Hipoksija (lat. hypoxia) je nenormalno stanje smanjene količine kisika u tjelesnim ćelijama i tkivima, što uzrokuje poremećaj u funkcioniranju organa i organskih sistema.William P., PhD. Fife; Jolie, PhD. Bookspan (2004). Textbook of hyperbaric medicine. Seattle: Hogrefe & Huber Publishers. .Kacimi R., Richalet J.-P., and B. Crozatier (1993): Hypoxia-induced differential modulation of adenosinergic and muscarinic receptors in rat heart. J Apple. Physiol. 75 (3): 1123-1128, 1993.

Nastanak Uzroci pojave hipoksije uključuju: Nedovoljnu količina kisika u udahnutom zraku: Nedovoljna količina kisika u atmosferi izaziva pad parcijalnog pritiska kisika u udahnutom zraku, što uzrokuje smanjenje oksigenacije hemoglobina u plućnim kapilarima. Nastaje zbog zagađenja atmosfere ispušnim plinovima, parama, dimom i drugim isparavanjima, tokom boravaka na visokim planinama I nezgoda u rudnicima i podzemnim jamama, kesonima u zrakoplovstvu i svemirskim letovima, podvodnim aktivnostima i sl.) Hipoventilacija izaziva smanjenu ventilaciju i pad parcijalnog pritiska kisika u alveolama, što rezultira smanjenom zasićenosti hemoglobina kisikom, što obično prati i hiperkapnija, (izazvana je oštećenjem rada dišnog centra, oštećenjem motornih puteva u kičmenoj moždini, slabošću muskulature grudnog koša zbog mijastenije ili trovanja kurarom itd.) Vještačka hipoksija, koju prati eksperimentalno izazvan pad parcijalnog pritiska atmosferskog zraka, kojim se u strogo kontroliranim uvjetima pod nadzorom liječnika postiže. Razrjeđenje zraka u barnim komorama ili udisanjem rastvora plinova sa smanjenom količinom kisika kod čovjeka ili životinja (npr. 90% dušika i 10% kisika).Richalet J.-P. , R. Kacimi and A.-M. Antezana (1992): The control of chronotropic function in hypobaric hypoxia. Int. J. Sports Med. 13: S22-S24.Pilardeau P., J.-P. Richalet, P. Bouissou, J. Vaysse, P. Larmignat, A. Boom (1992): Saliva flow and composition in humans exposed to acute altitude hypoxia. Eur. J. Apple. Physiol. 59:450-453.

Hipoksija i bolesti pluća Zbog hipoksije nastaje niz promjena i boleti disajnih organa. Tako nastaju: Suženje promjera dišnih puteva (izazvano spazmom, otokom sluzokože, sekretom, stranim tijelima ili tumoroznim izraslinama), Smanjena razmjena kisika kroz alveolarnu membranu (zbog njenog zadebljanja, prisustva sekreta i krvi u alveolama i smanjenja površine alveolarne membrane izvana: odstranjenjem dijela pluća iz funkcije nakon operativnih zahvata na plućima terkuloze, tumora i emfizema. Poremećaji usaglašenosti funkcije desne i lijeve strane srca: Oko 1% krvi iz sistemske cirkulacije zaobilazi obogaćivanje kisikom u plućima i prelazi direktno u plućne vene, što smanjuje potrebno zasićenje. U slučaju urođenih poremećaja na srcu i velikim krvnim žilama učestalost je znatno veća, a zasićenje krvi kisikom vrlo slabo. U ovu grupu spada i poremećaj plućne cirkulacije, sa miješanjem neoksigenirane (venske) krvi sa (arterijskom) oksigeniranom krvi.

Poremećaj transporta kisika Anemije i poremećaja u strukturi hemoglobina Opća insuficijencija cirkulacije, praćena smanjenjem minutnog volumena srca (srčani zastoj, poremećaj ritma srca), Poremećaji periferne cirkulacije (izazvani spazmom, trombozom, ateriosklerozom, embolijom, upalnim procesima perifernih krvnih žila). Kod ove hipoksije dolazi do tkivne asfiksije zbog niskog parcijalnog pritiska kisika i visoke vrijednosti ugljik-dioksida.Richalet J.-P. (1990): The heart and adrenergic system in hypoxia. Editors Sutton J. R., Coates G., Remmers J. E. Hypoxia. The adaptations 231-240. Oticanje tkiva

Nesposobnost usvajanja kisika Trovanjem izazvanih oštećenjem metaboličkih procesa u ćeliji, Nedostatak ćelijskih enzima izazvan smanjenom količinom vitamina B. Nesklad između količine i potreba za kisikom izazvan njegovom prevelikom potrošnjom.

