O termo vida (en latín: vita) é unha característica que distingue entidades físicas que teñen procesos biolóxicos, como procesos de sinalización celular e autosuficiencia, das que non a teñen, xa sexa porque tales funcións cesaron (morto), ou porque nunca tiveron tales funcións e clasifícanse como inanimadas. Existen diversas formas de vida, como plantas, animais, fungos, protistas, arqueas e bacterias. Actualmente non hai consenso sobre a definición de vida. Unha definición popular é que os organismos son sistemas abertos que manteñen a homeostase, están compostos por células, teñen un ciclo vital, experimentan metabolismo, poden crecer, adaptarse á contorna, responder a estímulos, reproducirse e evolucionar. Outras definicións inclúen ás veces formas de vida non celular, como virus e viroides. A bioloxía é a ciencia que estuda a vida.
A abioxénese é o proceso natural polo que a vida xorde a partir de materia non viva, como os compostos orgánicos simples. A hipótese científica predominante é que a transición de entidades non vivas a entidades vivas non foi un acontecemento único, senón un proceso gradual de complexidade crecente. A vida na Terra apareceu por primeira vez fai 4280 millóns de anos, pouco despois da formación dos océanos, fai 4410 millóns de anos, e non moito despois da formación da Terra, fai 4540 millóns de anos. As primeiras formas de vida coñecidas son microfósiles de bacterias. A vida na Terra descende probablemente dun mundo de ARN, aínda que a vida baseada no ARN pode que non fora a primeira en existir. O clásico Experimento de Miller e Urey de 1952 e investigacións similares demostraron que a maioría dos aminoácidos, os constituíntes químicos das proteínas utilizadas en todos os organismos vivos, poden sintetizarse a partir de compostos inorgánicos en condicións similares ás atopadas na Terra primitiva. As moléculas orgánicas complexas atópanse no sistema solar e no espazo interestelar e poden proporcionar materia prima para o desenvolvemento da vida na Terra.
Desde os seus inicios, a vida na Terra cambiou a súa contorna nunha escala de tempo xeolóxico, pero tamén se adaptou para sobrevivir na maioría de ecosistemas e condicións. Algúns microorganismos, denominados extremófilos, prosperan en contornas física ou xeoquimicamente extremos que son prexudiciais para a maioría das demais formas de vida da Terra. A célula considérase a unidade estrutural e funcional da vida. Existen dous tipos de células, procariota e eucariota, ambas as dúas formadas por citoplasma encerrado por unha membrana e que conteñen moitas biomoléculas, como proteínas e ácidos nucleicos. As células reprodúcense mediante un proceso de división celular, no que a célula nai divídese en dúas ou máis células fillas.
No pasado houbo moitos intentos de definir o que se entende por "vida" mediante conceptos obsoletos como forza ódica, hilomorfismo, xeración espontánea e vitalismo, hoxe refutados pola descubrimentos biolóxicos. Aristóteles é considerado a primeira persoa que clasificou os organismos. Máis tarde, Carl Linnaeus introduciu o seu sistema de nomenclatura binomial para a clasificación de especies. Co tempo, descubríronse novos grupos e categorías de vida, como as células e os microorganismos, o que obrigou a revisar drasticamente a estrutura das relacións entre os organismos vivos. Aínda que actualmente só se coñece na Terra, a vida non ten por que limitarse a ela, e moitos científicos especulan coa existencia de vida extraterrestre. O concepto de vida artificial defínese por unha simulación por computador ou unha reconstrución feita polo home de calquera aspecto da vida, que a miúdo se utiliza para examinar sistemas relacionados coa vida natural. Morte]] é a terminación permanente de todos os procesos biolóxicos que sustentan un organismo e, como tal, é o final da súa vida. O termo extinción describe a morte dun grupo ou taxon, normalmente unha especie. Os fósiles son os restos conservados ou vestixios de organismos.
A pesar de que non pode indicarse con precisión, a evidencia suxire que existiu vida na Terra durante 3700 millóns de anos polo menos,History of Life. Universidade de Berkeley. aínda que algúns estudos dátana dende hai 4250 millóns de anos,(en inglés) ou mesmo 4400 millóns de anos, segundo un estudo publicado en Nature.(en inglés)
Cientificamente, pode definirse como a capacidade de administrar os recursos internos dun ser físico de forma adaptada aos cambios producidos no seu medio, sen que exista unha correspondencia directa de causa e efecto entre o ser que administra os recursos e o cambio introducido no medio por ese ser, senón unha asíntota de aproximación ó ideal establecido por dito ser, ideal que nunca chega á súa consecución completa pola dinámica do medio.Lynn Margulis, Captando genomas. Una teoría sobre el origen de las especies. Editorial Kairós.
miniatura|300px| A Terra é o único lugar do Universo do que se sabe que hai vida.
