn verificaa durant la famusa nevicada dal 1956 che l'aveva investii la Pianura Padana ma anca in occasion di ondadi dal còld di ultim ann.

Geografia politica Al territòri da Corbetta al confina a òvest e a sud-òvest con Magenta e Robecch sul Niviri, a sud con Cassinetta da Lugagnan e Albairaa, a sud-est cont Cislian, a es-nord-est con Vittuòn e infin a nòrd cunt Sastevan e Arlun.

Dent i sò confin sa troeuvan divers località e quattar frazion: Scorian, Castillasc (de' Stampi), Sciarell e Battuel; chii ultim chì a voeult hinn denuminaa come ona sola frazion cont al nòmm da Sciarell-Battuel, derivaa dal fatto ch'hinn duu pòst visin. Milan l'è al centar pussee visin, dal qual dista ona ventina da chilòmeter anca se par importanza e disponibilità da servizzi al centar pussee visin al pò vess consideraa la confinanta Magenta.

Stòria L'epoca romana In dal IV secol a.C. a Corbetta gh'eva on primm insediament gall-celtic, sostituii poeu da ona tribù da celt-ligur e, atorna al II secol, da ona colònia romana (e chì s'hinn trovaa altar votiv dedicaa ai dei Mani, a Gioeuv e ai matròn sacre, divinità tutelar da la famiglia). La vicinanza da Milan, che poeu l'è divenuu sed imperial, e l'ubicazion su vie romann a podevan nò cert favorì al svilupp civil da Curia Picta (ò Curia Pincta), in da la qual la gh'eva la sed fòrsi on magistrat pubblich (Curia=senaa).

Dai Longobard a Carlo Magno Dòpo al cròll de l'impero roman e l'assedi da Milan ad òpera da Uraia, nevod da Vitis, capp di Gòtt, in dal 539 d.C., la cittaa l'ha conossuu on aument da la popolaziòn, accogliend i esul provenient dal capploeugh.

L'è da cal period chì la diffusiòn in dal nòrd Italia dal cristianesim, al qual l'eva rivaa anca a Corbetta, coma l'è dimostraa anca dal ritruoament in dal 1971 da la basilica paleocristiana sòtta al paviment da la gesa da San Vittor. In dal 569 d.C., l'arirv di longobard segnaa da ona miglior legislaziòn e da la comparsa di primm document che parlan espressament da la presenza dal borgh.Muratori, Antichità italiane On document dal 1162 l'è la prima voeulta in cui Curia Picta la vegn ufficialment indicaa cont al nòmm da Corbetta: la vegn definii Curbitum dal stòrich Vippon, Vippon, Gesta Chuonradi II imperatoris, Capitulum XXXVI - De miraculo, quod accidit in die pentecostes. Corio-picta dal stòrich LandolfoLandolfo "Seniore" e ancamò Curia-pincta.

El medioev miniatura|drita|300 px|Enrich al Leon al sa sottomett a Federico Barbarossa, 1181. In dal IX secol la borgada e al castell da Corbetta a passevan sòtta la signoria da l'Arcivescuo da Milan e in di att pubblich da l'epoca fin al XII secol hinn denominaa Curia Picta Sanctii Ambrosii ò anca Castrum Sanctii Ambrosii. In d'ona bolla dal 1162, papa Alessandar III conferma a l'arcivescov Umbert I da Pirovano e a la soa gesa tucc i diritt e possess, senza tuttavia menzionà al pòst ed al castell da Corbetta, che sa pensa fussan giamò perduu a favor da l'Impero. In dal 1037 l'ardeva fiera la lòtta tra l'Arcivescouv Aribert d'Intimian e l'Imperador Corrad II al qual, vedendo ca l'eva inutil l'assedi da Milan par la tròppa presenza da difensor, al 28 magg al s'è dirigiuu vers Corbetta e chì l'ha òccupaa al castell cont i pròppi trupp. Corbetta l'è ristaa cont i ann fedel ai Milanes cuntra i Imperadur e in dal 1100 la borgada l'ha acquisii noeuva importanza come pòst principal da la Burgaria, vun di quattar contad milanes, la qual la sa diseva divisa in dô part con capoloeugh rispettivament Rosaa e Corbetta. On secol dòpo la visita dal Corrad, in dal 1154, ecco on òltar imperador ch'al vegn a Corbetta: l'è Federico Barbarossa che, in lòtta cont i coalizzaa comun lombard, al mett a ferr e fògh la borgada. Ona sòrt inscì trista la gh'è toccaa anca a Rosaa, a Biegrass, a Magenta e a bòna part dal milanes. I corbettes evan present in di trupp da l'esercit milanes in dal 1239 contra Federich II in da la famosa Battaglia da Legnan. Federich, sconfiggiuu a Rosaa, al s'è riversaa ancamò cont i pròppi trupp a Corbetta, passando poeu al Pò e spustandoss in Toscana.

L'epoca viscontea miniatura|manzína|200 px|Galeazz I Viscont A seguì i sòrt da Milan, Corbetta in dal 1270 l'eva passà sòtta la dominazion viscontea, ca l'è staa quasi on ritornà a la signoria arcivescovil, parchè Otton Viscont elegiuu arcivescov in dal 1262, con la famosa battaglia da Des in dal 1277, l'eva divignuu effettivament arbiter da Milan, sebbene fussan mantegnuu i prerogativ comunai.

Scarsio (ò Squarcin) da Lanfranch dai Borri, capitan general di nòbili esul milanes, par i servizzi dai a Matee I Viscont, l'eva ottignuu in dal 1275 ricompensa cont on bell poo da fond in dal borgh da Corbetta, così che i Borri na divegnevan i proppietari principai. In dal luj dal 1289 a Corbetta convegnevan i rappresentant da la Repubblica Milanesa e al Marches Guglielm VII dal Monferaa al fin da conclud on'alleanza in funzion anti-viscontea. In dal 1292, riottignuu al poder a Milan, mòrt Guglielm dal Monferraa e trovandos al fioeu da quindas ann a la corta da Carl II da Napoli, dòpo vess faa preced dal Podestà da Milan a Barnaa, a Corbetta l'eva raggruppaa al gròss dal sò esercit par poeu passà in vera a Novara al fin da conquistàlla. Cont al success da l'impresa al fioeu dal Viscont, Galeazz, l'è stai nominaa dal pà podestà ò vicari a Novara; ma chì, in dal 1299 s'è compii la congiura di sostenidor dal Monferraa che hann conquistaa la cittaa: Galeazz Viscont al gh'ha 'vuu appena 'l temp da scappà e da rifugiàss in dal castell da Corbetta. Al 4 genar dal 1363 Magenta e Corbetta hinn vignuu conquistaa da ona part da la compagnia da ingles pagaa dal Marches dal Monferraa ma domà al fin da robà: par cal motiv chì, Gian Galeass Viscunt, Cont da Virtù, l'è stai mandaa dal pà Galeazz II in dal 1376 contra l'esercit dal Monferraa in d'ona sfortunada campagna che l'ha costringiuu al Viscont a ritiràss cont al pròppi antenaa a Corbetta indovè l'ha dovuu sopportà on assedi. Gian Galeazz, divegnuu primm Duca da Milan in dal 1385 par prima ròbba l'ha tiraa via al paes da la giurisdizion da la Burgaria, ponendol sòtta quela dal Podestà da Milan insema a Cislian, Sidrian, Baregg, San Vit, Bestass e San Pedar da Bestass. I gran progett politich dal Gian Galeazz minaccevan da crollà inveci sòtta al rovinos govern dal fioeu Giovann Maria che l'ha finii i sò dì mazzaa di congiuraa, su la sòglia da la gesa da San Gottard a Milan, al 16 magg dal 1412: in dal 1407 lù l'eva pagaa on poo d'avventurer spagnò par la difesa dal Tisin e j'eva mituu in dal castell da Corbetta. In dal XIV secol da quattar contad sa n'evan formaa domà duu, a nòmm abbinaa: Sever-Burgaria e Martesana-Barzana, poeu cambiaa (sòtta al govern da Carl V) in Sever e Martesana.

