Bogotá, oficialmente Bogotá Distrito Capital, abreviado Bogotá, D.C. (durante a época colonial española e desde 1991 ata 2000 chamada Santafé de Bogotá) é a capital da República de Colombia e do departamento de Cundinamarca. Está organizada como distrito capital gozando de autonomía para a xestión dos seus intereses dentro dos límites da Constitución e a lei. A diferenza dos demais distritos de Colombia, Bogotá é unha entidade territorial de primeira orde en Colombia, coas atribucións administrativas que a lei lle confire aos Departamentos.DECRETO 1421 DE 1993 Está constituída por 20 localidades e é o epicentro político, económico, administrativo, industrial, artístico, cultural, deportivo e turístico do país.
Está situada no centro de Colombia, na rexión natural coñecida como a sabana de Bogotá, que fai parte do altiplano cundiboyacense, formación montañosa situada na cordilleira Oriental dos Andes. É a terceira capital máis alta en América do Sur (logo da Paz e Quito), cun termo medio de 2625 metros sobre o nivel do mar. Posúe o páramo máis grande do mundo, localizado na localidade de Sumapaz.
Segundo os datos do censo nacional de 2005 extrapolados a 2010, Bogotá posúe unha poboación de 7 363 782 habitantes. Ten unha lonxitude de 33 km de sur a norte, e 16 km de leste a oeste. Como capital, alberga os organismos de maior xerarquía da rama executiva (Casa de Nariño), lexislativa (Congreso de Colombia) e xudicial (Corte Suprema de Xustiza, Corte Constitucional, Consello de Estado e o Consello Superior da Xudicatura).
No plano económico, destaca como o máis importante centro económico e industrial de Colombia. Segundo o DANE Bogotá aporta a maior parte o PIB nacional (24,5 %). e é a sétima cidade polo tamaño do PIB en Latinoamérica (duns US$92 917 millóns, por detrás de São Paulo, Cidade de México, Buenos Aires, Río de Xaneiro, Brasilia e Santiago de Chile), das cales, é a quinta máis atractiva para investir (só por detrás de Santiago, San Paulo, México e Lima). A nivel latinoamericano sitúase na vixésimo primeira posición con relación ao PIB per cápita. Segundo The Economist, Bogotá destaca pola súa fortaleza económica asociada ao tamaño da súa produción e o PIB per cápita (o máis alto entre as principais cidades da nación), as facilidades para crear empresas e facer negocios, a madurez financeira, a atracción de empresas globais e a calidade do seu capital humano; todo isto respaldado por estudos de Harvard Business Review que a destacan como o lugar do país co maior número de universidades (114) e centros de investigación. Así mesmo é a sexta cidade de América Latina para organizar eventos, é o principal mercado de Colombia e da Rexión Andina, sendo o primeiro destino do investimento estranxeiro directa que chega a Colombia (70 %), converténdoa na cidade con máis empresas estranxeiras, un dos factores que a sitúan como o maior mercado de traballo do seu país. Bogotá é a plataforma empresarial máis grande de Colombia, co 21 % das empresas rexistradas no país, e adicionalmente, na cidade atópase o 67 % dos emprendementos de alto impacto colombianos, tendo o aeroporto co maior volume de carga a nivel latinoamericano e o segundo en persoas.
A importante oferta cultural atópase representada na gran cantidade de museos, teatros e bibliotecas, que lle outorgaron o recoñecemento da "Atenas Suramericana" e a capital iberoamericana da cultura 2007, ademais, é sede de importantes festivais de ampla traxectoria e recoñecemento nacional e internacional. Tamén se destaca a actividade académica, xa que a maioría das universidades colombianas máis importantes teñen a súa sede na cidade. É de destacar que a Unesco outorgou á cidade o título de Capital mundial do libro o ano 2007 e en marzo de 2012 designouna como “Cidade da Música“, como parte da Rede de Cidades Creativas da organización.
A cidade obtivo o posto 54 no índice Global Cities de 2010, sendo a única cidade global de Colombia e é considerada unha cidade global tipo Beta+ polo GaWC.