Klasifikacija u kliničkoj praksi

"Hipoksična hipoksija" - označava sve vrste hipoksije kod kojih do alveola ne stiže dovoljna količina kisika "Anemijska hipoksija" - obuhvata sva stanja koja su izazvana oštećenjem transporta kisika hemoglobinom (zbog nedovoljnih količina ili hemijskih oštećenja strukture hemoglobina) "Zastojna (cirkulacijska) hipoksija" - označava hipoksična stanja izazvana oštećenjem cirkulacije koje ometa dopremanje kisika u ćelije i tkiva. "Histotoksična (tkivna) hipoksija" - je hipoksično stanja u kojem, i pored dovoljne količine kisika u organizmu, tkiva ga ne mogu koristiti zbog oštećenja oksidacijskih enzima izazvanih trovanjem (cijanidima, nekim anesteticima itd.) ili nedostatkom vitamina B. Kod ove hipoksije u venskoj krvi je povišen sadržaj kisika jer ga tkiva ne iskorištavaju. "Hipoksija zbog prekomjerne potrošnje kisika (fiziološka hipoksija)" - nastaje zbog velike potrošnje kisika pri ekstremnom mišićnom radu i može se javiti kod sportista i teških fizičkih radnika.

Ostale podjele

Prema brzini nastajanja, hipoksija može biti: Perakutna, a kao poseban oblik perakutne hipoksije eksplozivna (dekompresijska) hipoksija koja nastaje kada se u vremenu manjem od 1 sekunde parcijalni tlak atmosferskog zraka smanji na 100 mm živinog stuba ili manje, a javlja se i u zrakoplovstvu i kosmonautici zbog narušavanja hermetičnosti kabinskog prostora (eksplozivna dekompresija) i u eksperimentalnim uvjetima na ljudima i životinjama u dvokomornim hipobarnim barokomorama. Akutna Postepena Prema dužini trajanja, hipoksija može biti : Stalna (kontinuirana) Povremena (intermitentna), koju karakterizira naizmjenično smjenjivanje hipoksije sa razdobljem normalne opskrbe krvi kisikom (normoksija)

Djelovanje hipoksije na organizam Djelovanje hipoksije na organizam zavisi od brzine nastanka, težine i dužine trajanja, a karakteriziraju je: Smanjenje mentalne moždane aktivnosti, što se ispoljava kao slabo pamćenje, zaboravnost, usporen misaoni tok, pospanost, euforiju, glavobolju, mučninu,) sve do pojave trzaja, konvulzije i nastanka kome; Smanjenje radne sposobnosti muskulature; (što se manifestira usporenim hodom, osjećajem nemoći, oslabljenom i usporenom refleksijom, lošom koordinacijom motoričkih pokreta akomodacije oka, Depresija respiratornog centra, koju prati gubitak svijesti, koma i smrt.

Vazokonstrikcija i vazodilatacija

U većini tkiva u organizmu, kao reakcija na hipoksiju javlja se vazodilatacija (proširenje promjera) krvnih žila. Širenje krvnih žila omogućava priliv u veće količine krvi u tkiva, što donekle kompenzira hipoksiju.

Nasuprot tome, plućna cirkulacija pri hipoksiji ulazi u vazokonstrikciju (suženje promjera krvnih žila) krvnih žila. Ova pojava je poznata kao hipoksična plućna vazokonstrikcija.Daniel Mathieu (2006): Handbook on Hyperbaric Medicine. Springer Verlag, , 9781402043765.

Također pogledajte Disanje Oksidacija

Reference

Vanjski linkovi

Hipoksija (Hypoxya)

Kategorija:Fiziologija životinja Kategorija:Patologija Kategorija:Kisik Kategorija:Avijacijska medicina