4. januar

4. januar / siječanj (4. 1) jest 4. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 361 dan (362 u prijestupnoj godini).

Događaji 46. p. n. e – Julije Cezar porazio Tita Labijena u bici kod Ruspine. 871 – Bitka kod Readinga: Ethelred od Wessexa poražen od danskih invazijskih trupa. 1642 – Engleski kralj Karlo I poslao vojnike da uhapse članove Parlamenta, što je bio uvod u Engleski građanski rat. 1847 – Samuel Colt prodao svoj prvi revolver američkoj vladi. 1854 – Kapetan William McDonald na brodu Samarang otkrio ostrva koja su kasnije nazvana po njemu. 1865 – Njujorška berza otvorila svoje prvo trajno sjedište blizu Wall Streeta u New Yorku. 1896 – Utah postao 45. američka savezna država. 1924 - U Beogradu završena Treća zemaljska konferencija Komunističke partije Jugoslavije. 1948 – Burma stekla nezavisnost od Ujedinjenog Kraljevstva. 1951 – Korejski rat: Sjevernokorejske trupe uz kinesku podršku po drugi put osvajaju Seoul. 1958 – Sputnjik 1 pao na Zemlju iz orbite. 1959 – Luna 1 postala prva letjelica koja je došla blizu Mjeseca. 1966 – Vojni udar u Gornjoj Volti (kasnije Burkina Faso): raspušten nacionalni parlament i donesen novi ustav. 1970 – Zemljotres magnitude 7,7 pogodio kineski okrug Tonghai. 1976 – Sukob u Sjevernoj Irskoj: pripadnici Alsterskih dobrovoljačkih snaga ubili 6 irskih civila katolika u okrugu Armagh; idućeg dana naoružana grupa ljudi ubila 10 civila protestanata kod obližnjeg sela Kingsmilla u znak odmazde. 1989 – Francuz Christian Pollas otkrio asteroid Toutatis. 1990 – U najgoroj željezničkoj nesreći u historiji Pakistana koja se desila kad se prenatrpani putnički voz sudario s praznim teretnim vozom u blizini Sukkura, poginulo 307, a povrijeđeno 700 ljudi. 1998 – U masakru u Relizaneu u Alžiru ubijene najmanje 172 osobe. 1998 – Velika ledena oluja zahvatila istočnu Kanadu i sjeveroistok SAD-a i nastavila trajati do 10. januara, nanijevši veliku štetu. 2004 – NASA-in rover Spirit spustio se na Mars. 2004 – Mikheil Saakashvili izabran za predsjednika Gruzije nakon Revolucije ruža u novembru 2003. 2007 – Na 110. kongresu SAD-a Nancy Pelosi izabrana za prvu ženu na čelu Zastupničkog doma SAD-a u historiji. 2010 – U Dubaiju otvoren Burj Khalifa, najviša zgrada na svijetu. 2016 Kraljevina Bahrein i Sudan prekinuli diplomatske odnose s Iranom i pozvali iranske diplomate da napuste zemlju u roku 48 sati, dok su Ujedinjeni Arapski Emirati odlučili odnose spustiti na niži nivo. Snažan zemljotres u Indiji i Bangladešu; najmanje deset mrtvih i 160 ranjenih. 2019 – Kineska svemirska letjelica Zec od žada uspješno sletjela na Mjesec. Tako je Kina postala treća zemlja kojoj je to uspjelo.

Rođeni 11. vijek 1077 – Zhezong, kineski car iz dinastije Sung

14. vijek 1341 – Wat Tyler, vođa Engleskog seljačkog ustanka

17. vijek 1643 – Isaac Newton, engleski fizičar, matematičar i astronom

18. vijek 1710 – Giovanni Battista Pergolesi, italijanski kompozitor 1785 – Jacob Grimm, njemački jezikoslovac i sakupljač narodnog blaga

19. vijek 1809 – Louis Braille, francuski tvorac pisma za slijepe 1822 – Georg Büchmann, njemački jezikoslovac 1888 – Gavril Ksenofontov, ruski etnolog jakutskog porijekla

20. vijek 1920 – William Colby, američki obavještajac, 10. direktor CIA-e 1925 – Veikko Hakulinen, finski skijaš-trkač 1932 – Carlos Saura, španski režiser 1934 – Rudolf Schuster, slovački političar, drugi predsjednik Slovačke 1935 – Floyd Patterson, američki bokser 1937 - Bećir Drnda, bosanskohercegovački flautista 1940. Gao Xingjian, francuski pisac, prevodilac i slikar kineskog porijekla Helmut Jahn, njemačko-američki arhitekt Brian Josephson, velški fizičar, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1973. 1957 – Vesna Zmijanac, srbijanska pjevačica narodne muzike 1958 – Julian Sands, britanski glumac 1960 – John Michael Stipe, američki pjevač i član grupe R.E.M. 1965 – Guy Forget, francuski teniser 1965 – Julia Ormond, engleska glumica 1972 – Margarita Dulova, sovjetska i kazaška biatlonka. 1974 – Armin Zöggeler, italijanski sankaš, jedan od najtrofejnijih sankaša u historiji 1978 – Dominik Hrbatý, slovački teniser 1995. Krešimir Crnković, hrvatski biatlonac i nordijski skijaš Tuuli Tomingas, estonska biatlonka

21. vijek 2001 – Alina Skripkina, kazahstanska biatlonka

Umrli 1248 – Sancho II, kralj Portugala 1695 – François-Henri de Montmorency-Luxembourg, francuski general 1752 – Gabriel Cramer, švicarski matematičar 1782 – Ange-Jacques Gabriel, francuski arhitekt 1825 – Ferdinand I, kralj Dviju Sicilija 1877 – Cornelius Vanderbilt, američki biznismen i filantrop 1882 – John William Draper, englesko-američki fizičar, hemičar i fotograf 1941 – Henri Bergson, francuski filozof 1943 – Mirče Acev, narodni heroj Jugoslavije 1960 – Albert Camus, francuski pripovjedač, dramatičar, esejist i novinar, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1957. 1961 – Erwin Schrödinger, austrijski fizičar 1965 – Thomas Stearns Eliot, engleski pisac američkog porijekla 1967 – Donald Campbell, britanski automobilist 1985 – Lovro von Matačić, hrvatski dirigent i kompozitor 1986 – Christopher Isherwood, britanski pisac 2006 – Nijaz Abadžić, bosanskohercegovački novinar, publicist i urednik na FTVBiH 2006 – Maktum bin Rašid El-Maktum, prvi premijer Ujedinjenih Arapskih Emirata 2010 – Tsutomu Yamaguchi, japanski inženjer, jedini koji je preživio (po službenom priznanju od države) i atomski napad na Hiroshimu i napad na Nagasaki 2023 – Rosi Mittermaier, njemačka alpska skijašica 2024 – Glynis Johns, britanska glumica 2025 – Franjo Džidić, bosanskohercegovački nogometaš i trener

Praznici

Vanjski linkovi

Na današnji dan (4. januar), BBC.co.uk Na današnji dan (4. januar), nytimes.com

*-04