Toponimia
O nome Bogotá ten orixe na palabra chibcha «Bacatá», nome da capital da confederación do Zipa na antiga civilización muisca, a cal significa "cercado fóra da labranza". O cronista español Juan de Castellanos afirmou que a voz orixinal de bacatá tradúcese como "o final dos campos".
A área onde actualmente está a cidade recibía o nome de Muequetá ("campo ou sabana da labranza") e a poboación do zipa (o máis importante príncipe muisca) foi Funza ("varón poderoso"). Precisamente en territorio do actual municipio de Funza, suburbio de Bogotá, e probablemente na súa verea El Cacique, atopábase a cabeceira da poboación de Bacatá, a cidade máis importante do pobo muisca, un dos grupos indíxenas máis avanzados que atoparon os españois á súa chegada ás Indias; pero o príncipe muisca recibía educación no actual concello de Chía. A través da historia Bogotá e os seus arredores foron coñecidos con diferentes nomes. O nome orixinal, en lingua muisca, do lugar no que os españois fundarían a cidade era Thybzacá ou Teusacá, do cal derivouse Teusaquillo.
En 1538, cando o conquistador Gonzalo Jiménez de Quesada fundou a cidade deulle o nome de Nuestra Señora de la Esperanza. Con todo, un ano máis tarde, en 1539, durante a fundación xurídica da cidade, o nome cámbiase polo de Santafé ou Santa Fe.
O nome Santafé de Bogotá (ou Santa Fe de Bogotá) non foi oficial durante a época colonial, pero o seu uso volveuse común pola necesidade de distinguir esta Santafé doutras cidades co mesmo nome, sendo Bogotá o nome indíxena da rexión. Durante esta época chamábase Bogotá á actual poboación de Funza.
Logo da independencia de 1819, Santa Fe recibiu novamente o nome indíxena da antiga capital muisca: Bogotá (nome que na época, tiña a actual poboación de Funza e debido a iso foi renomeada de tal forma). De feito, desde sempre o seu nome oficial foi Santafé de Bogotá pero denominábaselle comunmente só como Santa Fe para distinguila da actual Funza.
A Constitución de 1991 indirectamente cambia o nome da capital polo de Santa Fe de Bogotá. A polémica desatada por este cambio obriga a que o 18 de agosto de 2000 se aprobase unha reforma constitucional para suprimir as palabras «Santa Fe de», quedando a cidade de novo co nome de Bogotá, mediante o acto lexislativo 1 do Congreso da República.
Historia
Época precolombiana
miniatura|esquerda|A "Balsa muisca" facendo alusión á lenda de El Dorado, peza precolombiana, no Museo do Ouro de Bogotá. miniatura|Praza de Bolívar no centro histórico da capital colombiana.
Desde o 10.500 a.C., grupos humanos habitaban a zona con actividades de caza e recolección. Desde o 3500 a.C., xa se rexistran actividades hortícolas, de olaría e a domesticación do porquiño da India por grupos que aínda dependían da caza e recolección. No 500 a.C., xa estaba moi difundido o cultivo do millo e a papa. Cara ao ano 800 da era actual, os muiscas (pobo indíxena máis importante da familia chibcha) habitaban a zona, como resultado dunha migración de orixe chibcha, procedente doutro territorio (probablemente vidos desde Centroamérica), que se mesturou coa poboación anterior.
A cultura muisca careceu de escritura, por iso, os cronistas reconstruíron a historia aborixe recollendo os feitos a través de relatos orais que se remontan ao ano 1470, cando gobernaba Bogotá o zipa Saguamanchica. No cume da escala da organización social muisca estaba o monarca absoluto (Zipa), seguido polo estrato relixioso dos xeques e mohanes. Despois estaban os guerreiros ou güechas, seguidos polos artesans, mercadores, campesiños etc.
Crese que os muiscas puideron practicar sacrificios humanos de mozos virxes capturados na guerra ou comprados a outras tribos. Con todo non existen evidencias sólidas ou comprobables diso. Tamén crearon un calendario de gran precisión e unha complexa estrutura xurídica,coñecida co nome de «Código de Nemequene». Por outra banda, as edificacións muiscas foron levantadas con materiais perecedeiros que lles impediu manterse en pé logo da chegada dos conquistadores europeos.
