Afera Agrokomerc je slučaj u bivšoj SFRJ koji je znatno uzdrmao tadašnje političko rukovodstvo u SR BiH . Nakon izbijanja požara 25. januara 1987 u tvornici, pokreće se istraga u kojoj služba državne bezbjednosti (SDB) preuzima kontrolu nad svim postrojenjima Agrokomerca. Agrokomerc je poslovao s mjenicama bez pokrića. Podignuta je tužba zbog "kontrarevoluciornog djelovanja" protiv Fikreta Abdića, tada predsjednika PO SOUR Agrokomerca, kao i njegovih bližih saradnika. S političke scene uklonjen je Hamdija Pozderac, a poslije i njegova braća Hakija i Sakib.Admir Mulaosmanović, Institut za istoriju, Sarajevo, 2010 BIHAĆKA KRAJINA 1971. – 1991

Poslovanje s mjenicama Mjenica je uvedena u bivšoj SFRJ kao legalno sredstvo plaćanja. S posebnim vrstama mjenica moglo se raditi 90 dana, nakon isteka morale su biti likvidirane, odnosno obrnute.

DPES plan 1983. formirana je Krajgerova komisija koja je ponudila Dugoročni plan ekonomske stabilzacije (DPES) za SFRJ. Predviđano je smanjivanje investicija. Komisija je taj zaključak donijela neovisno od toga što je u SFRJ vladala netržišna ekonomija. Pod tim okolnostima mnoga preduzeća koriste pojačano mjenice za nabavku sredstava.

Tok događaja Službe državne bezbjednosti (SDB) preuzima kontrolu

25. januara 1987 izbija požar u tvornici. Pokreće se istraga u kojoj Služba državne bezbjednosti (SDB) preuzima kontrolu nad svim postrojenjima Agrokomerca. Tokom istrage se pronalazi da je napravljen propust kod instalacije protivpožarnog sistema. Počelo je ispitivanje finansijskog stanja kombinata i otkriveno je 5 falsifikovanih teleks naloga u visini oko 16 milijardi dinara.

Iako su ti nalozi adresirani iz Prištine, Beograda i Novog Sada SDB nije pažnju na to obraćao. Agrokomercu se predbacuje da je poslovao s mjenicama bez pokrića, u iznosu od 400 miliona dolara.Nenad Pejić, 29 septembar 2012 Afera Agrokomerc 1. dio iz Yutimes učitano 2.5.2014 Prva informacija koja je pokrenula talas kritika na račun Agrokomerca objavljena je u novinama Borba iz SR Srbije. Dotični novinar je kasnije počinio samoubistvo.Branka Magaš, Some Simple Facts sa Bosnian Institut UK pristupljeno 12.4.2015 U medijima je ovaj slučaj poređen s aferom Watergate te je imao i naziv Agrogate.Paula Butturini, Big Bank Scandal Stuns Yugoslavia sa Chicago Tribune, 29. 8.1987, pristupljeno 7. 2.2015

Duško Zgonjanin, republički sekretar za unutrašnje poslove, pokrenuo je akciju "Una", koja je imala za cilj da se slučaj rasvijetli do kraja.Eliminacija Abdića: Kako je afera Agrokomerc uzdrmala BiH seebiz.eu, objavljeno 30. 3.2013, pristupljeno 5.12.2014

Uključivanje jugoslovenskog tržišta novca (JTN) i banaka

Na području SFRJ je 1987. stopa inflacije iznosila 123% što je već otežalo situaciju, dok je spoljni dug iznosio ukupno 20 milijardi dolara.

U julu u Sarajevo dolazi delegacija JTN, koja je pristala na to da se mjenice Agrokomerca pretvore u trogodišnji kredit. Taj kredit bi garantovala Privredna banka Sarajevo (PBS). Kamate su bile toliko visoke da bi to praktično značilo bankrot PBS-a. Kao alternativu je ponuđena tužba Agrokomerca.

Nakon što je rukovodstvo SR BiH prihvatilo rješenje JTN-a, javilo se rukovodstvo SR Srbije, koje je obrazložilo da je potez JTN-a brzoplet. Na sjednici Izvršnog vijeća SR Srbije, održane 26. augusta donijeta je odluka da se "pitanje Agrokomerca" može riješiti samo sudskim putem. Prema Vukašinu Markoviću, vicepredsjedniku Narodne banke Jugoslavije, po zakonu mjenice nije moguće pretvoriti u kredit. No Pomoravlje - prometu iz Ćuprije je u sličnom slučaju bio kredit odobren, s relativno niskom kamatama.

