«Пі́кавая дама» — опера П. І. Чайкоўскага ў 3 дзеяннях, 7 карцінах, лібрэта М. І. Чайкоўскага па матывах аднайменнай аповесці А. С. Пушкіна. Опера напісана ў Фларэнцыі ранняй вясной 1890 года, першая пастаноўка — года ў Марыінскім тэатры, Пецярбурга.
Ёсць яшчэ адна опера з той жа назвай і на той жа сюжэт: кампазітара — «Пікавая дама» () 1850 па аповесці А. C. Пушкіна ў перакладзе на французскую Праспера Мерымэ.
Гісторыя стварэння
Адміністрацыя Імператарскага Тэатра прапанавала Чайкоўскаму напісаць оперу на сюжэт, створаны на аснове аповесці Пушкіна ў 1887 годзе. Кампазітар адмовіўся, матывуючы гэта адсутнасцю ў сюжэце «належнай сцэнічнасці». Праз два гады Чайкоўскі прыняў заказ. «Пікавая дама» пісалася ў Фларэнцыі. Клавіры быў завершаны за вельмі кароткі тэрмін — 44 дня. Пазней, працуючы сумесна з , тэнарам, які павінен быў выконваць галоўную ролю ў оперы, Чайкоўскі перапрацаваў арыю Германа ў сёмай сцэне, стварыўшы дзве яе версіі ў розных танальнасцях.
Пры працы над лібрэта пушкінскі сюжэт быў прыкметна зменены . Змененая ў тым ліку і прозвішча галоўнага героя — У Пушкіна персанаж носіць прозвішча , тады як персанаж оперы — , і гэта яго імя. Такое напісанне з’яўляецца не памылкай, а наўмыснай зменай.
У працэсе кампазіцыі Чайкоўскі рэдагаваў лібрэта, і сам напісаў словы да некаторых фрагментаў, у тым ліку дзве арыі (Ялецкага, у другім акце і Лізы — у трэцім).
Сусветная прэм’ера оперы адбылася ў Марыінскім тэатры ў Санкт-Пецярбургу 19 снежня 1890 года. Дырыжыраваў Эдуард Напраўнік.
Кіеўская прэм’ера «Пікавай дамы» адбылася 31 снежня 1890 года (дырыжор Іосіф Прыбік), а маскоўская, у Вялікім тэатры, — 4 лістапада 1891 года (дырыжор ).
Літаратура
Спасылкі Опера «Пиковая дама» Содержание и аудиозапись на сайте belcanto.ru Партытуры «Пікавай Дамы» у Вікіпедыі на нямецкай і французскай мовах Музыковедческий анализ Бориса Асафьева Либретто оперы Пиковая дама
Катэгорыя:Оперы Пятра Ільіча Чайкоўскага Катэгорыя:Оперы на рускай мове Катэгорыя:Оперы па творах Пушкіна Катэгорыя:Оперы 1890 года