Antonio Lucio Vivaldi, nado en Venecia o 4 de marzo de 1678 e finado en Viena o 28 de xullo de 1741,Vivaldi Antonio 1678-1741 foi un sacerdote e compositor véneto, coñecido como Il Prete Rosso (O Padre Roibo) por causa da súa cor de cabelo. Entre as súas obras destaca pola súa popularidade a Sinfonía nº 8, o que se coñece como as Catro estacións: Primavera, Verán, Outono e Inverno. Escribiu máis de 500 concertos (210 para violín ou violoncello só), 46 óperas, 73 sonatas.
Traxectoria
Antecedentes familiares
Sobre as orixes da súa familia sábese moi pouco. O seu avó, Agostino, era un panadeiro de Brescia; casado con Margherita, con quen tivo varios fillos. Un deles foi Giovanni Battista, familiarmente chamado Gianbattista, que naceu en 1656 e foi o pai do compositor. Margherita, tras morrer o seu esposo, foi a Venecia cos seus fillos e Gianbattista empezou a destacar como violinista. En xuño de 1676, aos vinte anos de idade, contraeu matrimonio con Camilla Calicchio. O músico Gianbattista Vivaldi, alcumado Rosso («Vermello») e rexistrado nalgúns documentos como Giovanni Battista Rossi, foi membro fundador do Sovvegno dei musicisti di Santa Cecilia, organización profesional de músicos venecianos; así mesmo foi violinista na orquestra da basílica de San Marcos e na do Teatro San Giovanni Grisostomo. Existe unha ópera titulada La Fedeltà sfortunata de 1689 composta por un Giovanni Battista Rossi —o nome co que o pai de Vivaldi se unira a Sovvegno di Santa Cecilia.
Primeiros anos Antonio Lucio Vivaldi naceu o 4 de marzo de 1678 en Venecia, daquela capital da República de Venecia.Talbot (Grove) A comadroa bautizouno no seu domicilio inmediatamente despois do seu nacemento, o que deu lugar á crenza de que pensaran que a súa vida estaba en perigo dalgunha maneira. Aínda que non se coñece con certeza, o bautismo inmediato do neno foi probablemente debido ou ben ao seu mal estado de saúde ou a un terremoto que sacudiu a cidade ese día. No trauma do terremoto, a nai de Vivaldi puido destinalo ao sacerdocio. O bautismo oficial na igrexa tivo lugar dous meses despois. Antonio tivo cinco irmáns: Margarita Gabriela, Cecilia Maria, Bonaventura Tomaso, Zanetta Anna e Francesco Gaetano.
Giovanni Battista aprendeulle a Antonio a tocar o violín e logo percorreu Venecia tocando o violín co seu fillo. Probablemente aprendera a tocar o instrumento a unha idade temperá, dado o amplo coñecemento musical que adquiriu á idade de vinte e catro anos, cando comezou a traballar no Ospedale della Pietà. É probable que Antonio tamén fose discípulo de Giovanni Legrenzi. O académico Walter Kolneder aprecia a influencia do estilo de Legrenzi nunha das primeiras obras litúrxicas de Vivaldi, Laetatus sum (RV Anh 31), escrita en 1691 á idade de trece anos.
Xuventude e ordenación como sacerdote
En 1693, á idade de quince anos, empezou a estudar para ser sacerdote. O 18 de setembro de 1693, Antonio ingresou nun seminario e recibiu as súas primeiras ordes menores: ostiario o 19 de setembro de 1693, lector o 2 de setembro de 1694, exorcista o 25 de decembro de 1695 e acólito o 2 de decembro de 1696. O 4 de abril de 1699 foi ordenado subdiácono, logo diácono —o 18 de setembro de 1700—, e finalmente unxido sacerdote o 23 de marzo de 1703, aos vinte e cinco anos.
Máis inclinado cara a música que ás obrigas relixiosas, logrou que o dispensaran de dar misa por razóns de saúde, en 1704. Os seus síntomas, strettezza di petto («opresión no peito»), interpretáronse como unha forma de asma e segundo investigacións médicas do francés Roger-Claude Travers, parecen terse tratado de angor pectoris (anxina de peito). Isto non lle impediu compoñer ou participar nas actividades musicais, a pesar de que fixo que deixara de tocar instrumentos de vento. Trala súa ordenación como sacerdote, alcumárono Il Prete Rosso («O cura vermello»).Rosso no italiano significa «vermello» e faría referencia á color do seu pelo, un trazo da familia. Vivaldi limitouse a celebrar misa como sacerdote un par de veces e parecía que se retirara das obrigacións sacerdotais, aínda que seguía a ser cura.
