Francuski departmani (jednina: département, množina: départements) su upravne jedinice u Francuskoj. Ova zemlja ima ukupno 100 departmana od kojih su četiri u prekomorskom dijelu Francuske. Departmani se dijele na 342 okruga.
Departman kao upravna jedinica
Departman je upravna jedinica od 8. godine (1799. do 1800.) što je i ostao. Njime presjeda prefekt (préfet) departmana kojeg imenuje vlada, te mu pomažu podprefekti (sous-préfets) iz svake podprefekture. Brojne državne službe su organizirane na departmanskom nivou, kao DDE (prijevoz, urbanizam i sl.) ili DDASS (zdravstvo, javno zdravlje i sl.).
Departman kao lokalna zajednica
Departman je lokalna zajednica kojom upravlja skupština ili generalno vijeće (conseil général) koja se izabire na šest godina.
Departmani su okupljeni u regije, a podijeljeni u okruge, koji se dijele na kantone i na općine.
Povijest
Departmane je 4. siječnja 1790. godine, stvorio Assemblée constituante, kako bi se zamijenile stare francuske provincije, te izbrisale društvene razlike. Imena departmanima su dana većinom po rijekama, planinama itd. Neka okvirna većina departmana je određena tako da do glavnog mjesta departmana ima manje od jednog dana jahanja iz bilo kojeg dijela tog područja.
Broj departmana je do 1810. godine, narastao s 83 do 130, pripojenjem nizozemskih provincija (tada departmana) za vrijeme Prvog Carstva. Nakon Napoleonovog poraza (1814. – 1815.), broj departmana je ponovno vraćen na 86. Pripojenjem Nice i Savoje, 1860. godine, su dodana još tri departmana. Departman Alpes-Maritimes je stvoren od Nicijske grofovije i dijela departmana Var. Tada su uvedeni brojevi po abecednom redu za tih 89 departmana.
Tri departmana u Elzasu i Lotaringiji, koji su 1871. ustupljeni Njemačkoj (Haut-Rhin, Bas-Rhin, i Moselle) su vraćeni Francuskoj 1919. godine. Kada su Elzas i Lotaringija oduzeti Francuskoj, manji dio departmana Haut-Rhin je ostao u Francuskoj. Ovo područje, znano kao Territoire de Belfort, 1919. nije vraćeno u matični departman, nego je 1922. godine, postalo zasebni, 90-ti departman Francuske.
Reorganizacija pariške regije, 1964. godine i podjela Korzike, 1976. godine, stvorili su još šest departmana:
od departmana Seine su stvoreni departmani Pariz, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis i Val-de-Marne od departmana Seine-et-Oise su stvoreni Essonne, Yvelines i Val-d'Oise Korzika je podijeljena na departmane Corse-du-Sud i Haute-Corse.
Zajedno se četiri prekomorska departmana (stvoreni 1946.), to čini ukupan broj od 100 departmana.
Brojevne oznake mini|Departmani za vrijeme Napoleona Izvorno su francuski departmani numerirani (od 01 do 83), čisto radi poštanskih razloga, 1790. godine. Ovaj sustav je funkcionirao za vrijeme Revolucije i Carstva, ali je kasnije napušten. Sustav numeriranje je ponovno vraćen u 20. stoljeću, zajedno s pet novih departmana (Alpes-Maritimes, Loire, Savoie, Haute-Savoie i Tarn-et-Garonne) kojima su dodijeljeni brojevi, te je to činilo ukupno 89 departmana od (01) Aina do (89) Yonne. Dodatkom territoire de Belforta, broj se popeo na 90.
Reorganizacijom Île-de-Francea, 1964. godine, pariški departman je dobio broj 75, koji je prije koristio departman Seine. Departman Yvelines je dobio stari broj Seine-et-Oisea (78), dok su Essonne, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne i Val-d'Oise, dobili brojeve od 91 do 95.
Korzika (broj 20) je razdijeljena 1976. na Corse-du-Sud (2A) i Haute-Corse (2B).
Prekomorski departmani su dobili brojeve od 971 do 974 (čime nije iskorišten broj 96).
Ovi brojevi se često koriste u svakodnevnom životu na području Francuske. Brojevi se mogu naći na registracijskim oznakama vozila, poštanskim brojevima (u slučaju Korizike se za oba departmana koristi broj 20) ili u brojevima zdravstvenog osiguranja.
Francuski teritoriji koji nemaju status departmana, također imaju dodijeljene brojeve: 975 i 976 za Sveti Petar i Mikelon i Mayotte (prekomorske zajednice koje imaju status sličan departmanu), 986, 987 i 988 za Wallis i Futunu, Francusku Polineziju i Novu Kaledoniju.
Iako izvan područja Francuske, Monako koristi u poštanske svrhe broj 98. Andora odbija koristiti broj koji joj je ponudila francuska pošta.
