Andrej Dmitrijevič Saharov () (21. maj 1921. – 14 decembar 1989.), bio je sovjetski fizičar i dobitnik Nobelove nagrade za mir, koju je dobio 1975. za isticanje ljudskih prava širom svijeta
Iako je svoju karijeru u fizici proveo u sovjetskom programu nuklearnog oružja, nadgledajući razvoj termonuklearnog oružja, Saharov je također radio na fundamentalnom radu u razumijevanju fizike čestica, magnetizma i fizičke kosmologije. Saharov je uglavnom poznat po svom političkom aktivizmu za slobodu pojedinca, ljudska prava, građanske slobode i reforme u Rusiji, zbog čega je smatran disidentom i suočen s progonom od strane sovjetskog establišmenta.
U sjećanje na njega, ustanovljena je nagrada Saharov, koju Evropski parlament svake godine dodjeljuje za ljude i organizacije posvećene ljudskim pravima i slobodama.
Biografija
Porodično porijeklo i rani život Andrej Dmitrijevič Saharov rođen je u Moskvi 21. maja 1921. godine u ruskoj porodici. Njegov otac, Dmitrij Ivanovič Saharov, bio je profesor fizike na Drugom moskovskom državnom univerzitetu i pijanista amater.Sidney David Drell, Sergeǐ Petrovich Kapitsa, Sakharov Remembered: a tribute by friends and colleagues (1991), p. 4 Njegov djed, Ivan, bio je advokat u bivšem Ruskom carstvu koji je pokazivao poštovanje prema društvenoj svijesti i humanitarnim principima (uključujući zalaganje za ukidanje smrtne kazne). Saharovljeva majka, Jekaterina Aleksejevna Sofijano, bila je ćerka Alekseja Semenoviča Sofijana, generala carske ruske armije grčkog porijekla.
Podrška mirnoj upotrebi nuklearne tehnologije Godine 1950. predložio je ideju za kontrolirani nuklearni fuzijski reaktor, tokamak, koji je još uvijek osnova za većinu radova u tom području. Saharov, u saradnji sa Tammom, predložio je ograničavanje ekstremno vruće jonizovane plazme magnetnim poljima u obliku torusa za kontrolu termonuklearne fuzije koja je dovela do razvoja uređaja tokamaka.
Fizika čestica i kosmologija Nakon 1965. Saharov se vratio fundamentalnoj nauci i počeo da radi na fizici čestica i fizičkoj kosmologiji. Translated as: Translated as: Dokl. Akad. Nauk SSSR 177, 70 (1967) [trans. Sov. Phys.-Dokl. 12, 1040 (1968)]Paper at seminar, Phys. Inst. Acad. Sci., June 1970 desno|mini|300x300piksel| 2D didaktička slika Saharovljevog modela svemira sa preokretom strele vremena Pokušao je da objasni barionsku asimetriju univerzuma; u tom pogledu, on je prvi dao teorijsku motivaciju za raspad protona. Protonski raspad je predložio Wigner 1949. i 1952.E. P. Wigner, Proc. Am. Philos. Soc. 93, 521 (1949); Proc. Natl.Ac'ad. Sci. (U. S.) 38, 449 (1952) mini|Saharov i Boner 1989 Saharov je 1973. bio nominovan za Nobelovu nagradu za mir, a 1974. godine dobio je Prix mondial Cino Del Duca . desno|mini| Saharov s američkim predsjednikom Ronaldom Reaganom 1988 mini|Andrej Saharov o sovjetskim dobitnicima Nobelove nagrade za mir, marka SSSR-a izdata 14. maja 1991.
Reference
Kategorija:Ruski naučnici Kategorija:Nosioci Ordena Lenjina Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za mir Kategorija:Ruski fizičari Kategorija:Biografije, Moskva Kategorija:Umrli 1989. Kategorija:Rođeni 1921.