Al govern di Sfòrza miniatura|drita|150 px|Lodovich al Mòro Con la salida al poter dal Francesch Sfòrza, Corbetta l'eva cambiaa signoria e l'è stai fedel anca ai princip noeuv. La politica estera dal Lodovich al Mòro l'eva nò tròppa filisa quant quella interna: in dal 1499 i trupp frances dal Luis XII invadevan al territòri milanes e al territòri da Corbetta, trovando debol difesa in di mercenari svizzar assoldaa dal Mòro par la difesa dal Ducaa. Par quest al Sfòrza al s'eva rifugiaa in d'on primm moment in Germania e poeu, in dal febrari dal 1500, con l'autt di imperial, l'è riussii a riottegnì al governo dal ducaa mantignendal domà par duu mes: quand i frances hann sconfiggiuu i trupp milanes a Novara l'hann mandaa prisonee in Francia, dove l'è mòrt. Al Luis XII l'eva tornaa inscì padron da Milan ma par pòch temp. In dal 1513 al cumandant di trupp svizzar Mateo Schiner, Vescov da Sion e cardinal, assoldaa da Massimilian Sfòrza, primm fioeu da Lodovich al Mòro, l'ha riconquistaa al ducaa e l'ha ciduu ai sforzesch. Duu ann dòpo, Francesch I da Francia al ciappeva anmò Milan, cedendo al governa dal Carlo da Borbon a l'Odett da Foix, Con da Lautrec. Par l'ultima voeulta Milan la vigneva restituida par opera dal Carl V e dal Leon X ad on òltar fioeu dal Mòro, al Francesch II, a la mòrt dal qual i territòri dal ducaa milanes hinn passaa definitivament sòtta al domini imperial.

Al domini spagnoeu Carl V l'eva unii al Milanes ai domini spagnò inaugurand vun di period pussee brutt par la cittaa da Milan e al sò territòri. Anca se i spagnò hinn stai di cattiv governant e peggior amministrador, par arginà l'influenza spagnòla dominant hann dai grand impols duu grand arcivescov, al Carlo e al Federico Boromeo. Al 17 april 1555 l'è la data dal famos event dal prim miracol. Al 22 novembar 1577 al Carlo Boromeo, in occasion da ona soa visita, l'ha consacraa sollenement la noeuva campana maggior da la gesa da Corbetta e l'ha aministraa la cresima sul sagraa da la gesa. Quattar ann dòpo, in dal 1581, al 17 giugn, sa rigòrda un'òltra visita dal cardinal. In dal 1582 la popolazion corbettes la s'è rivoltaa contra al domini spagnò, andando 'dòss ai spagnò in di lor quarter e mettendas a robà anca la gesa che l'è stai riconsacraa al 29 luj dal stess ann. In dal 1631 i milizzi todesch, da riturna da l'assedi da Mantova, hann sfogaa l'ingordigia soa de lor cont al sacchegg dal paes e in dal 1650 al castell, giamò in part dranaa di assalt sostignuu, l'è stai quasi totalment smantillaa e i pòcch avanz hinn stai adibii ad abitazion privaa. A cal period chì la risal anca l'edificazion da certi cà stòrich da l'attual cors Garibaldi definii "Quartere Spagnolo" o "degli Umiliati" in quanto chii proprietà lì a risultevan inscrivuu come proppietà da la compagnia di fraa Umiliaa da Brera.Andrea Balzarotti, Castellazzo de' Stampi - volti di un borgo tra storia e natura op. cit.

Dal period austriach a la conquista napoleònica miniatura|manzína|200 px|Maria Teresa d'Asburg