O Premio Nacional de Literatura na modalidade de Narrativa é un galardón literario de longa traxectoria que outorga anualmente o Ministerio de Cultura de España. Premia a mellor obra na modalidade de narrativa escrita por un autor español, en calquera das linguas españolas, entre tódalas obras deste xénero publicadas en España no ano anterior. Está dotado con 30.000 euros.
Historia O antecendente a este premio pode estar no Concurso Nacional de Literatura que se outorgou entre 1923 e 1977 e que ía variando de xéneros; premiábanse novelas, mais tamén ensaios, poesía ou crítica.
O premio pasou por dúas etapas:
De 1949 a 1976: en que se chamou Premio Nacional de Literatura "Miguel de Cervantes" para novela. Foi convocado a partir dunha Orde do 25 de xaneiro de 1949. Daquela a contía do premio era de 25 000 pesetas e, en 1963 pasa a ser de 50 000 pesetas e, en 1971, 100 000 e, no 1976, 200 000. Dende 1966, tamén se aceptan “libro de contos ou narracións para lectores adultos”. E a terceira, e actual, a partir de 1977, coa denominación de Premio Nacional de Narrativa.
Os seus anos de historia permitíronlle asistir á renovación da novela española.
Só un autor conseguiu senllos premios na 1ª e 2ª etapa, Miguel Delibes en 1955 (Diario de un cazador) e 1999 (El hereje). E na segunda etapa, só hai un autor que o gañase en dúas ocasións: Antonio Muñoz Molina en 1988 e 1992. Nesta mesma terceira etapa, o escritor Javier Marías, en 2012, rexeitouno por non aceptar galardóns de carácter oficial ou institucional outorgados polo estado español.
Linguas non castelás O premio tense outorgado en cinco ocasións a obras escritas en lingua galega: Xa vai o griffón no vento de Alfredo Conde en 1986; Que me queres, amor? de Manuel Rivas en 1996; Trece badaladas de Suso de Toro en 2003; Virtudes (e misterios) de Xesús Fraga en 2021; e As malas mulleres de Marilar Aleixandre en 2022.
Tamén se ten premiado en 3 ocasións a obras en éuscaro: en 1989 a Bernardo Atxaga por Obabakoak, en 2002 a Unai Elorriaga por Un tranvía cara a SP e en 2009 a Kirmen Uribe por Bilbao-New York-Bilbao. Só se ten premiado nunha soa ocasión a obras en catalán: en 1995, Carme Riera por Dins el darrer blau.
Galardoados
2.ª época do galardón: Premio Nacional de Literatura "Miguel de Cervantes" para novela AnoImaxeGañador/GañadoraObra1949Miguel LarretaLarreta renunciou ao premio económico e a contía destinou en 1950, a un premio extraordinario co seu nome.Orillas del Ebro1950centro|senmarco|121x121pxConcha EspinaUn valle en el mar1951Ramón Ledesma MirandaLa casa de la Fama1952José Antonio Giménez-ArnauDe pantalón largo1953José María GironellaLos cipreses creen en dios1954Tomás SalvadorCuerda de presos1955Miguel DelibesDiario de un cazador1956Carmen LaforetLa mujer nueva1957Alejandro Núñez AlonsoEl lazo de púrpura1958José Luis Castillo-PucheHicieron partes1959Ana María MatuteLos hijos muertos1960Daniel SueiroLos conspiradores1961Manuel HalcónMonólogo de una mujer fría1962centro|senmarco|113x113pxJuan Antonio ZunzuneguiEl premio1963Salvador García de PrunedaLa encrucijada de Carabanchel1964Declarado deserto1965Ignacio Agustí19 de Julio1966centro|senmarco|117x117pxTomás BorrásHistorias de coral y de jade1967Luis de CastresanaEl otro árbol de Guernica1968Carlos RojasAuto de Fe1969Luis BerenguerMarea escorada1970Ramón Solís Llorente La eliminatoria1971Ángel PalominoTorremolinos Gran Hotel1972Non se convocou1973José Luis Martín AbrilEl viento se acuesta al atardecer1974centro|senmarco|94x94pxAquilino DuqueEl mono azul1975Non se outorgou1976Non se outorgou
