Šestojanuarska diktatura bila je diktatura kralja Aleksandra I. стр. 228 Zavedena je 6. januara 1929. u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca (od 1929. Kraljevina Jugoslavija) kada je kralj prekinuo rad parlamenta i preuzeo kontrolu nad državom.
Diktaturom je ukinut Vidovdanski ustav, a osim raspuštanja Narodne skupštine, zabranjen je rad svih političkih stranaka i udruženja s nacionalnim predznakom, sindikata itd. Zabranjeni su politički skupovi i sloboda govora, uvedena cenzura, zabranjeno korištenje narodnog imena. Ovom intervencijom, sva politička moć se koncentrirala u rukama kralja.
Posljedično, pojačan je policijski teror dok su politički protivnici proganjani, zatvarani pa i ubijani. Proklamirana je ideologija "integralnog jugoslavenstva". Promijenjeno je ime države u Kraljevina Jugoslavija i podijeljena je na devet banovina (i posebnu teritorijalnu jedinicu Upravu grada Beograda zajedno sa Zemunom i Pančevom), koje su svojim granicama negirale dotadašnje historijske regije. Kralj Aleksandar I. Karađorđević ubijen je u Marseilleskom atentatu 1934. godine. Sljedeće godine održani su izbori, ali snažni oblici diktature opstali su i dalje.
Završila se donošenjem Oktroisanog ustava 1931.
Povod Godine 1928. vođu Hrvatske seljačke stranke Stjepana Radića tokom rasprave u Skupštini Jugoslavije ubio je Puniša Račić, vođa crnogorskih Srba i političar Narodne radikalne stranke.
Dana 6. januara 1929, koristeći kao izgovor političku krizu izazvanu pucnjavom i ubistvom u Skupštini, kralj Aleksandar poništio je Vidovdanski ustav, ukinuo rad Skupštine i preuzeo diktatorske ovlasti.
Posljedice
Proglasom o ukidanju Vidovdanskog ustava, kralj Aleksandar je donio i ukaz o sastavljanju nove vlade. Na čelo novoimenovane vlade došao je general Petar Živković, zapovjednik Kraljevske garde. Imenovao je kabinet koji je bio odgovoran isključivo njemu i uveo strogu cenzuru štampe. Pokušavajući pomiriti etničke tenzije, posebno između srpskih i hrvatskih političara, Aleksandar je imao za cilj uspostavljanje jugoslavenske ideologije i jedinstvene jugoslavenske nacije. Državu je preimenovao u "Kraljevina Jugoslavija", a unutrašnju podjelu promijenio s 33 oblasti na devet novih banovina 3. oktobra. Ta odluka donesena je nakon prijedloga britanskog ambasadora da se zemlja bolje decentralizuje, po uzoru na Čehoslovačku.
Proglašen je Zakon o kraljevskoj vlasti i o vrhovnoj upravi, Zakon o zaštiti javne bezbednosti i poretka u državi, Zakon o državnom sudu za zaštitu države kao i Uredba za izvršenje Zakona o Državnom sudu za zaštitu države. Ovim zakonima i uredbama ukinut je ustav, raspuštena Narodna skupština, uvedena apsolutistička vladavina kralja, zabranjen rad svim političkim strankama i udruženjima s nacionalnim obilježjima, zabranjena sloboda govora, uvedena cenzura, zabranjeno korištenje narodnog imena sva se politička moć društva koncentrirala u rukama kralja. Sud za zaštitu države, kao mehanizam za zaštitu novouspostavljenog ustavnog poretka, djelovao je ustvari kao alat novog režima za suzbijanje bilo kakvog neslaganja i otpora stanovništva. Također su standardizovani pravni sistem, školski nastavni planovi i programi i državni praznici.
Odmah nakon proglašenja diktature, hrvatski poslanik Ante Pavelić napustio je državu i otišao u egzil. Narednih godina Pavelić je radio na osnivanju revolucionarne organizacije, Ustaše, a u savezu sa Unutrašnjom makedonskom revolucionarnom organizacijom (VMRO) radio je protiv države.
Oktroisani ustav
Godine 1931. Aleksandar je donio novi Ustav kojim je kralju data izvršna vlast. Izbori su se trebali održavati općim pravom glasa za muškarce. Odredba o tajnom glasanju je ukinuta, a pritisak na javne službenike da glasaju za vladajuću stranku trebao je biti karakteristika svih izbora održanih po Aleksandrovom ustavu. Osim toga, polovinu gornjeg doma direktno je imenovao kralj, a zakon je mogao biti usvojen uz odobrenje samo jednog od domova ako ga je istodobno odobrio i kralj.
Završetak diktature
9. oktobra 1934. godine, kralja je u Marseilleu, ubio Veličko Kerin (poznat i po svom revolucionarnom pseudonimu Vlado Černozemski), aktivista VMRO-a, u zavjeri s jugoslavenskim prognanicima i radikalnim članovima zabranjenih političkih stranaka u saradnji s hrvatskom ekstremno nacionalističkom ustaškom organizacijom.
Također pogledajte Diktatura Literatura
Reference
Kategorija:1929. u Jugoslaviji Kategorija:1929. u politici Kategorija:Diktatura Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije