thumb|240px|Sunčev kamen, poznat i kao astečki kalendar, izložen u Nacionalnom muzeju antropologije u Mexico City-ju. Astečki kalendar je kalendarski sustav koji su koristili Asteci kao i drugi pretkolumbovski narodi središnjeg Meksika. To je jedan od mezoameričkih kalendara i dijeli osnovnu strukturu kalendara stare Mezoamerike.
Kalendar se sastojao od kalendarskog ciklusa od 365 dana po imenu xiuhpohualli (broj ili brojenje godina) i obrednog ciklusa od 260 dana po imenu tonalpohualli (broj dana). Ova dva ciklusa se kombiniraju u eru od 52 godine, koja se ponekad naziva "kalendarski krug". Prvi kalendar smatra se poljoprivrednim kalendarom, jer potječe od Sunčevog kretanja, a drugi se smatra svetim kalendarom.
Kalendarska godina je počinjala prvom pojavom asterizma Plejade na istoku baš pred zoru,Brad Schaefer (Yale University). Heliacal Rising: Definitions, Calculations, and some Specific Cases (Essays from Archaeoastronomy & Ethnoastronomy News, the Quarterly Bulletin of the Center for Archaeoastronomy, Number 25.) (što se zove helijakalni izlazak).
Tonalpohualli
Tonalpouali ("broj dana") je ciklus od 260 dana, svaki dan je jedinstveno označen kombinacijom broja (od 1 do 13) i jednim od dvadeset oznaka (imena) za dane. Svakim novim danom uvećava se broj dana i smjenjuje ime: nakon 1 Krokodil dolazi 2 Vjetar, 3 Kuća, 4 Gušter itd. do 13 Trska. Zatim se ponavlja ciklus brojeva, idući dan je 1 Jaguar. Ciklus oznaka se nastavlja do 7 Cvijet, a onda se i on ponavlja pa je idući dan 8 Krokodil. Kako bi se ponovno došlo do 1 Krokodil potrebno je 260 (13×20) dana.
Oznake dana
Skup oznaka za dane korišten u središnjem Meksiku istovjetan je onom koji su koristili Mixteci i donekle sličan onome iz ostalih mezoameričkih kalendara.
Svakoj oznaci za dan također pripisuju i jedan od četiri kardinalna pravca.
Postoje različitosti u načinu na koji su znaci za dane crtani ili urezivani. Ovdje prikazani su iz Codex Magliabechiano.
Slika Nahuatl ime Izgovor Prijevod Pravac 50px Cipactli KrokodilAligatorKajmanKrokodilsko Čudovište Istok 50px Ehecatl Vjetar Sjever 50px Calli Kuća Zapad 50px Cuetzpalin Gušter Jug 50px Coatl GujaZmija Istok 50px Miquiztli Smrt Sjever 50px Mazatl Jelen Zapad 50px Tochtli Zec Jug 50px Atl Voda Istok 50px Itzcuintli Pas Sjever 50px OzomatliOzomahtli Majmun Zapad Slika Nahuatl ime Izgovor Prijevod Pravac 50px Malinalli Trava Jug 50px Acatl Trska Istok 50px Ocelotl Jaguar Sjever 50px QuauhtliCuauhtli Orao Zapad 50px CozcaquauhtliCozcacuauhtli Lešinar Jug 50px OllinOlin PokretPotres Istok 50px Tecpatl KremenKremeni nož Sjever 50px QuiahuitlQuiyahuitl Kiša Zapad 50px Xochitl Cvijet Jug
Vjetar i Kiša predstavljeni su likovima njima pridruženih bogova, Ehecatla odnosno Tlaloca.
Ostale oznake na kamenu pokazivale su sadašnji svijet i svjetove prije njega. Svaki svijet je nazivan "sunce", a svako sunce je imalo svoju vrstu stanovnika. Asteci su vjerovali da se nalaze u petom suncu i da će i ono, kao i sva ranija sunca, nestati zbog svojih nesavršenosti. Obilježavane su svake 52 godine, jer su vjerovali da je to životni ciklus i da bi bogovi na kraju bilo kojeg od životnih ciklusa mogli oduzeti sve što ljudi imaju i uništiti svijet.
Trinaestice
Skup od trinaest numeriranih dana poznat je po španjolskoj riječi trecena (trece – trinaest). Svaka od dvadeset trecena u 260-dnevnom ciklusu bila je povezana s nekim božanstvom:
Trecena Božanstvo 1 Krokodili – 13 Trska Ometeotl 1 Jaguar – 13 Smrt Quetzalcoatl 1 Jelen – 13 Kiša Tepeyollotl 1 Cvijet – 13 Trava Huehuecoyotl 1 Trska – 13 Zmija Chalchiuhtlicue 1 Smrt – 13 Kremen Tonatiuh 1 Kiša – 13 Majmun Tlaloc 1 Trava – 13 Gušter Mayahuel 1 Zmija – 13 Potres Xiuhtecuhtli 1 Kremen – 13 Pas Mictlantecuhtli Trecena Božanstvo 1 Majmun – 13 Kuća Patecatl 1 Gušter – 13 Lešinar Itztlacoliuhqui 1 Potres – 13 Voda Tlazolteotl 1 Pas – 13 Vjetar Xipe Totec 1 Kuća – 13 Orao Itzpapalotl 1 Lešinar – 13 Zec Xolotl 1 Voda – 13 Krokodil Chalchiuhtotolin 1 Vjetar – 13 Jaguar Chantico 1 Orao – 13 Jelen Xochiquetzal 1 Zec – 13 Cvijet Xiuhtecuhtli
Povezani članci
Mayanski kalendar
Literatura
Aztec Calendar Handbook, by Dr. Randall C. Jimenez / Richard Graeber,
Izvori
Vanjske poveznice Detailed description of the temalactl from Mexico's Museo Nacional de Antropolgía Daily Aztec Calendar Aztec Calendar Animated Shows Actual Working Mechanism of Native Calendar
Kategorija:Pojedinačni kalendari Kategorija:Nahuatlan Kategorija:Meksički Indijanci Kategorija:Asteci