3.ª época do galardón: Premio Nacional de Narrativa AnoImaxeGañador/GañadoraObraMotivo1978centro|senmarco|110x110pxCarmen Martín GaiteEl cuarto de atrás1979Jesús Fernández SantosExtramuros1980centro|senmarco|121x121pxAlonso Zamora VicenteMesa, sobremesa1981centro|senmarco|116x116pxGonzalo Torrente BallesterLa isla de los jacintos cortados1982José Luis Castillo-PucheConocerás el poso de la nada1983centro|senmarco|83x83pxFrancisco AyalaRecuerdos y olvidos: 1. El exilio1984centro|senmarco|125x125pxCamilo José CelaMazurca para dos muertos1985Non se outorgou nesta modalidade1986centro|senmarco|120x120pxAlfredo CondeXa vai o griffón no vento1987Luis Mateo DíezLa fuente de la edad1988centro|senmarco|95x95pxAntonio Muñoz MolinaEl invierno en Lisboa1989centro|senmarco|120x120pxBernardo AtxagaObabakoak1990centro|senmarco|80x80pxLuis LanderoJuegos de la edad tardía1991centro|senmarco|80x80pxManuel Vázquez MontalbánGalíndez1992centro|senmarco|95x95pxAntonio Muñoz MolinaEl jinete polaco1993centro|senmarco|105x105pxLuis GoytisoloEstatua con palomas1994Gustavo Martín GarzoEl lenguaje de las fuentes1995centro|senmarco|120x120pxCarme RieraDins el darrer blau1996centro|senmarco|120x120pxManuel RivasQue me queres, amor?1997centro|senmarco|80x80pxÁlvaro PomboDonde las mujeres1998centro|senmarco|95x95pxAlfredo Bryce EcheniqueReo de nocturnidad1999centro|senmarco|107x107pxMiguel DelibesEl hereje2000Luis Mateo DíezLa ruina del cielo2001centro|senmarco|93x93pxJuan MarséRabos de lagartija2002centro|senmarco|80x80pxUnai ElorriagaUn tranvía cara a SP2003centro|senmarco|88x88pxSuso de ToroTrece badaladas2004centro|senmarco|120x120pxJuan Manuel de PradaLa vida invisible2005Alberto MéndezLos girasoles ciegos2006centro|senmarco|131x131pxRamiro PinillaLas cenizas del hierro2007centro|senmarco|107x107pxVicente Molina FoixEl abrecartas2008centro|senmarco|120x120pxJuan José MillásEl mundo2009centro|senmarco|104x104pxKirmen UribeBilbao-New York-Bilbao2010centro|senmarco|100x100pxJavier CercasAnatomía de un instante2011Marcos Giralt TorrenteTiempo de vida2012centro|senmarco|100x100pxJavier MaríasLos enamoramientos (rexeitado)2013centro|senmarco|119x119pxJosé María MerinoEl río del Edén2014centro|senmarco|128x128pxRafael ChirbesEn la orilla2015centro|senmarco|107x107pxIgnacio Martínez de Pisón«Martínez de Pisón, la familia siempre cuenta», El País, 25 de noviembre de 2013.La buena reputación2016centro|senmarco|120x120pxCristina Fernández CubasLa habitación de Nona2017centro|senmarco|90x90pxFernando Aramburu«'Patria' de Aramburu, Premio Nacional de Narrativa», El Mundo, 17 de ocrubre de 2017.Patria2018centro|senmarco|120x120pxAlmudena GrandesLos pacientes del Doctor García2019centro|senmarco|95x95pxCristina MoralesLectura fácil2020centro|senmarco|83x83pxJuan BonillaTotalidad sexual del cosmos2021centro|senmarco|120x120pxXesús FragaVirtudes (e misterios)porque "con esta novela contemplamos a inmigración, coa súa luz e a súa escuridade, das súas dúas beiras, a dos que marchan e a dos que se quedan".2022centro|senmarco|120x120pxMarilar AleixandreMarilar Aleixandre, Premio Nacional de Narrativa 2022As malas mulleres2023centro|senmarco|120x120pxPilar AdónDe bestias y aves2024Raúl QuintoMartinete del rey sombra2025Paco CerdàPresentes
otas
Véxase tamén Outros artigos Premios Nacionais de Cultura de España
Ligazóns externas
Sitio oficial dos Premios Nacionais de Literatura / Modalidad Narrativa