Mina Aganagić je matematička fizičarka i teorijska fizičarka porijeklom iz Sarajeva, profesorica matematike i fizike na Univerzitetu Kalifornije u Berkeleyu. Njena istraživanja nalaze se na sjecištu teorije struna, kvantne teorije polja, geometrije i topologije, a poznata je po radovima o simetriji ogledala, topološkim strunama, teoriji čvorova i Langlandsovoj korespondenciji.
U stručnoj i institucionalnoj recepciji njen rad se opisuje kao posebno utjecajan u povezivanju uvida iz kvantne fizike s problemima savremene matematike, naročito u enumerativnoj geometriji, teoriji čvorova i simetriji ogledala. U bosanskohercegovačkim medijima isticana je kao naučnica bosanskohercegovačkog porijekla rođena i odrasla u Sarajevu, s karijerom izgrađenom na nekim od najuglednijih američkih univerziteta.
Obrazovanje Aganagić je osnovne i doktorske studije završila na Kalifornijskom institutu za tehnologiju: diplomirala je 1995, a doktorirala 1999. Doktorsku disertaciju pod naslovom String Theory on Calabi-Yau Manifolds: Topics in Geometry and Physics ("Teorija struna na Calabi-Yauovim mnogostrukostima: teme iz geometrije i fizike") izradila je pod mentorstvom Johna H. Schwarza.
Njeno rano akademsko formiranje bilo je vezano za teorijsku fiziku visokih energija i geometrijske metode u fizici, što će ostati trajna osovina njenog kasnijeg rada.
Akademska karijera Nakon doktorata bila je na postdoktorskom angažmanu na Univerzitetu Harvard od 1999. do 2003. Potom je radila na Univerzitetu Washington u Seattleu kao docentica fizike i pridružena profesorica matematike. Tokom tog perioda bila je među dobitnicima Sloanove istraživačke stipendije; u saopćenju Univerziteta Washington navedena je kao jedna od troje mladih profesora tog univerziteta koji su imenovani u klasu Sloan Research Fellows za 2004.
Na Univerzitet Kalifornije u Berkeleyu imenovana je 2004. za docenticu matematike i fizike; unaprijeđena je u vanrednu profesoricu 2008, a u redovnu profesoricu 2012. Na matematičkom odsjeku vodi se kao profesorica s istraživačkim područjima geometrije i topologije i primijenjene matematike, uz paralelno djelovanje na odsjeku za fiziku.
U Berkeleyju je povezana i s teorijskom grupom u fizici, a institucionalno je predstavljena kao profesorica matematike i fizike te nositeljica ugledne katedre Chern-Simons za matematičku fiziku. Godine 2023. Berkeley Physics je objavio da joj je dodijeljena Millerova profesura za akademsku godinu 2024/25.
Naučni rad Središnja nit Aganagićkinog rada jeste upotreba ideja iz teorije struna i kvantne fizike za rješavanje problema u čistoj matematici i obratno, odnosno korištenje geometrijskih i topoloških struktura za dublje razumijevanje kvantnih teorija. Simons Foundation njen doprinos sažima tvrdnjom da je postavila "duboke i utjecajne pretpostavke" u enumerativnoj geometriji, teoriji čvorova i simetriji ogledala, oslanjajući se na predviđanja iz teorije struna i M-teorije.
Na službenoj stranici Berkeleyja njen istraživački program opisan je kao rad na sjecištu matematike i fizike, s posebnim naglaskom na fenomen dualnosti u teoriji struna. U tom okviru njena istraživanja obuhvataju više međusobno povezanih područja:Simetrija ogledala i otvorene strune, topološke strune i enumerativna geometrija, teorija čvorova i rafinirana Chern-Simonsova teorija, dualnosti i kvantna geometrija čvorova.
Priznanja i ugled Aganagić je 2004. bila dobitnica Sloanove istraživačke stipendije. Na berkeleyskoj stranici među njenim priznanjima navode se i Outstanding Junior Investigator ("izvanredna mlada istraživačica") Ministarstva energetike SAD-a iz 2003, članstvo u Američkom fizičkom društvu iz 2016, te Simonsovo istraživačko zvanje od 2016, koje je prema ažuriranoj stranici produženo do 2026.
Američko matematičko društvo objavilo je 2016. popis Simonsovih istraživača u kojem je Aganagić navedena među dobitnicima iz oblasti fizike. Iste godine pojavila se i na listi novoizabranih članova Američkog fizičkog društva za 2016.
Njena institucionalna vidljivost u Berkeleyju potvrđena je i dvjema Millerovim profesurama, za 2016/17. i 2024/25. Na stranicama Miller Institutea vodi se kao profesorica.
Odabrane publikacije
Reference
Vanjski linkovi Mina Aganagić na stranici Odsjeka za fiziku Univerziteta Kalifornije u Berkeleyu Mina Aganagić na stranici Odsjeka za matematiku Univerziteta Kalifornije u Berkeleyu Mina Aganagić na stranici Simons Foundation
Kategorija:Bosanskohercegovački fizičari Kategorija:Bosanskohercegovački matematičari Kategorija:Rođeni 1973. Kategorija:Američki fizičari Kategorija:Američki matematičari Kategorija:Biografije, Sarajevo Kategorija:Živi ljudi