Karta i popis departmana Francuske regije i departmani Francuske regije i departmani|400px|right
KodGrb DepartmanPrefekturaPokrajinaIme dolazi od01AinBourg-en-BresseAuvergne-Rona-AlpeAin (rijeka)02Aisne (departman)LaonHauts-de-FranceAisne (rijeka)03AllierMoulinsAuvergne-Rona-AlpeAllier (rijeka)04Alpes-de-Haute-Provence Digne-les-Bains Provansa-Alpe-Azurna obalaAlpe05Hautes-AlpesGap Provansa-Alpe-Azurna obalaAlpe06Alpes-MaritimesNice Provansa-Alpe-Azurna obalaAlpe07PrivasAuvergne-Rona-AlpeArdeche (rijeka)08ArdennesGrand EstArdeni09Foix Pireneji-JugAriège (rijeka)10AubeTroyesGrand EstAube (rijeka)11AudeCarcassonne Languedoc-RoussillonAude (rijeka)12AveyronRodez Pireneji-JugAveyron (rijeka)13Marseille Provansa-Alpe-Azurna obalaRôhne (rijeka)14CalvadosCaenNormandijaStijene Calvados15CantalAurillacAuvergne-Rona-AlpePlanine Cantal16CharenteNova AkvitanijaCharente (rijeka)17Charente-Maritime La RochelleNova AkvitanijaCharente (rijeka)18CherBourges CentreCher (rijeka)19TulleNova AkvitanijaCorrèze (rijeka)2ACorse-du-SudAjaccio KorzikaOtok Korzika2BHaute-CorseBastia KorzikaOtok Korzika21DijonBurgundija-Franche-Comté22Saint-Brieuc BretanjaObale Armorike23CreuseNova AkvitanijaCreuse (rijeka)24DordogneNova AkvitanijaDordogne (rijeka)25DoubsBurgundija-Franche-ComtéDoubs (rijeka)26ValenceAuvergne-Rona-AlpeDrôme (rijeka)27EureNormandijaEure (rijeka)28Eure-et-LoirChartres CentreEure (rijeka) i Loir (rijeka)29Quimper BretanjaFinis Terræ (kraj zemlje)30Gard Languedoc-RoussillonGardon (rijeka)31Haute-GaronneToulouse Pireneji-JugGaronne (rijeka)32GersAuch Pireneji-JugGers (rijeka)33Gironde BordeauxNova AkvitanijaGironde (rijeka)34Montpellier Languedoc-RoussillonHérault (rijeka)35Ille-et-VilaineRennes BretanjaIlle (rijeka) i Vilaine (rijeka)36Indre CentreIndre (rijeka)37Indre-et-LoireTours CentreIndre (rijeka) i Loire38GrenobleAuvergne-Rona-AlpeIsère (rijeka)39JuraLons-le-SaunierBurgundija-Franche-ComtéJura (planine)40LandesMont-de-MarsanNova AkvitanijaŠuma Landes41Loir-et-CherBlois CentreLoir (rijeka) i Cher (rijeka)42LoireAuvergne-Rona-AlpeLoire43Haute-LoireLe Puy-en-VelayAuvergne-Rona-AlpeLoire44Loire-Atlantique Nantes Zemlja LoireLoire45Loiret CentreLoiret (rijeka)46LotCahors Pireneji-JugLot (rijeka)47Lot-et-GaronneAgenNova AkvitanijaLot (rijeka) i Garonne (rijeka)48Mende Languedoc-RoussillonMont Lozère49Maine-et-Loire Angers Zemlja LoireMaine (rijeka) i Loire50MancheNormandijaLa Manche51MarneGrand EstMarne (rijeka)52Haute-MarneChaumontGrand EstMarne (rijeka)53MayenneLaval Zemlja LoireMayenne (rijeka)54Meurthe-et-MoselleNancyGrand EstMeurthe (rijeka) i Moselle (rijeka)55MeuseBar-le-DucGrand EstMeuse (rijeka)56MorbihanVannes BretanjaZaljev Morbihan57MoselleMetzGrand EstMoselle (rijeka)58NeversBurgundija-Franche-ComtéNièvre (rijeka)59NordLilleHauts-de-France60OiseBeauvaisHauts-de-FranceOise (rijeka)61OrneNormandijaOrne (rijeka)62Pas-de-CalaisArrasHauts-de-FranceDoverska vrata63Clermont-FerrandAuvergne-Rona-AlpeVulkan Puy de Dôme 64PauNova AkvitanijaPirineji65Tarbes Pireneji-JugPirineji66Perpignan Languedoc-RoussillonPirineji67Bas-RhinStrasbourgGrand EstRajna68Haut-RhinColmarGrand EstRajna69Lyon Auvergne-Rona-AlpeRhône69M LyonAuvergne-Rona-AlpeZajednice Lyona70VesoulBurgundija-Franche-ComtéSaône (rijeka)71Burgundija-Franche-ComtéSaône (rijeka) i Loire72SartheLe Mans Zemlja LoireSarthe (rijeka)73SavoieAuvergne-Rona-AlpeRegija Savoja74Haute-SavoieAnnecyAuvergne-Rona-AlpeRegija Savoja75Pariz Pariz Île-de-FranceGrad Pariz76Seine-Maritime RouenNormandijaSeine77Seine-et-MarneMelun Île-de-FranceSeine i Marne (rijeka)78Yvelines Versailles Île-de-FranceŠuma