Conservatorio de Ospedale della Pietà
miniatura | Vista de Ospedale della Pietà
En setembro de 1703, Vivaldi converteuse en mestre di violino (mestre do violín) nun orfanato chamado o Ospedale della Pietà en Venecia. Aínda que Vivaldi é máis famoso como compositor, tamén foi considerado violinista cunha técnica excepcional. O arquitecto alemán Johann Friedrich Armand von Uffenbach refírese a Vivaldi como "o famoso compositor e violinista" e dixo que "Vivaldi interpretou un acompañamento en solitario de forma excelente e na conclusión engadiu unha fantasía libre a cadencia improvisada, o que me sorprendeu absolutamente, porque é case imposible que ninguén xogue, ou incluso xogue, de tal xeito».
Vivaldi tiña só 25 anos cando comezou a traballar na Ospedale della Pietà. Durante os seguintes trinta anos compuxo a maior parte das súas obras máis importantes mentres traballaba alí. En 1714, publicou The Stravaganza Opus 4, unha colección de Concertos para violín e cordas, dedicado ao seu antigo estudante de violín, o nobre veneciano Vettor Delfin. En 1716, foi promovido a mestre di concerti (director musical), o que o fixo responsable de toda a actividade musical da institución.
A pesar das súas frecuentes viaxes desde 1718, o Ospedalle pagoulle 2 cequíes por escribir dous concertos ao mes para a orquestra e ensaiar con eles polo menos cinco veces cando estaba en Venecia. Os rexistros de Ospedalle mostran que lle pagaron 140 concertos entre 1723 e 1733.
Impresario da ópera
A principios do século XVIII a ópera foi o entretemento musical máis popular en Venecia e resultou ser o máis rendible para Vivaldi. Houbo varios teatros que compiten pola atención do público. Vivaldi comezou a súa carreira como compositor de ópera como actividade secundaria: a súa primeira ópera, Ottone in villa (RV 729) non se representou en Venecia, pero fíxoo no Teatro Garzerie de Vicenza en 1713. Ao ano seguinte, Vivaldi converteuse en impresario do Teatro San Angelo en Venecia, onde se representou a súa ópera Orlando finto pazzo (RV 727). O traballo non gustou ao público, polo que se pechou despois dun par de semanas e substituíuse por unha repetición dunha obra diferente xa dada o ano anterior.
En 1715, presentou Nerone fatto Cesare (RV 724, agora perdido), con música de diferentes compositores dirixidos por el. A ópera contou once arias e foi un éxito. Na última tempada, Vivaldi planeou representar Arsilda, Regina di Ponto (RV 700), unha ópera composta completamente por el, pero o censor da cidade bloqueou a actuación. O personaxe principal, Arsilda, namorouse doutra muller, Lisea, que aparenta ser home. Ao ano seguinte, Vivaldi conseguiu que o censor aceptase a representación da ópera. E foi un éxito rotundo. Neste período, o Ospedalle encargoulle varios traballos litúrxicos. O máis importante foron dous oratorios. Moyses Deus Pharaonis (RV 643) perdeuse. O segundo, Juditha Triumphans (RV 644), celebrou a vitoria da República de Venecia contra o Imperio Otomán e a captura da illa de Corfú. Composta en 1716, é unha das súas obras sagradas máis destacadas. As once partes cantadas foron interpretadas por mozas de Ospedalle, tanto rol masculino como feminino. Moitas das arias inclúen pezas de instrumentos solistas –frautas doces, óboes,violas de amor e mandolinas– mostrando o talento que tiñan as mozas.
Tamén en 1716, Vivaldi escribiu e produciu dúas óperas máis, L'incoronazione di Dario (RV 719) e La costanza trionfante degl'amori e degl'odii (RV 706). A última foi tan popular que foi interpretada dous anos despois, reeditada e cun novo título, Artabano re dei Parti (RV 701, agora perdida). Tamén se escenificou en Praga en 1732. Nos anos seguintes, Vivaldi escribiu varias óperas representadas en toda Italia.
