Nova Guinea (tok pisin: Niugini; holandés: Nieuw-Guinea; ), coñecido historicamente como Irian ou Irian Jaya, é unha illa situada ao norte de Australia. É a segunda illa máis grande do mundo. Papúa refírese a toda ou unha parte da illa. A illa está divida politicamente de oeste a leste en dúas metades aproximadamente iguais.
A metade oriental é Papúa-Nova Guinea, país independente desde 1975.
A metade occidental está incorporada a Indonesia, coas provincias de Papúa (anteriormente coñecida como Irian occidental ou Irian Jaya) e a nova provincia de Papúa Occidental.
Debido á antigüidade do seu poboamento e á súa paisaxe moi fracturada, na illa fálanse un número infrecuentemente alto de idiomas, unhas 1.000 linguas (unha cifra superior á da maioría dos continentes) foron catalogadas sobre un total estimado en todo o mundo de 6.000 idiomas humanos. A maioría están clasificados como linguas papúas, un termo xeográfico xeralmente aceptado. Numerosas linguas austronesias fálanse na costa e nas illas do litoral.
Nomes
A illa foi coñecida por varios nomes.
O nome Papúa utilízase para referirse a partes da illa antes do contacto con Occidente. A súa etimoloxía é incerta; unha teoría é que vén do tidore, a lingua utilizada no Sultanato de Tidore que controlaba as partes da rexión costeira da illa o nome veu de Papo (unir) e ua (negación), o que significa territorio non unido ou, que está xeograficamente moi lonxe (e polo tanto non unido). Segundo Ploeg a palabra papúa deriva da palabra malaia papúa ou pua-pua, que significa "de pelo rizado", en referencia ao cabelo moi rizado dos habitantes destas áreas. Outra posibilidade, (presentada por Sollewijn Gelpke en 1993) é que se trata da frase Biak sup i papwa, que significa "a terra baixo [o atardecer]" e refírese ás illas ao oeste da Cabeza de Paxaro, en Halmahera. Calquera que sexa a orixe do nome Papua, chegou a ser asociado con esta zona, e máis especialmente con Halmahera, que foi coñecida polos portugueses por este nome durante a época da colonización desta parte do mundo.
Cando os exploradores españois e portugueses chegaron á illa a través das Illas das Especias. Se referiron a ela como Papua. Pero, o nome de Nova Guinea sería utilizado máis tarde polos occidentais empezando polo explorador español Íñigo Ortiz de Retes en 1545, en referencia ás similitudes de aparencia dos pobos indíxenas cos indíxenas da rexión de Guinea de África. Os holandeses que chegaron máis tarde ao mando de Lemaire e Schouten chamárona illa Schouten, pero finalmente este nome úsase só para referirse a illas ao norte da costa de Papua, as Illas Schouten ou Biak Island. Cando os holandeses colonizárona como parte das Indias Orientais Neerlandesas, chamárona Nieuw Guinea.
O nome Irian utilízase no idioma indonesio para referirse á illa e a provincia de Indonesia, como "provincia de Irian Jaya". O nome foi proposto en 1945 por Marcus Kaisiepo, irmán do futuro gobernador Frans Kaisiepo. Está tomado da Lingua Biak da illa Biak, e significa subir, ou espírito crecente. Este nome Irian é o nome que se utiliza na linguaxe de Biak e outros idiomas como o Serui, Merauke e linguas Waropen. O nome foi utilizado ata o ano 2001 cando o nome de Papua foi utilizado de novo para a illa e a provincia. O nome Irian, escollido inicialmente polos nativos, agora considérase que é un nome imposto pola autoridade de Iacarta.
Xeografía miniatura| 300px | Nova Guinea situado con respecto a Melanesia miniatura|Mapa topográfico de Nova Guinea Nova Guinea é unha illa no norte do continente Sahul, tamén coñecido como Australia. Atópase illada polo Mar de Arafura ao oeste e o Estreito de Torres e o Mar do Coral cara ao leste. Ás veces considerada como a illa máis oriental do Arquipélago Malaio, se atopa no extremo norte de Australia, Golfo de Carpentaria e península do Cabo York, e ao oeste da Arquipélago Bismarck e o Arquipélago das Illas Salomón.
