Le legioni romane, strutture militari appartenenti all'Esercito romano erano dotate di una gerarchia militare interna, molto innovativa per l'epoca, che si evolse nel corso della Storia romana.
Gradi della Legione romana nell'età regia
Non si sa quale sia le gerarchia che separava i soldati dai centurioni (dopo la riforma serviana dell'esercito romano), ma indubbiamente esistevano dei sottufficiali.
Legione di cittadini Rex Legatus Tribuno militare Tribuno celerum centurione/Decurione (Per la cavalleria) Miles (hastati-principes-triarii e velites) Veterano
Truppe ausiliarie
Praefectus sociorum Centurione Sottufficiali Auxilia
Gradi della Legione romana nell'età repubblicana
Legione di cittadini Legatus legionis Tribuni militari (6, tra cui 1 tribuno laticlavio e 5 tribuni angusticlavi) Centurioni priores Centurioni posteriores Principales Immunes Legionario romano (hastati-principes-triarii e velites [annullati con la Riforma mariana dell'esercito romano])
Truppe ausiliarie
Praefectus sociorum Praefectus alae Centurione Principales Immunes Auxilia
Gradi della Legione romana nell'età alto imperiale
Legione di cittadini Legatus legionis/Praefectus legionis Tribuno laticlavio Praefecti (Praefectus castrorum, Praefectus fabrum, Prefetto di coorte, Praefectus alae) Tribuno angusticlavio Tribuno militare di cavalleria Centurioni Principales Immunes Legionario romano
Truppe ausiliarie Con la Riforma augustea dell'esercito romano fu creata la coorte peditata e equitata
Praefectus cohortis ( Coorte peditata e Coorte equitata) Praefectus sociorum Praefectus alae (Comandante della Coorte equitata) Centurione Principales Immunes Auxilia
Gradi della Legione romana nell'età basso imperiale
Praefectus legionis Tribuno militare ducenarius centenarius protector centenarius ordinarius centenarius ordinatus campidoctor semissalis (aquilifer • imaginifer • cornicularius • signifer • vexillifer • tubicen • cornicen • bucinator • beneficiarius • medicus • tesserarius • evocatus) Eques Pedes (architectus • ballistarius • custos armorum • frumentarius • librarius legionis • mensor • speculator) Tiro (recluta)
Gradi superiori al comandante di legione Età regia La legione costituiva l'esercito e pertanto il comandante era il Re di Roma
Età repubblicana
Console (magistratura suprema) Proconsole (magistrato provinciale) Propretore (magistrato provinciale) Pretore Edile (in alcuni casi) Questore (nel settore economico) Dux
Età alto imperiale
Imperatore romano (capo assoluto) Console (magistratura importante, vice imperatore) Proconsole (magistrato provinciale) Propretore (magistrato provinciale) Pretore Edile (in alcuni casi) Questore (nel settore economico) Legatus Augusti pro praetore Comes (da Marco Aurelio) Dux
Età basso imperiale
Dopo le riforme di Diocleziano e Costantino I il comando militare passo ai Magister militum, e ai magistrati più importanti, il generale comandante il capo rimase l'imperatore romano, questo solo per legge, ma di fatto dopo l'epoca di Maggioriano gli imperatori erano nominati dai generali barbari e ad essi passò il comando dell'armata imperiale. L'organizzazione della catena di comando cambiò notevolmente, nel V secolo e nel VI secolo le Legioni erano affidate a prefetti, a sua volta controllati dai duces, subalterni ai comites (per le frontiere), mentre i gradi più alti erano i vari magistri militum.
Note
Voci correlate Legione romana