Definiçións A definición de vida foi un reto para científicos e filósofos, que propuxeron definicións moi variadas.. En parte, isto débese a que a vida é un proceso, non unha substancia. Isto complícase polo descoñecemento das características das entidades vivas, se as hai, que poidan desenvolverse fóra da Terra. Tamén se presentaron definicións filosóficas da vida, con dificultades similares sobre como distinguir o vivo do inerte. Tamén se describiron e debatido definicións xurídicas da vida, aínda que xeralmente céntranse na decisión de declarar morto a un ser humano e as ramificacións xurídicas desa decisión. Recompiláronse ata 123 definicións da vida. Unha definición parece ser favorecida pola NASA: "un sistema químico autosustentable capaz de evolución darwiniana." Máis sinxelamente, a vida é "materia que pode reproducirse e evolucionar segundo díteo a supervivencia". Bioloxía
miniatura|upright| As características da vida Dado que non existe unha definición inequívoca de vida, a maioría das definicións actuais en bioloxía son descritivas. Considérase a vida como unha característica de algo que conserva, favorece ou reforza a súa existencia nun ambiente determinado. Este trazo mostra todos ou a maioría dos seguintes trazos:
Homeostase: regulación do medio interno para manter un estado constante e estable; por exemplo, suar para reducir a temperatura; Organización: estar estruturalmente composto por unha ou máis células, que son as unidades básicas da vida; Metabolismo: transformación da enerxía mediante a conversión de produtos químicos e enerxía en compoñentes celulares (anabolismo) e descomposición da materia orgánica (catabolismo). Os seres vivos necesitan enerxía para manter a organización interna (homeostase) e para producir outros fenómenos asociados á vida; Crecemento: mantemento dunha taxa de anabolismo máis alta que a do catabolismo. Un organismo en crecemento aumenta de tamaño en todas as súas partes, no canto de simplemente acumular materia; Adaptation: a capacidade de cambiar co tempo en resposta ao medio. Esta habilidade é fundamental para o proceso de evolución e está determinada pola herdanza do organismo, a dieta e os factores externos; Resposta a estímulos: unha resposta pode adoptar moitas formas, desde a contracción dun organismo unicelular a substancias químicas externas, ata reaccións complexas que implican todos os sentidos dos organismos pluricelulares. Unha resposta adoita expresarse mediante o movemento; por exemplo, as follas dunha planta mirando cara ao sol (fototropismo) e quimiotaxe; Reprodución: a capacidade de producir novos organismos individuais, xa sexa asexualmente a partir dun só organismo pai ou sexualmente a partir de dous organismos pais.
Estes procesos complexos, chamados funcións fisiolóxicas, teñen bases físicas e químicas subxacentes, así como mecanismos de sinalización e control esencial para o mantemento da vida. Definicións alternativas Desde o punto de vista da física, os seres vivos son sistemas termodinámicos cunha estrutura molecular organizada que pode reproducirse e evolucionar segundo o indica a supervivencia. Termodinamicamente, a vida foi descrita como un sistema aberto que fai uso de gradientes no seu contorno para crear copias imperfectas de si mesma. Outra forma de expresar isto é definir a vida como "un sistema químico autosustentable capaz de sufrir o evolución darwiniana", unha definición adoptada por un comité da NASA que intenta definir a vida para os propósitos de exobioloxía , baseada nunha suxestión de Carl Sagan. Un dos principais puntos fortes desta definición é que distingue a vida polo proceso evolutivo e non pola súa composición química.
Outros teñen un punto de vista sistémico que non depende necesariamente da química molecular. Unha definición sistémica da vida é que os seres vivos son autoorganizados e autopoiéticos (autoprodutores). Variacións desta definición inclúen a definición de Stuart Kauffman dun axente autónomo ou un sistema multiaxente capaz de reproducirse a si mesmo ou de completar polo menos un ciclo de traballo termodinámico. Esta definición amplíase coa aparición de novas funcións ao longo do tempo. Virus
upright|miniatura| Adenovirus visto ao microscopio electrónico A cuestión de se os virus deben considerarse vivos ou non segue sendo controvertida. A maioría das veces, considérase que son só replicadores que codifican xenes, en lugar de formas de vida.Describíuselles como «organismos ao bordo da vida» porque teñen xenes, evolucionan por selección natural e replícanse creando múltiples copias de si mesmos mediante autoensamblaxe. Con todo, os virus non metabolizan e necesitan unha célula hóspede para facer novas copias de si mesmos. A autoensamblaxe de virus dentro de células hóspede ten implicacións para o estudo da orixe da vida, xa que podería apoiar a hipótese de que a vida podería comezar como moléculas orgánicas que se autoensamblaron. Biofísica
Para reflectir os fenómenos mínimos necesarios, propuxéronse outras definicións biolóxicas da vida, moitas delas baseadas en sistemas químicos. Os biofísicos sinalan que os seres vivos funcionan en entropía negativa. Noutras palabras, os procesos vivos poden verse como un atraso da difusión ou dispersión da enerxía interna das moléculas biolóxicas a microestados. Con máis detalle, segundo físicos como John Bernal, Erwin Schrödinger, Eugene Wigner e John Avery, a vida é un membro da clase de fenómenos que son sistemas abertos ou sistemas continuos capaces de diminuír a súa entropía interna a expensas de sustancias ou a través de enerxía libre tomada da contorna e posteriormente rexeitada en forma degradada. O xurdimento e a crecente popularidade da biomimética (o deseño e produción de materiais, estruturas e sistemas modelados sobre entidades e procesos biolóxicos) probablemente redefina a fronteira entre a vida natural e a artificial. Teorías de sistemas vivos miniatura|upright|esquerda|Definición de vida celular segundo Budisa, Kubyshkin e Schmidt. Os sistemas vivos son seres vivos abertos e autoorganizados que interactúan co medio ambiente. Estes sistemas mantéñense mediante fluxos de información, enerxía e materia. Budisa, Kubyshkin e Schmidt definiron a vida celular como unha unidade organizativa baseada en catro piares angulares: (i) enerxía, (ii) metabolismo, (iii) información e (iv) forma. Este sistema é capaz de regular e controlar o metabolismo e a subministración de enerxía e contén polo menos un subsistema que funciona como portador de información (información xenética). As célulascomo unidades autosuficientes forman parte de diferentes poboacións que participan no proceso unidireccional e irreversible coñecido como evolución.