Período colonial miniatura|200px|O conquistador español Gonzalo Jiménez de Quesada, foi o fundador de Bogotá.
Xa antes da chegada de Gonzalo Jiménez de Quesada existía no sitio un casarío de indíxenas chamado Bacatá (palabra chibcha ou muisca que significa "cercado fóra da labranza") que nos fai pensar que a mesma existía antes da chegada dos españois.
Logo de arribar con máis de 500 homes na súa expedición desde Santa Marta e terminar con tan só 70 tras derrotar aos Muiscas e conquistado a Sabana de Bogotá, Gonzalo Jiménez de Quesada oficiou a "fundación de facto" da cidade. A cerimonia tivo lugar o 6 de agosto de 1538, coa construción de doce bohíos e unha capela no sitio chamado Thybzaca (hoxe Teusaquillo). Presúmese que o acontecemento ocorreu na actual Prazoleta do Chorro de Quevedo, aínda que non existen documentos para confirmalo. O 22 de abril de 1539, Jiménez de Quesada tamén realizou a "fundación xurídica" de Santafé en compañía de Nicolás Federmann e Sebastián de Belalcázar.Senado de la República de Colombia (1989). Municipios colombianos. Bogotá: Pama Editores Ltda, pp.172-175 Inicialmente chamada A nosa Señora da Esperanza, na fundación xurídica cambiou o seu nome a Santafé.
A real cédula do emperador Carlos I elevou a Santafé á categoría de cidade, o 27 de xullo de 1540. O Cabido de Santafé xa fora establecido en 1539, e en 1548 o emperador outorgoulle o título de moi nobre, moi leal e cidade máis antiga do Novo Reino, e por brasón de armas un escudo en que está unha aguia negra en campo de ouro, cunha granada aberta en cada garra, orlado dalgúns ramos de ouro en campo azul.
Desde que Jiménez denominou, en 1538, a todos os territorios que rodeaban Santafé como o Novo Reino de Granada, Santafé foi durante todo o período colonial a sede do goberno da Audiencia do Novo Reino de Granada (creada en 1550) e capital deste, dependente do Vicerreinado do Perú. A partir de 1717, a cidade foi capital do Vicerreinado de Nova Granada, acollendo aos vicerreis, tras disputar a sede vicerreinal a Cartaxena de Indias. En 1783, o vicerrei creou unha comisión científica, dirixida por José Celestino Mutis, que iniciou as súas investigacións nos cerros de Santafé, primeiros pasos do que despois se coñecería como a Expedición Botánica. Alexander von Humboldt visitou Bogotá a principios do século XIX, atraído pos as súas institucións culturais e científicas, entre as que se contaba o primeiro observatorio astronómico de América, e que fora promovido por Mutis.
Na cidade habitaban algúns dos criollos máis influentes do Vicerreinado (próceres do talle de Policarpa Salavarrieta e Antonio Nariño), polo que en gran medida foi alí onde se xestou o movemento independentista no que se destacan os feitos que se coñecen como o evento de "O floreiro de Llorente", cando os irmáns Francisco e Antonio Morales entraron a pedir prestado, para adornar unha cea cun funcionario real chegado de España, un floreiro ao comerciante español José González Llorente, que tiña un almacén na esquina nororiental da hoxe chamada Praza de Bolívar, sendo rexeitados de mala forma por este, o que foi tomado como unha escusa para provocar unha liorta que terminou en disturbios entre a poboación. Este feito marca o inicio das loitas e o Grito de Independencia. Aínda que o territorio foi reconquistado polos españois en 1816, finalmente en 1819 obtívose a independencia definitiva.
Período republicano miniatura|Bogotá en 1868. miniatura|Rúa Real, hoxe carreira sétima, en 1869. miniatura|Co magnicidio do popular dirixente liberal Jorge Eliécer Gaitán, orixinouse o Bogotazo. miniatura|Estación Central do Ferrocarril de la Sabana en 1930.