1987. je niz jugoslavenskih banaka plasiralo sredstva za Agrokomerc i to pretežno od: Ljubljanska banka Novi Sad, Jugobanka Beograd, Jugopetrol banka Beograd, Osnovna banka Priština. Branko Mikulić predsjednik SIV-a, insistirao je na povezanosti banaka u finansijske malverzacije, ali da se u biti nije radilo o Agrokomercu.

Podizanje optužbe i uklanjanje braće Pozderac 8. septembra 1987. Fikretu Abdiću se oduzima poslanički imunitet. Pokrenuta je tužba prema članu 114. Krivičnog zakona SFRJ. Predsjedništvo SK BiH donosi zaključak na sjednici da je Hakija Pozderac imao političku odgovornost za slučaj Agrokomerc. Istog dana Hamdija Pozderac podnosi ostavku.

23. septembra 1987. na sjednici Septembarskog plenuma gube vlast Ivan Stambolić, Dragiša Pavlović i još neki drugi. Stambolić se zauzimao za Agrokomerc jer je Cazinska Krajina igrala posebnu ulogu u koncepciji Opštenarodne odbrane i društvene samozaštite (ONO i DSZ).

29. februara 1988. Više javno tužilaštvo u Bihaću podiže optužnicu "kontrarevolucionarnog djelovanja" protiv Fikreta Abdića, Hakije Pozderca, Ibrahima Mujića, Alije Aleševića i drugih, slijede hapšenja. Sudija je bio Rifat Konjić iz Tuzle. Hakija se pušta iz zatvora a mjesec dana nakon podizanja optužnice, umire Hamdija Pozderac. Sakib Pozderac nakon što su mu braća izgubila politički utjecaj, uklonjen je također s položaja. Nakon toga, 1989. je Slobodan Milošević, tada direktor Jugobanke Beograd, ponudio rješenje za Agrokomerc. Tim potezom i samo JTN oprašta 80% duga Agrokomercu.

Posljedice

Nastanak afere i zaustavljanje rada Agrokomerca znatno je pogodilo lokalno stanovništvo. Cijeli kraj je znatno privredno oslabio.

Više od dvije hiljade radnika i građana Velike Kladuše je u maju 1989. otišlo u Beograd, gdje su zahtjevali utvrđivanje pune istine o meničnoj aferi i obezbjeđivanje sirovina za rad Agrokomerca."Istinu i sirovine", Borba, 29. maj 1989, str. 1 i 3

Također pogledajte Afera "Neum"

Literatura Korpič-Horvat, Etelka (1987.) "Diferenciacija odgovornosti SDK do afere Agrokomerc" (slovenski) Abdić, Fikret (1990.) "Moj odgovor" Zagreb, Masmedia Abdić, Fikret; Mrkušić, Žarko; Petrić-Mrkušić, Ana; (1991.) "Agrokomerc, BiH, svijet" Zagreb, Masmedia Špegelj, Martin (2001.) "Sjećanja vojnika" Znanje Zagreb, Dodik, Petar (2003.) "Uspon i pad Agrokomerca" DES Sarajevo, , Filipović, Muhamed (2008.) "Afera Agrokomerc i smrt Hamdije Pozderca" Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine Sarajevo,

Reference

Vanjski linkovi Nenad Pejić, 10 mart 2012 - Afera agrokomerc 1.dio - iz Slobodna Evropa Dženana Halimović, 24. februar 2014 -Kako je Agrokomerc platio ceh političkih prepucavanja - iz Slobodna Evropa Privredna banka Sarajevo Nova Ljubljanska banka JugobankaJugbanka Prva banka CG begins with payments of dividends to shareholders of "Jugopetrol AD Kotor"

Kategorija:1987. u Jugoslaviji Kategorija:1987. u Bosni i Hercegovini Kategorija:Historija SR Bosne i Hercegovine Kategorija:Politički skandali u Jugoslaviji Kategorija:Politički skandali u Bosni i Hercegovini