A forma de Nova Guinea é a miúdo comparada co dun ave do paraíso, e isto dá lugar aos nomes habituais dos dous extremos da illa: a Península Cabeza de Paxaro no noroeste (Vogelkop en holandés, Kepala Burung en Indonesio, tamén coñecida como a Península Doberai), e a Península Cola do Paxaro no sueste (tamén coñecida como a Península de Papúa).
Existe un cordal de montañas de leste a oeste, as New Guinea Highlands, domina a xeografía de Nova Guinea, e se estende máis de 1600 km. da "cabeza" á "cola" da illa. A metade occidental da illa de Nova Guinea contén as montañas máis altas de Oceanía, elevándose ata 4.884 m. de altura, son a garantía dun constante fornecemento de choiva da atmosfera ecuatorial. A liña de árbores está ao redor de 4.000 m. de altura e os picos máis altos conteñen glaciares ecuatoriais permanentes que están en retirada polo menos desde 1936.Prentice, M.L. and G.S. Hope (2006). "Climate of Papua". Ch. 2.3 in Marshall, A.J., and Beehler, B.M. (eds.). The Ecology of Papua. Singapore: Periplus Editions. The authors note that "The magnitude of the recession of the Carstensz Glaciers, its causes, and its implications for local, regional, and global climate change are only qualitatively known. The recession of the Carstensz Glaciers from ~11 km² in 1942 to 2.4 km² by 2000 represents about an 80% decrease in ice area." Outros cordais máis pequenos aparecen tanto ao norte como ao oeste das serras centrais. Agás nas altas cumes, a maioría de zonas posúen un clima cálido e húmido durante todo o ano, con algunha variación estacional asociada coa tempada do monzón do nordeste.
Os picos máis altos da illa de Nova Guinea son: Puncak Jaya, ás veces coñecido polo seu antigo nome holandés Pirámide de Carstensz, é un pico de pedra calcaria cuberto de néboa na parte indonesia da fronteira. Con 4.884 metros, Puncak Jaya fai de Nova Guinea a cuarta illa máis alta do mundo. Puncak Mandala, situado en Papua, é o segundo pico máis alto da illa con 4.760 metros. Puncak Trikora, tamén en Papua, con 4.750 metros. Monte Wilhelm é o pico máis alto no lado da fronteira de PNG con 4.509 metros. O seu pico de granito é o punto máis alto da Cordilleira de Bismarck. Monte Giluwe 4.368 metros é o segundo cume máis alto de Papús Nova Guinea. Tamén é o pico volcánico máis alto de Oceanía.
Outra característica importante do hábitat son as vastas chairas sur e norte. Esténdese por centos de quilómetros, que inclúen bosques nas terras baixas, extensas zonas húmidas, pasteiros na sabana e algunhas das maiores extensións de bosques de mangleiros do mundo. As terras baixas do sur son a sede do Parque Nacional Lorentz, tamén son Patrimonio da Humanidade da UNESCO. As terras baixas do norte son regadas principalmente polo río Mamberamo e os seus afluentes na parte indonesia, e polo Sepik no lado de PNG; as máis extensas terras baixas do sur o son por un gran número de ríos, principalmente o Digul no lado indonesio e o Fly no lado de PNG. Estes son os principais sistemas de ríos da illa, que desembocan ao noroeste, nordeste, suroeste e sueste, respectivamente. Moitos teñen grandes áreas de meandros e tradúcense en grandes zonas de lagos e pantanos de auga doce. A illa máis grande da costa, Dolak (Frederik Hendrik, Yos Sudarso), atópase cerca do estuario Digul, separada por unha canle tan estreita que foi chamado "arroio".
Nova Guinea contén moitos dos tipos de ecosistemas do mundo: os glaciares, tundra alpina, sabana, montano e terras baixas de selva, mangleiral, humedal, lagos, ecosistema fluvial, pradaría mariña é, e algúns dos máis ricos arrecife de coral do planeta.
Antes da década de 1970, os arqueólogos chamaban a única masa de terra do Plistoceno co nome de Australasia, aínda que esta palabra utilízase máis a miúdo para unha rexión máis ampla que inclúe as terras como Nova Zelandia que non están na mesma plataforma continental. A principios da década de 1970 introduciuse o termo Maior Australia para o continente do Plistoceno. Logo, nunha conferencia de 1975 e a conseguinte publicación, estenderon o nome Sahul do seu uso anterior por só o Sahul Shelf para cubrir o continente.
