Republika Džibuti jest država koja se nalazi u Sjeveroistočnoj Africi, na tzv. Rogu Afrike. Graniči sa Eritrejom na sjeveru, Etiopijom na zapadu i jugu i Somalijom na jugoistoku. Ostatak granica ove države čine Crveno more i Adenski zaliv na istoku. Odvojena je od Jemena na Arapskom poluostrvu 20 km širokim morskim prolazom Bab el-Mandeb. Prostire se na ukupnoj površini od 23.200 km2.
U antičko doba, teritorija Džibutija zajedno sa Somalijom bila je dio Punta. U blizini lučkog grada Zeile, koji se sada nalazi u Somaliji, bilo je sjedište srednjovjekovnog Adalskog i Ifatskog sultanata. Krajem 19. vijeka, osnovan je Francuski Somaliland, kolonija nastala dogovorom između vladajućih Somalaca, Afarskih sultana i Francuza.Raph Uwechue, Africa year book and who's who, (Africa Journal Ltd.: 1977), p.209.A Political Chronology of Africa, (Taylor & Francis), p.132. Godine 1967. teritorija je preimenovana u Francusku teritoriju Afara i Issasa. Deset godina kasnije, stanovnici Džibutija su glasali za nezavisnost. Referendum je službeno označio osnivanje Republike Džibuti, države nazvane prema njenom istoimenom glavnom gradu. Kao suverena država postala je članica Ujedinjenih nacija iste godine, 20. septembra 1977. Početkom devedesetih godina 20. vijeka izbile su tenzije oko vladinog predstavljanja što je dovele do oružanog sukoba koji je završen sporazumom o podjeli vlasti 2000. između vladajuće stranke i opozicije.
Džibuti je multietnička država sa populacijom od 884.017 stanovnika (procjena iz 2018) i prema tome je najmanja država kontinentalne Afrike. Francuski i arapski su službeni jezici Džibutija. Oko 94% stanovnika su pripadnici islama, koji je službena religija i koji dominira u regiji duže od 1.000 godina. Somalci (klan Issa) i Afari čine dvije najveće etničke grupe pri čemu Somalci predstavljaju glavnu etničku grupu. Oba naroda govore afroazijske jezike.
Džibuti je strateški lociran u blizini jedne od najprometnije pomorske rute na svijetu, kontrolišući pristup Crvenom moru i Indijskom okeanu. Džibuti služi kao ključni centar za punjenje i pretovar, te je glavna pomorska luka za uvoz i izvoz u susjednu Etiopiju. Kao komercijalno središte u razvoju, država je lokacija raznih stranih vojnih baza, uključujući i kamp Lemonnier. Regionalno tijelo, Međuvladina uprava za razvoj (IGAD) također ima sjedište u gradu Džibutiju.
Etimologija Država Džibuti je zvanično poznata pod nazivom Republika Džibuti. U lokalnim jezicima je poznata kao Yibuuti (na afarskom), بيبوتي, Jībūtī (na arapskom) i Jabuuti (na somalskom).
Ime države je izvedeno iz naziva njenog glavnog grada Džibutija. Etimologija grada Džibuti je sporna. Postoji nekoliko teorija i legendi o porijeklu naziva grada, koje se razlikuju u zavisnosti od etničke pripadnosti onih koji zagovaraju takve teorije. Jedna teorija je izvedena iz afarske riječi gabouti, što znači "ploča", što se vjerovatno odnosi na geografska obilježja područja. Drugi naziv grada povezuju sa terminom gabood što na bosanskom znači visoravan ili plato.
Od 1862. do 1894, teritorija sjeverno od Tadžurskog zaliva nazvana je Obock. Pod francuskom upravom, od 1883. do 1967. područje je bilo poznato kao francuski Somaliland () a od 1967. do 1977. kao Francuska teritorija Afara i Issasa ().
Historija
thumb|upright|Dizajn keramike pronađene na arheološkom lokalitetu u Asa Komi
Prahistorija Područje Džibutija je naseljeno još od neolita. Prema lingvistima, prvo stanovništvo afroazijskog govornog područja došlo je u ovu regiju iz pretpostavljenog urheimata (izvorna domovina) koji se nalazio u dolini NilaZarins, Juris (1990), "Early Pastoral Nomadism and the Settlement of Lower Mesopotamia", (Bulletin of the American Schools of Oriental Research) ili na Bliskom istoku.Diamond J, Bellwood P (2003) Farmers and Their Languages: The First Expansions SCIENCE 300, Međutim, drugi naučnici predlažu da se Afroazijska jezička porodica razvila na području Afričkog roga a njeni govornici su se potom raspršili na ostale strane.
Keramički proizvodi koji datiraju iz sredine 2. milenijuma p.n.e pronađeni su u Asa Komi, unutrašnjem jezeru na ravnici Gobaad. Pronađeno keramičko posuđe karakterizira punktatne i incizijske geometrijske konstrukcije, koje imaju sličnost s keramikom iz Sabirske kulture iz Ma'laybea u Južnoj Arabiji. Na lokalitetu Asa Komi su otkrivene i kosti goveda, što ukazuje na to da je domaća stoka bila prisutna tu prije otprilike 3.500 godina. Na lokalitetu Dorre i Balha pronađeni su crteži na stijeni životinja koji liče na antilope i žirafe. S druge strane, na arheološkom lokalitetu Handoga pronađeni su mikroliti od opsidijana kao i obična keramika koju su koristili nomadski pastiri sa pripitomljenom stokom a koji datiraju iz 4. milenija p. n. e.
Punt
thumb|lijevo|Mapa prahistorijskim mjesta sa pećinskim crtežima i grobnicama na prostoru današnjeg Džibutija Zajedno sa teritorijom sjeverne Somalije, Eritreje i crvenomorskom obalom Sudana, Džibuti se smatra najvjerojatnijom lokacijom teritorije poznate drevnim Egipćanima kao Punt (ili Ta Netjeru, što bi na bosanskom značilo Božija zemlja). Prvi spomen zemlje Punt datira još iz 25. stoljeća p. n. e.Simson Najovits (2004) Egypt, Trunk of the Tree, Volume 2. Algora Publishing. p. 258. Stanovnici ove drevne zemlje bili su Puntiti, narod koji je imao bliske odnose sa drevnim Egiptom tokom vladavine 5. dinastije faraona Sahure i 18. dinastije kraljice Hatšepsut.Joyce Tyldesley (1996) Hatchepsut: The Female Pharaoh. Penguin Books. p. 147. Prema freskama na hramu u Deir el-Bahri, zemljom Punt u to vrijeme vladali su kralj Parahu i kraljica Ati.
Ifatski sultanat (1285–1415)
Kroz bliske kontakte koje su ostvarivali s Arapima sa susjednog Arapskog poluostrva u trajanju dužem od 1.000 godina, somalske i afarske etničke grupe postale su među prvim stanovništvom u regionu koje su prihvatile islam. Ifatski sultanat je bilo muslimansko srednjovjekovno kraljevstvo u Africi. Sultanat je osnovan 1285. od strane pripadnika dinastije Valašma, a njegovo središte se nalazilo u gradu Zeili. Prvobitna teritorija sultanata se protezala Džibutijem i sjevernim dijelom današnje Somalija, a poslije se proširilo dalje na jug, prema planinama Ahmar. Prema historijskim navodima sultan Omer Valašma (ili njegov sin Ali, prema drugom izvoru) je zabilježen kao sultan koji je osvojio Sultanat Šoa 1285. Etiopski historičar Taddesse Tamrat objašnjava vojnu ekspediciju sultana Omera kao pokušaj konsolidacije muslimanskih teritorija na Rogu Afrike Hornu na isti način kako je u istom periodu car Yekuno Amlak pokušavao ujediniti kršćanske teritorije u planinskim krajevima. Ove dvije države neizbježno su došle u sukob oko područja Šoa i teritorija na jugu. Došlo je do dugog rata u kojem muslimanski sultanati tog vremena nisu bili čvrsto ujedinjeni. Ifatski sultanat je u tom sukobu poražen od strane etiopskog cara Amda Sejona I 1332. nakon čega se snage Ifatskog sultanata povukale sa područja Šoa.
Adalski sultanat (1415–1577)
thumb|right|Snage Adalskog sultanata (desno) u borbi protiv etiopskih snaga kralja Yagbe'u Seyona
Islam se na području Džibutija pojavio nedugo nakon pojave islama na Arabijskom poluostrvu i prve hidžre muslimana u tadašnju Abesiniju. Mesdžid u Zeili datira iz 7. vijeka i najstarija je džamija u gradu. Krajem 9. vijeka historičar Jakubi navodi da su muslimani u to doba živjeli uz sjevernu obalu roga Afrike. Također spominje i Adalsko kraljevstvo s glavnim gradom u Zeili, lučkom gradu u sjeverozapadnom Avdalu, regiji koja se nasljanja na Džibuti. Ovi navodi ukazuju na postojanje Adalskog kraljevstva s glavnim gradom u Zeili najkasnije tokom kasnog 9. ili početka 10. vijeka. Prema I. M. Lewisu, kraljevinom su upravljale lokalne dinastije koje su se sastojale od arapiziranih Somalaca, koji su također vladali slično uspostavljenim Sultanatom u Mogadišu, na jugu regije poznate kao Benadir. Historijat Adala iz ovog osnivačkog perioda okarakterizirana je nizom bitaka sa susjednom Abesinijom. Na vrhuncu moći, Adalsko kraljevstvo je kontrolisalo velike dijelove današnjeg Džibutija, Somalije, Eritreje i Etiopije. Između gradova Džiboutija i Lojade nalazi se niz antropomorfnih i falusnih stela. Strukture su povezane sa grobovima pravougaonog oblika koji su okruženi vertikalnim pločama, kao što je pronađeno u Tiji, u centralnoj Etiopiji. Stela na potezu Džibouti - Lojada su neizvjesne starosti, a neke od njih su ukrašene simbolom u obliku slova T. Osim toga, arheološkim iskopavanjima u Tiji pronađene su i grobnice. Od 1997. pronađeno je 118 stela. Zajedno sa stelama u zoni Hadije, strukture su od strane lokalnih stanovnika nazvane Yegragn Dingay ili Granov kamen, i vezuju se uz imama i generala Ahmeda ibn Ibrahima el-Gazija (Ahmed Gurey ili Gran), vladara Adalskog sultanata i važne historijske ličnosti iz tog perioda Džibutija.
Osmanlijski period (1577–1867)
thumb|right|Mapa Osmanskog Carstva 1566. unutar kojeg su se jedno vrijeme nalazila i pojedina područja današnjeg Džibutija
godine 1517. Osmanlije osvajaju Memlučki sultanat koji je između ostalog zauzimao i sjeveroistočno područje Afrike te osnivaju Egipatski pašaluk. Pašaluk će egzistirati tri i po stoljeća a tokom tog perioda u njegovom sastavu će se naći i dio današnje teritorije Džibutija. Tokom zadnje faze opadanja moći Osmanskog Carstva i zvaničnog prestanka postojanja Egipatskog pašaluka veći dio ove teritorije će postati vazalska teritorija u odnosu na Englesku dok će dijelovima teritorije sadašnjeg Džibutija upravljati somalski i afarski sultani. Krajem 19. vijeka teritorijom će zavladati Francuzi.
Francuski Somaliland (1894–1977)
Od 1862. do 1894, teritorijom na sjeveru Tadjurskog zaliva koja se zvala Obock su vladali somalijski i afarski sultani. To su bile lokalne vlasti s kojima je Francuska potpisala različite ugovore između 1883. i 1887. da bi prvi stekli uporište u regiji. godine 1894. Léonce Lagarde, francuski kolonijalni guverner je osnovao stalnu francusku upravu u gradu Džibutiju i nazvao je Francuski Somaliland. Teritorijalna jedinica pod tim nazivom postojala je od 1896. do 1967, kada je preimenovan u Francusku teritoriju Afara i Issasa.
Godine 1958, uoči nezavisnosti koju će susjedna Somalija izboriti 1960, održan je referendum u Džibutiju da li će teritorija Francuske teritorije Afara i Issasa ostati u tijesnoj vezi sa Francuskom ili se pridružiti Republici Somaliji. Referendumom se pokazala da je brojniji dio stanovništva bio za održavanje trenutnog stanja, djelimično zbog izborne krađe odnosno izbornog inženjeringa provedenog od strane Francuske.Barrington, Lowell (2006) After Independence: Making and Protecting the Nation in Postcolonial and Postcommunist States . University of Michigan Press. p. 115. Bilo je i optužbi za široko rasprostranjeno namještanje glasova. Većina onih koji su glasali protiv, bili su Somalijci koji su bili čvrsto za pridruživanje ujedinjenoj Somaliji, kao što je to predložio Mahmud Harbi, potpredsjednik Vijeća vlade. Harbi je poginuo u avionskoj nesreći dvije godine kasnije.
Republika Džibuti desno|thumb|Demonstracije tokom referenduma iz 1967. Nakon dva neuspješna, 1977. održan je i treći referendum o nezavisnosti Džibutija od Francuske. Velika većina od 98,8% birača podržalo je izdvajanje Džibutija iz Francuske, čime je zvanično obilježena nezavisnost Džibutija. Hassan Gouled Aptidon, somalski političar koji je vodio kampanju za nezavisnost na referendumu iz 1958, konačno je dočekao i nezavisnost države i postao njen prvi predsjednik tokom perioda od 1977 – 1999.
Tokom prve godine nezavisnosti, Džibuti se pridružio Organizaciji afričkog jedinstva (preteća današnje Afričke unije), Arapskoj ligi i Ujedinjenim nacijama. 1986. Džibuti je proglašen Republikom a također je bio i država suosnivač Međuvladine uprave za razvoj, regionalne razvojne organizacije.