Aliste (denominado tamén como Comarca de Aliste ou Campo de Aliste) é unha comarca española situada ao noroeste da provincia de Zamora e pertencente á comunidade autónoma de Castela e León, España. Atópase situada xunto á fronteira con Portugal (denominada popularmente como a Raia), ocupa unha superficie total de 193 883 hectáreas. A comarca componse de dezaseis concellos administrativos, dos cales o de Alcañices considérase capital de comarca. A comunicación destes concellos realízase mediante tren (ferrocarril Zamora-A Coruña), autobús directamente comunicado radialmente con Zamora capital e pola estrada nacional N-122 (na actualidade é un ramal da autovía do Douro).
Economicamente é unha área periférica e marxinal, un territorio de produción primaria que posúe un legado cultural e etnolóxico. A comarca de Aliste, a pesar do seu gran sentido de identidade propia, con características xeográficas, económicas, sociais e históricas afíns, non conta co necesario recoñecemento legal para o seu desenvolvemento administrativo, o que levou aos seus concellos para organizarse en mancomunidades como única fórmula legal que permítelles a optimización da xestión dalgúns servizos públicos municipais. Todo iso fai que desde finais do século XX apoiouse desde a deputación provincial en diversas políticas territoriais, adoptando solucións fundamentadas no ecodesarrollo.
A orixe do nome Aliste xa aparece baixo a forma Alesti nun manuscrito do século IX, e ten relación cos amieiros (Alnus glutinosa) que poden verse con frecuencia a ambas as beiras do río que dá nome á comarca, o río Aliste (sendo un hidrónimo). O río Aliste e a serra da Culebra son dúas dos eixos xeográficos importantes da zona. A ocupación habitual dos habitantes de Aliste foi, ata finais do século XX, as actividades agrícolas e gandeiras dentro do que denomínase economía de subsistencia. A comarca non foi allea á tendencia da provincia e o continuo despoboamento comezado nos anos setenta, chegando algúns pobos alistanos ao estado de completo abandono.
Concellos
O campo e terra de Aliste está composta por dezaseis concellos, sendo o de Alcañices o considerado como capital comarcal. Cada concello non é moi distante do seu veciño, e caracterízanse por estar urbanizados anárquicamente. Os núcleos rurais posúen escasa entidade demográfica e económica. A comezos do século XX a súa poboación está envellecida e existe unha limitada presenza de poboación adulta nova.
ConcelloSuperficieHabitantesAnexosAlcañices54,76 km² 1.074 Alcorcillo, Santa Ana e VivineraFigueruela de Arriba153,17 km²339 Figueruela de Abajo, Flechas, Gallegos del Campo, Moldones, Riomanzanas e Villarino de ManzanasFonfría132,37 km² 761Arcillera, Bermillo de Alba, Brandilanes, Castro de Alcañices, Ceadea, Fornillos de Aliste, Moveros e Salto de CastroGallegos del Río78 km² 497Domez, Flores, Lober, Puercas, Tolilla e ValerMahide108,87 km² 316Las Torres de Aliste, Pobladura de Aliste, Boya e San Pedro de las HerreríasPino del Oro29,57 km²200-Rabanales80,29 km²528Fradellos, Grisuela, Matellanes, Mellanes e UfonesRábano de Aliste55,95 km²385San Mamed, Sejas de Aliste e TolaRiofrío de Aliste111,37 km²684Abejera, Cabañas de Aliste e Sarracín de AlisteSamir de los Caños36,54 km²180-San Vicente de la Cabeza53,50 km²395Bercianos de Aliste, Campogrande de Aliste e Palazuelo de las CuevasSan Vitero64,05 km² 520El Poyo, San Cristóbal de Aliste, San Juan del Rebollar e Villarino de CebalTrabazos93,45 km²872Latedo, Nuez, San Martín del Pedroso e Villarino Tras la SierraVidemala25,82 km²156Villanueva de los CorchosVillalcampo64,95 km²444CarbajosaViñas40,13 km²190Ribas, San Blas e Vega de Nuez
Case todos eles foron tributarios da casa Alcañices, do que foron pertencentes á antiga vigairía de Aliste, que xunto ás terras de Alba dependían do Arcebispado de Santiago. Non todos os concellos da comarca dependían do marqués de Alcañices, algúns deles do conde de Benavente, tal é o caso de Figueruela de Abajo.
Notas
Categoría:Comarcas da provincia de Zamora Categoría:Xeografía da provincia de Zamora