Galileo Galilei (15. februar 1564 – 8. januar 1642) bio je italijanski matematičar, fizičar, izumitelj i astronom. Obično ga se naziva "ocem moderne opservacione astronomije", "ocem moderne fizike", "ocem nauke", kao i "ocem moderne nauke", te smatra polimatom. Rođen je u gradu Pisa, današnja Italija, a tada u sastavu Firentinskog vojvodstva.

Biografija Galilejev otac Vincenzo, iako plemićkog porijekla, bio je polu-nomadski dvorski muzičar i kompozitor, koji je također napisao traktate o muzičkoj teoriji. S druge strane, njegova majka, Giulia Ammannati, bavila se i potekla iz porodice trgovaca tkaninama. Godine 1572. porodica se preselila u Firencu. Kao dječak, Galileo je bio kućno obrazovan, a neko vrijeme i kod kamaldoleških monaha u Vallombrosi, gdje je razmišljao o vjerskom pozivu. Godine 1580. godine upisao se na studij medicine na Univerzitetu u Pizi. Nikada nije završio ovaj studij, već je umjesto toga studirao matematiku, i to kod profesora Ostilia Riccija, učitelja vezanog za toskanski dvor i firentinsku Accademiu del Disegno. Nakon što je napustio studije, Galileo je jedno vrijeme radio kao privatni učitelj matematike u Firenci i Sieni, te je stekao podršku vodećih matematičara tog vremena.

Astronomija Galileo je proučavao brzinu, gravitaciju i slobodni pad, princip relativnosti, inerciju, kretanje projektila, a također je radio u primijenjenoj nauci i tehnologiji, opisujući svojstva klatna i "hidrostatičkih vaga". Izumio je termoskop i razne vojne kompase, a koristio je teleskop za naučna posmatranja nebeskih objekata. Njegov doprinos opservacijskoj astronomiji uključuje teleskopsku potvrdu faza Venere, posmatranje četiri najveća satelita Jupitera, posmatranje Saturnovih prstenova i analizu lunarnih kratera i sunčevih pjega.

Pronašao je zakone slobodnog pada tijela, prvi uveo opitnu metodu i matematičko formuliranje fizičkih zakona i na taj način postavio temelje klasične fizike. Otkrio je cikloidu i njenu primjenu na lukove mostova. Osnovao je balistiku, određujući paraboličku putanju zrna. Konstruirao je prvi termoskop. 1610. godine je izradio poznati Galilejev durbin sa uvećanjem od 20x, na temelju već postojećeg koji je imao uvećanje od 10x, i njime otkrio planine na Mjesecu, četiri Jupiterova satelita koji nose i njegovo ime, i zvjezdanu konstrukciju Mliječne staze. Otkrio je da i planeta Venera ima iste faze kao i Mjesec.

Galilei je već bio upoznat s optičkim sočivima iz svoje kućne radionice i bio je u stanju tačno pogoditi osnovni princip rada dvogleda čak i bez rukovanja istim. Osim toga, dok su holandski instrumenti mogli uvećati sliku samo do dva ili tri puta, Galilei je ubrzo kreirao verziju sposobnu da napravi dvadeset puta veće uvećanje.

U svom djelu Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo tolemaico e copernicano, objavljenog u Firenci 1632. godine, iznio je učenje heliocentričnog sistema i zbog toga ga je inkvizicija 1633. godine stavila u okove i odvela u Rim, kod pape Urbana VIII. Poslije dvije sedmice provedene u karanteni na insistiranje Ferninanda II de Medicia, premješten je u rezidenciju toskanskog konzula. U aprilu 1633. godine je inkvizicija počela njegovo ispitivanje, da bi sa suđenjem počela 22. juna 1633. godine i u namještenom sudskom procesu ga osudila na odricanje od svog učenja, na što je on i pristao, bojeći se da ga ne bi zadesila ista sudbina kao i Giordana Bruna iz godine 1600, i na zatvor neodređenog trajanja, što je kasnije papa Urban VIII. pretvorio u konfinaciju (kućni pritvor).

Pritvoren do smrti u svojoj kući u Firenci, završio je svoje veliko djelo Discorsi e dimonstrazioni matematiche intorno a due nuove scienze attenenti alla meccanica, koje je objavljeno 1638. godine, a u kojem je objasnio zakone fizike i mehanike u novoj svjetlosti, po čemu se i smatra osnivačem klasične fizike i mehanike. Prvo izdanje njegovih svih knjiga izdano je u Firenci između 1842. i 1856. godine u 16 knjiga. Dana 31. oktobra 1992. godine, 359 godina poslije procesa protiv Galileia, papa Ivan Pavao II je zatražio oprost i ukinuo presudu inkvizicije protiv Galilea Galileia. U njegovu čast, svemirska sonda napravljena za istraživanje Jupitera je nazvana njegovim imenom, kao i satelitski navigacioni sistem koji je u izradi.

Djela Galilejeva glavna djelaZa detalje pogledajte William A. Wallace, Galileo and His Sources (Princeton University Press, 2014). su: Mala ravnoteža (oko 1586. La bilancetta) O kretanju (oko 1590. De Motu Antiquiora) Mehanika (oko 1600. Le mecaniche) Operacije geometrijskog i vojnog kompasa (1606. Le operazioni del compasso geometrico et militare) Zvjezdani glasnik (1610. Sidereus Nuncius) Rasprava o plutajućim tijelima (1612. Discorso intorno alle cose che stanno in su l'acqua, o che in quella si muovono) Historija i demonstracija o sunčevim pjegama (1613. Istoria e dimostrazioni intorno alle macchie solari; rad zasnovan na "Tri pisma o sunčevim pjegama", Tre lettere sulle macchie solari, 1612) Pismo velikoj kneginji Christini (1615., objavljeno 1636) Rasprava o plimama" (1616. Discorso del flusso e reflusso del mare) Rasprava o kometama (1619. Discorso delle Comete) Ispitivač (1623. Il Saggiatore) Dijalog o dva glavna svjetska sistema (1632. Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo) Rasprave i matematičke demonstracije koje se odnose na dvije nove nauke (1638. Discorsi e Dimostrazioni Matematiche, intorno a due nuove scienze)

Reference

Vanjski linkovi

Biografija na sajtu biography.com Galileiova djela na sajtu Projekta "Gutenberg" Dokumentarac 400 Years of the Telescope na PBS-u Muzej posvećen Galileiu u Firenci

Kategorija:Rođeni 1564. Kategorija:Umrli 1642. Kategorija:Biografije, Pisa Kategorija:Italijanski astronomi Kategorija:Italijanski fizičari Kategorija:Italijanski matematičari Kategorija:Italijanski naučnici Kategorija:Eksperimentalni fizičari Kategorija:Italijanski polimati