Ostrvo Man (Ellan Vannin na mansku, Isle of Man na engleskom) je samoupravna britanska krunska zemlja u Irskom moru, između Velike Britanije i Irske. Politički ostrvo nije dio Ujedinjenog Kraljevstva, ali vladar ostrva je kralj ili kraljica Ujedinjenog Kraljevstva s titulom gospodara Mana.
Kao šef države, Charles III nosi titulu Lorda Mana i predstavlja ga zamjenik guvernera. Vlada Ujedinjenog Kraljevstva odgovorna je za vojnu odbranu Ostrva Man i predstavlja ga u inostranstvu, ali Ostrvo Man i dalje ima zaseban međunarodni identitet.
Ljudi žive na ostrvu od prije 6500. p. n. e. Do 5. vijeka postojao je galski kulturni uticaj i naseljavanje, a manski jezik se pojavio kao grana goidelskih jezika. Irski misionari, slijedeći učenje Svetog Patrika, proširili su kršćanstvo na Manu. Godine 627. kralj Edwin od Northumbrije osvojio je Ostrvo Man. U 9. vijeku, Nordijci su osnovali Kraljevstvo ostrva, koje je uključivalo Man i Hebride. Tokom većeg dijela ovog perioda, Manom je vladala dinastija Crovan, a ostrvo je bilo zavisno od Norveške. Norveški kralj Magnus III vladao je kao kralj Mana i Ostrva između 1099. i 1103.
Godine 1266, Magnus VI od Norveške prodao je svoju suzerenost nad Manom Aleksandru III od Škotske u Ugovoru iz Pertha. Nakon perioda naizmjenične vladavine kraljeva Škotske i Engleske, ostrvo je 1399. došlo pod feudalnu vlast engleske krune. Vlasništvo je vraćeno britanskoj kruni 1765, ali ostrvo nije postalo dio Kraljevine Velike Britanije iz 18. vijeka, niti njenih nasljednika, Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Irske i današnjeg Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske. Oduvijek je zadržalo svoju unutrašnju samoupravu. Godine 1881, Parlament Ostrva Man, Tynwald, postao je prvo nacionalno zakonodavno tijelo na svijetu koje je ženama dalo pravo glasa na općim izborima, iako je to isključivalo udate žene.
Ekonomiju Ostrva Man ojačao je njen status destinacije za niske poreze i offshore bankarstvo. Osiguranje i online kockanje generišu po 17% BND-a, a slijede ih informacijsko-komunikacijska tehnologija i bankarstvo sa po 9%. Međutim, ovaj status donio je i probleme pranja novca, financijskog kriminala i finansiranja terorizma. Ostrvo Man poznato je i po motociklističkim utrkama TT (Tourist Trophy), i manskoj mački, pasmini s kratkim ili bez repa. Godine 2016. UNESCO je dodijelio Ostrvu Man status rezervata biosfere.
Historija Prvo je bio vikinško kraljevstvo od 700. do 900. Zatim je bilo kraljevina kojem je vladao kralj Norveške sve dok Magnus VI, kralj Norveške, nije ostrvo prepustio Škotskoj. Od 14. vijeka je pod vlašću egleskih gospodara koji su priznavali engleske kraljeve kao svoje suverene. Godine 1765. Charlotte Murray, gospodarica Mana, prodaje ostrvo britanskoj kruni. Od tada britanski monarsi nose titulu gospodara Mana, bez obzira na spol. Trenutni gospodar Mana je kraljica Elizabeta II.
Od 1800. do 1845, rad njegove skupštine je bio prekinut.
Vlada Geografija Smješten je u u Irskom moru, na pola puta između Irske i Britanije. Glavni grad je Douglas (na manskom: Doolish). Ostrvo Man zvanično je dio Britanskih ostrva, arhipelag je smješten uz sjeverozapadnu obalu kontinentalne Evrope, a otprilike je jednako udaljeno između Engleske, Škotske i Sjeverne Irske. Obuhvata mala, djelimično naseljena ostrva the Calf of Man, Chicken Rock i Ostrvo Svetog Patrika. Ostrvo karakteriše umjerena klima, sa hladnim ljetima i blagim zimama. Prosječna količina padavina je visoka u odnosu na većinu Britanskih otoka, zbog njegove lokacije na zapadnoj strani Velike Britanije i dovoljne udaljenosti od Irske gdje je vlaga akumulirala preovladujućim jugozapadnim vjetrovima. Prosječna količina padavina je najveća u Snaefell-u, gdje iznosi oko 1900 mm (75 inča) godišnje. Na nižim nivoima može pasti na oko 800 mm (32 inča) godišnje. Temperature su poprilično niske, sa zabilježenim maksimumom od 28,9 °C na Ronaldswayu. Ostrvo Man je poznato po oblačnom nebu i rijetkim sunčanim danima.
Stanovništvo Prema popisu iz 2001, ostrvo Man ima 76.315 stanovnika, od kojih 25.347 živi u Douglasu (Doolishu).
Jezik Stanovnici govore engleski, ali na tome ostrvu se govorio jedan keltski jezik - manski. Zadnji izvorni govornik, Ned Maddrell, je umro 1974, ali jezik su iz izumrlosti izvukle školske akcije za njegovim oživljavanjem. Sada se, na primjer, manski uči u školama, koristi se u Tynwaldu, a nove zakone u njemu čita "Yn Lhaihder" (čitač) i na manskom i na engleskom, a i novorođenu djecu odgajaju roditelji koji su govornici manskog jezika.
Također pogledajte Ujedinjeno Kraljevstvo
Bilješke
Reference
Izvori
Dodatna literatura
Kategorija:Ostrvo Man Kategorija:Ostrvske države Kategorija:Ujedinjeno Kraljevstvo