Yvelines79NiortNova AkvitanijaRijeke Sèvre Nantaise i Sèvre Niortaise 80SommeAmiensHauts-de-FranceSomme (rijeka)81TarnAlbi Pireneji-JugTarn (rijeka)82Tarn-et-GaronneMontauban Pireneji-JugTarn (rijeka) i Garonne (rijeka)83VarToulon Provansa-Alpe-Azurna obalaVar (rijeka)84VaucluseAvignon Provansa-Alpe-Azurna obalaIzvor Fontaine-de-Vaucluse 85La Roche-sur-Yon Zemlja LoireVendée (rijeka)86ViennePoitiersNova AkvitanijaVienne (rijeka)87Haute-VienneLimogesNova AkvitanijaVienne (rijeka)88VosgesGrand EstVogezi89YonneAuxerreBurgundija-Franche-ComtéYonne (rijeka)90Territoire de BelfortBelfortBurgundija-Franche-ComtéGrad Belfort91Essonne Île-de-FranceEssonne (rijeka)92Hauts-de-Seine Nanterre Île-de-FranceSeine93Seine-Saint-Denis Bobigny Île-de-FranceSeine94Val-de-MarneCréteil Île-de-FranceMarne95Val-d'OisePontoise Île-de-FranceOise (rijeka)971Guadeloupe Basse-Terre Gvadalupa972Martinique Fort-de-France Martinik973Guyane Cayenne Francuska Gvajana974Saint-Denis Réunion976Mayotte Mamoudzou MayotteBilješke: Većina grbova su neslužbeni. Ovaj je departman bio poznat kao Basses-Alpes do 1970. Ovaj je departman bio poznat kao Charente-Inférieure do 1941. Ovaj je departman bio poznat kao Côtes-du-Nord do 1990. Ovaj je departman bio poznat kao Bec-d'Ambès od 1793. do 1795. Konvencija je ukinula ime kako bi izbjegla spomen obezakonjene žirondinske političke frakcije. Ovaj je departman bio poznat kao Loire-Inférieure do 1957. Ovaj je departman bio poznat kao Mayenne-et-Loire do 1791. Ovaj je departman bio poznat kao Basses-Pyrénées do 1969. Broj 75 prethodno je pripadao departmanu Seine Ovaj je departman bio poznat kao Seine-Inférieure do 1955. Broj 78 prethodno je pripadao departmanu Seine-et-Oise. Broj 91 prethodno je pripadao departmanu Alžir, u Francuskom Alžiru. Broj 92 prethodno je pripadao departmanu Oran, u Francuskom Alžiru. Broj 93 prethodno je pripadao departmanu Constantine, u Francuskom Alžiru. Prefektura Val-d'Oise uspostavljena je u Pontoiseu kad je departman formiran, ali je de facto premještena u susjednu komunu Cergy; trenutno, oba pripadaju u ville nouvelle Cergy-Pontoise. Prekomorski departmani pojedinačno čine pokrajinu i uživaju status identičan metropolitanskoj Francuskoj. Oni su dio Francuske i Europske unije, iako se na njih primjenjuju posebna pravila. Mayotte je postao 101. departman, 31. ožujka 2011. Kod za Mayotte je 976. Metropole sa statutom teritorijalnog kolektiva.
Bivši departmani Na području današnje Francuske Departman Prefektura Vrijeme postojanja Rhône-et-Loire Lyon (1790. – 1793.) Corse Bastia (1790. – 1793.) Golo Bastia (1793. – 1811.) Liamone Ajaccio (1793. – 1811.) Mont-Blanc Chambéry (1792. – 1815.) Léman Ženeva (1798. – 1814.) Meurthe Nancy (1790. – 1871.) Seine Pariz (1790. – 1967.) Seine-et-Oise Versailles (1790. – 1967.) Corse Ajaccio (1811. – 1975.) Saint-Pierre-et-Miquelon Saint-Pierre (1976. – 1985.)
Promjene imena Nekoliko departmana su promijenili svoja imena, u većini slučajeva kako bi se izbacili izrazi kao "basses" ili "inférieure" (niži, manji i sl.): Staro ime Novo ime Datum promjene Mayenne-et-Loire Maine-et-Loire 1791. Bec-d'Ambès Gironde 1795. Charente-Inférieure Charente-Maritime 1941. Seine-Inférieure Seine-Maritime 1955. Loire-Inférieure Loire-Atlantique 1957. Basses-Pyrénées Pyrénées-Atlantiques 1969. Basses-Alpes Alpes-de-Haute-Provence 1970. Côtes-du-Nord Côtes-d'Armor 1990.
Francuski Alžir Prije 1957. № Departman Prefektura Vrijeme trajanja 91 Alger Alžir (1848. – 1957.) 92 Oran Oran (1848. – 1957.) 93 Constantine Constantine (1848. – 1957.) – Bône Annaba (1955. – 1957.)
1957. – 1962.