Mantua e As catro estacións
miniatura| Antonio Vivaldi (gravado de François Morellon de La Cova, da Michel-Charles Le Cène) edición de Il cimento dell'armonia e dell'inventione Op. 8). En 1717 ou 1718, ofreceron a Vivaldi unha nova posición de prestixio como mestre de capela na corte de Filipe de Hesse-Darmstadt, gobernador de Mantua. Trasladouse alí durante tres anos e produciu varias óperas, entre elas Tito Manlio (RV 738). Durante a súa estancia na cidade, Vivaldi coñeceu a unha aspirante a cantante, Anna Tessieri Girò, que se convertería na súa discípula e favorita prima donna . Anna, xunto á súa vella medio irmá Paolina, formaron parte da comitiva de Vivaldi e acompañárono regularmente nas súas moitas viaxes. Houbo especulacións sobre a natureza da relación entre Vivaldi e Girò, pero non hai probas que indiquen que había algo máis alá da amizade e da colaboración profesional. Aínda que Vivaldi foi cuestionado sobre a súa relación con Anna Girò, el negou rotundamente calquera relación romántica nunha carta ao seu patrón Bentivoglio, do 16 de novembro de 1737.
Durante este período Vivaldi escribiu As catro estacións, catro concertos de violín que representan escenas apropiadas para cada estación do ano. Tres dos concertos foron orixinais na súa concepción, mentres que o primeiro, "Primavera", prestou motivos para unha sinfonía do primeiro acto da súa ópera contemporánea Il Giustino. A inspiración para os concertos probablemente veu dos campos de Mantua. A obra foi unha revolución musical na súa concepción: nestes concertos Vivaldi representaba correntes que corrían, aves cantando (de diferentes especies, cada unha caracterizada especificamente), cans ladrando, mosquitos zumbando, pastores chorando, tormentas, bailaríns bébedos, noites silenciosas, festas de caza tanto desde o punto de vista de cazadores como de presas, paisaxes conxeladas, nenos patinando sobre xeo e lumes quentes no inverno.Cada concerto está asociado a un soneto, posiblemente de Vivaldi, que describe as escenas representadas na música. Publicáronse como os catro primeiros concertos nunha colección de doce, Il cimento dell'armonia e dell'inventione, Opus 8, publicado en Amsterdam por Michel-Charles Le Cène en 1725.
En 1721, foi a Milán, onde presentou o drama pastoral La Silvia (RV 734, sobreviven nove arias). Visitou de novo a cidade ao ano seguinte co oratorio L'adorazione delli tre re magi ao bambino Gesù (RV 645, tamén perdido). En 1722, mudouse a Roma, onde deu un novo estilo ás súas óperas. O novo Papa Bieito XIII convidouno a tocar para el. En 1725, Vivaldi volveu a Venecia, onde produciu catro óperas no mesmo ano.
Traxectoria O pai de Antonio Vivaldi, o violinista Giovanni Battista, alcumado Rossi (o roxo), foi membro fundador do "Sovvegno de’ musicisti di Santa Cecilia", organización profesional de músicos venecianos; así mesmo foi violinista na orquestra da basílica de San Marcos e na do teatro de S. Giovanni Grisostomo. Foi o primeiro mestre do seu fillo, que tamén, probablemente, discípulo de Giovanni Legrenzi.
O 18 de setembro de 1693, Antonio ingresou nun seminario e recibiu as súas primeiras ordes relixiosas. En 1699 foi ordenado subdiácono (4 de abril), logo diácono (18 de setembro de 1700) e finalmente unxido sacerdote o 23 de marzo de 1703. Máis inclinado cara á música que cara ás obrigacións relixiosas, logrou ser dispensado de dicir misa por razóns de saúde.
A carreira do veneciano estivo marcada por catro grandes etapas.
A primeira foi a da adquisición dunha fama europea no terreo da música instrumental coa publicación, polo editor veneciano Sala e despois polo prestixioso impresor holandés Roger, de dous opus de sonatas para violín e dúas coleccións revolucionarias de concertos para o mesmo instrumento: L'estro armonico en 1711, seguido de A Stravaganza en 1714. Estas obras novas superaron as innovacións de Torelli e Albinoni, e garantíronlle un éxito fenomenal que se traduciu, en particular, na reimpresión inmediata das súas opus en Londres e París. miniatura|esquerda|Caricatura de Vivaldi Il prete rosso de Pier Leone Ghezzi (1723)