Divisións políticas
Politicamente, a illa de Nova Guinea divídese máis ou menos en dúas metades iguais a través dunha liña que discorre de norte a sur:
esquerda|miniatura|División da illa de Nova Guinea A parte oeste da illa, Nova Guinea Occidental ou Papúa Occidental (Irian en indonesio), situada ao oeste do meridiano 141° E de lonxitude (agás nunha pequena parte de territorio ao leste do río Fly que pertence a Papúa-Nova Guinea) está administrada por Indonesia e se subdivide en dúas provincias: Papúa Occidental (Papua Barat, antes chamadaIrian Jaya Barat), con capital en Manokwari. Papúa (antes chamada Irian Jaya), con capital en Jayapura. Propúxose subdividir esta provincia en dúas: Papúa Central (Papúa Tengah) e Papúa Oriental (Papúa Timur), pero o proxecto aínda non se levou a cabo. A parte oriental conforma a parte principal de Papúa-Nova Guinea, estado independente desde o 1975, antes coñecido como o territorio de Papúa e Nova Guinea gobernado por Australia, que consistía no Territorio en fideicomiso de Nova Guinea (barrio nordeste, anteriormente Nova Guinea Alemá), e o Territorio de Papua (barrio sueste). A cidade principal é a capital do estado, Port Moresby. O país componse de catro rexións: Papua, que consiste nas provincias Occidental, Golfo, Central, Oro e Milne Bay. Highlands, que consiste en Serra Sur, Hela, Jiwaka, Enga, Western Highlands, Simbu e Eastern Highlands. Momase, que consiste en Morobe, Madang, Sepik do Leste e Sandaun. Illas, que consiste en Manus, Nova Bretaña Occidental, Nova Bretaña Oriental e Nova Irlanda, e a Rexión Autónoma de Bougainville.
Historia
Prehistoria 300px|thumb | O continente Sahul antes de que o aumento do océano separara Australia e Nova Guinea logo da última idade de xeo Os primeiros habitantes de Nova Guinea chegaron polo menos hai uns 40.000 anos, logo de viaxar a través da península do sueste asiático. Estes primeiros habitantes, dos cales os pobos de Papúa son probablemente descendentes, adaptáronse á diversidade ecolóxica e no seu tempo desenvolveron unha das agriculturas máis antigas coñecidas. Os restos deste sistema agrícola, en forma de antigos sistemas de rego nas terras altas de Papúa-Nova Guinea, están sendo estudados polos arqueólogos. Este traballo atópase aínda nas súas primeiras etapas polo que aínda hai incerteza en canto a exactamente que cultivos cultivábanse, ou cando / onde xurdiu a agricultura. A cana de azucre cultivouse por primeira vez en Nova Guinea ao redor do 6.000 aC.Sugar cane early origins and spread . Plant Cultures (2004-11-18). Consultado o 29-7-2013.
As hortas das Nova Guinea Highlands son antigas, a permacultura intensiva, adaptada ás altas densidades de poboación, as moi altas precipitacións (tan altas como 10.000 mm / ano), aos terremotos, as zonas accidentadas e as xeadas ocasionais. Coberturas complexas, rotación de cultivos e labranza utilízanse en rotación en socalcos con complexos sistemas de irrigación. Os agrónomos occidentais aínda non entenden todas as prácticas, e observouse que os labregos nativos teñen tanto ou máis éxito que a maioría dos agricultores científicos na crianza de certos cultivos.Diamond, Jared. Collapse. (German translation), Frankfurt 2005, p. 350. Hai evidencia de que os labregos de Nova Guinea inventaron a rotación de cultivos antes que os europeos occidentais.Diamond, Jared. Collapse. (German translation), Frankfurt 2005, p. 351. Unha característica única da permacultura de Nova Guinea é a silvicultura da Casuarina oligodon, unha árbore ironwood alta e robusta, adecuada para utilizar a súa madeira ou como combustible, con nódulos nas raíces que fixan o nitróxeno. Estudos de pole mostran que foi adoptado durante unha época antiga de deforestación extrema.