thumb|500px|centar|Tetrapeptid je primjer oligopeptida: Val-Gly-Ser-Ala je označen zeleno i pokazuje amino kraj, tj. (L-valin), a plavim je označen karboksilni kraj (L-Alanin).

Oligopeptid, često samo peptid (grč. oligo = nekoliko), sastoji se od četiri do dvadeset aminokiselina i može uključivati tetrapeptide pentapeptide heksapeptide i tako naprijed.Voet D., Voet J. (1995): Biochemistry, 2nd Ed. Wiley, http://www.wiley.com/college/math/chem/cg/sales/voet.html.Laidler K. J. (1978): Physical chemistry with biological applications. Benjamin/Cummings, Menlo Park, .Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Hunter G. K. (2000): Vital Forces. The discovery of the molecular basis of life. Academic Press, London 2000, .Nelson D. L., Cox M. M. (2013): Lehninger principles of biochemistry. W. H. Freeman and Co., .

Ponekad se u ovu kategoriju uključuju i dipeptidi i tripeptidi, ali je uobičajena praksa da one strukture i pojave koje imaju do tri elementa nose prefiks prema broju gradivnih elemenata, tj. di- (dipeptid]]i, npr.) i tri- (tripeptidi, npr.).

Opisano je više od 600 oligopeptidnih varijanti, a oko polovina njih je, na bazi molekulske structure, podijeljeno u sedam klasa: aeruginosini, cijanopeptolini, mikrocistini, mikroviridini, mikroginini, anabaenopeptini i ciklamati.

Najbolje su proučenu mikrocistini, zbog njihovog potencijalnog toksičnog uticaja na vodi za piće. A review of some oligopeptides found that the largest class are the cyanopeptolins (40.1%), followed by microcystins (13.4%).

Sinteza Klasa oligopeptida nastaje putem sinteze neribosomskih peptide nonribosomal peptide (NRPS), izuzev ciklamata i mikroviridina koji se sintetiziraju u ribosomskim putevima

Primjeri Primjeri oligopeptida uključuju:

Amanitin – je ciklični peptide iz karpofora nekoliko različitih vrsta gljiva. Oni su moćni inhibitori RNK polymeraza kod većine eukariotskih vrsta jer spriječava proizvodnju iRNK i sintezu proteina. Ovi peptidi su važni u proučavanju transkripcije. Alfa-amanitin je glavni toksin vrste Amanita phalloides, otrovne za ljude i ostale životinje. Antipain – (An) oligopeptid proizvode od različitih bakterije koje djeluje kao inhibitori protease. Ceruletid – je posebni dekapeptid, koji se nalazi u koži žabe Hyla caerulea (australijske zelene gatalinke. Prema sastavu I aktivnosti, ceruletid ima vrlo mnogo zajedničkog sa holecistokininima. Stimulira lučenje želuca, žuči i gušterače, kao i određenih glatkih mišića. Koristi se za izazivanje pankreatitisa u eksperimentima na životinjskim modelima. Glutation – je tripeptid s mnogim ulogama u ćelijama. Veže se sa lijekovima da bi postali topiviji za izlučivanje, a i kofaktor je za neke enzime; uključen je u preuređivanje proteinskih disulfidnih veza i redukciju peroksida. Leupeptini – su rupa aciliranih oligopeptida koje proizvodi gljive aktinomicete da funkcionirju kao inhibitori proteaza. Poznati su po tome da inhibiraju na različitim stupnjevima tripsina, plazmina, kalikreina, papaina i katepsina. Netropsin – je snovni polipeptid izoliran iz bakterije Streptomyces netropsis. To je citotoksični i jaki, specifično vezan za AT područja DNK, što se koristi za genetička istraživanja. Pepstatini – N-acilirani oligopeptid je izoliran iz pročišćene kulture aktinomiceta, koji deluju konkretno u inhibiranju kiselih proteaza, kao što su pepsin i renin. Peptid T – N-(N-(N(2)-(N-(N-(N-(N-D-alanil L-seril)-L-treonil)-<small>L</ small >treonil) L-threonil)-L-asparaginil)-L-tirosil)L-treonin. To je oktapeptidna sekvenca koja ima homologiju sa proteinskim omotačem HIV gp120. Može biti koristan kao antivirusni lijek u terapiji AIDS-a. Sržne pentapeptidne sekvence, TTNYT, koje se sastoje od aminokiselina 4-8 u peptidu T, su slijed u omotaču HIV-a, potreban za pričvršćivanje na CD4 receptor. Faloidin –je vrlo otrovan polipeptid koji je izoliran u glavnom iz otrovne gljiva Amanita phalloides (Agaricaceae), a izaziva ili smrt od srčane kapi ili uzrokuje fatalne posljedice u jetri, bubrezima i CNS (prilikom trovanja gljivama); koristi u proučavanju oštećenja jetre. Teprotid – je laboratorijski napravljeni nonapeptid (Pyr-Trp-Pro-Arg-Pro-Gln-Ile-Pro-Pro), što je isto kao i peptid iz otrova zmije Bothrops jararaca. On inhibira kininazu II i angiotenzin I, a predložen je kao antihipertenziv. Tuftsin - N(2)-((1-(N(2)-L-treonil)-L-lizil)-L-prolil)-L-arginin. Ovo je tetrapeptid proizveden u slezeni enzimskom razgradnjom leukofilnih gamaglobulina. Stimulira fagocitnu aktivnost krvi, posebno polimorfonuklearnih leukocita i neutrofila. Peptid se nalazi u Fd fragmentu gamaglobulinskih molekula.

Također pogledajte Dipeptid Tripeptid Tetrapeptid Proteaza

Reference

Vanjski linkovi Structural Biochemistry/Proteins/Amino Acids (Wikibooks)

Kategorija:Peptidi