Crveni luk (Allium cepa) ili crni luk je dvogodišnja zeljasta biljka iz roda Allium,Eric Block, "Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science" (Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2010) porodice Amaryllidaceae. Prvi put ju je službeno opisao Carl von Linné u svom djelu Species Plantarum iz 1753.
Karakteristike U zavisnosti od metode sadnje, razlikuju se zimske i ljetne sorte luka. Ljetne sorte luku se siju u rano proljeće, a vade u augustu ili septembru. Te sorte su čvršće, konzistentnije i mogu se duže skladištiti. Zimske sorte se siju u avgustu, ostaju tokom zime u tlu, te tokom proljeća i ranog ljeta narastu i sazriju. Ove sorte su blaže, mekše te se kraće mogu skladištiti. Crveni luk ima jednostavnu lukovicu iz koje raste široki, šuplji, zeleni listovi, nazvani perjanice (pera), koji se također upotrebljavaju u ljudskoj ishrani. Tek u drugoj godini formiraju se cvjetovi na uspravnoj zelenoj stabljici, sakupljeni u obliku kugle. Cvjetovi su sitni, dvousno, zeleno-bijeli.
Hemijski sastav Crveni luk sadrži enzim alliinazu i aminokiselinu izoalliin, koji sadrži sumpor, a oba spoja se raspadaju u nagrizajući propantial-S-oksid. Kada ovaj spoj dospije u oči, nadražuje očne nerve, te izazivaju lučenje suznih žlijezda.
100 g crvenog luka sadrži: kcal kJ voda (g) masnoće (g) ugljikohidrati (g) kalij (mg)kalcij (mg) magnezij (mg) Vitamin C (mg) 28 117 88 0,01 5,6 135 128 11 7 Izvor: Souci/Fachmann/Kraut. Deutschen Forschungsanstalt für Lebensmittelchemie, 5. izdanje, 1994
Nutiritivni sastav Većina sorti luka sastoji se od približno 89 % vode, 9 % ugljikohidrata (uključujući oko 4 % šećera i 2 % prehrambenih vlakana), oko 1 % proteina, dok je sadržaj masti zanemariv. Luk sadrži male količine esencijalnih nutrijenata i ima energetsku vrijednost od oko 166 kJ (40 kilokalorija) na 100 g. Zahvaljujući svom intenzivnom i karakterističnom okusu, luk značajno doprinosi aromi jela, a pritom ne povećava njihov kalorijski sadržaj.
Historija 200p|mini|Cvjetovi luka
Crveni luk potječe iz zapadne i srednje Azije, vjerovatno iz današnjeg Afganistana. On je jedna od najstarijih biljaka koje su ljudi počeli uzgajati, prije više od 5000 godina. Upotrebljavali su ga kao ljekovitu i začinsku biljku. U starom Egiptu tokom izgradnje piramida koristio se kao sredstvo plaćanja, a pronađen je i u grobnici faraona Tutankhamona. Spomenut je i u Hamurabijevom zakoniku.
Vanjski linkovi Luk u ishrani (njem.)
Reference
Kategorija:Povrće Kategorija:Asparagales