По́знаньПознань. (, , , пры нагодзе ўжываецца назва Стольнае Места Познань) — адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых польскіх гарадоў, размешчаны над ракой Вартай; сталіца Вялікапольшчы i Велікапольскага ваяводства. Пяты па колькасці насельніцтва горад у Польшчы. Насельніцтва — 547 161 жыхароў (2014 год)Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. .
Геаграфія Адлегласць па прамой паміж гарадамі Познань — Мінск 716 км, да Варшавы — 279 кмАдлегласці паміж гарадамі -.
Даўжыня ў кіламетрах: найшырэйшая (NW — SE) — 26 км найменшая (NE — SE) — 10,6 км
Гістарычнае ядро Познані — т. зв. Тумскі востраў на правым беразе Варты.
Гісторыя У VIII—IX ст. вакол гарадзішча склаўся горад. У X ст. Познань адна з галоўных рэзідэнцый польскіх князёў. З 968 года сядзіба першага польскага біскупства. У 1005 годзе тут падпісаны мірны дагавор паміж каралём Баляславам І Храбрым і архібіскупам магдэбургскім Тагіно. У 1253 годзе Познань атрымала магдэбургскае права. З сярэдзіны XIII ст. адміністрацыйна-палітычны цэнтр Велікапольшчы. У XV—XVI ст. адзін з буйных гандлёвых і культурных цэнтраў краіны (у XVI ст. каля 20 тыс. жыхароў). З сярэдзіны XVII ст. занепадала ў выніку войнаў (Паўночная вайна 1655—60, Паўночная вайна 1700—21) і эпідэмій (у пач. XVIII ст. — 12 тыс. жыхароў). У 1793 годзе адышла да Прусіі. З 1807 у складзе Варшаўскага герцагства, з 1815 — Пазнанскага вялікага княства. Тут адбылося антыпрускае Пазнанскае паўстанне (1848). Пасля 1-й сусв. вайны і Пазнанскага паўстання (1918—19) у складзе адноўленай Польскай дзяржавы. У 2-ю сусветную вайну захоплена германскімсі войскамі (1939). У 1945 годзе вызвалена Савецкай Арміяй. У 1956 годзе ў Познані адбыўся першы ў ПНР масавы рабочы пратэст.
Насельніцтва
Эканоміка Познань — дынамічны гаспадарчы, акадэмічны, навуковы і культурны цэнтр. Дзякуючы выбітным эканамічным вынікам, інтэнсіўнай эканомікай, і пастаянным Міжнародным Кірмашам у Познані горад гэты часта называюць гаспадарчай сталіцай Польшчы па інвестыцыйнай прывабнасці толькі нязначна саступаючы нашмат большай Варшаве. Познань таксама вялікі цэнтр прамысловасці.
У Познані дзейнічае дзевяць дзяржаўных і прыватных вышэйшых школ, дзе навучаюцца некалькі дзясяткаў тысяч студэнтаў. У горадзе таксама дзейнічаюць шматлікія даследніцкія ўстановы. Усё гэта робіць Познань адным з галоўных польскіх акадэмічных гарадоў.
Каля горада пралягае аўтастрада A2, міжнародны маршрут Берлін — Варшава — Мінск — Масква.
Развітая электрамашынная прамысловасць. Другі пасля Варшавы асяродак банкаў і найбуйнейшы ў краіне кірмашны цэнтр.
Узровень беспрацоўя, зарэгістраваны ў Вялікапольскім ваяводстве на канец снежня 2022 года, склаў 2,9 %, што на 0,3 % ніжэй ўзроўню 2021 года. Паказчык беспрацоўя як і раней самы нізкі ў Польшчы.
Адукацыя Дзяржаўныя вышэйшыя ўстановы: Універсітэт імя Адама Міцкевіча Медыцынская Акадэмія імя Караля Марцінкоўскага ў Познані Сельскагаспадарчая Акадэмія ў Познані Дзяржаўны Эканамічны Універсітэт ў Познані Акадэмія фізічнага Выхавання ў Познані Акадэмія Мастацтваў у Познані Музычная Акадэмія ў Познані Пазнаньская Палітэхніка Заходні Інстытут імя Зігмунта Вайцяхоўскага
Культура
У горадзе працуе Польскі тэатр.
З 2003 года дзейнічае Беларускі культурна-асветніцкі цэнтр у Познані. Арганізацыя гэтая аб’ядноўвае выхадцаў з Беларусі і прыхільнікаў беларушчыны. БКАЦ рэгулярна ладзіць культурніцкія мерапрыемствы на якіх прэзентуе беларускую спадчыну і сучасныя здабыткі беларускай культуры.
Славутасці Касцёл св. Яна (каля 1200—1512) Сабор (сярэдзіна XII — пач. XVI ст., на месцы касцёлаў X і XI ст., у інтэр’еры грабніцы і надмагіллі, у т.л. X ст.) Касцёл Дзевы Марыі (XV ст.). Стары горад (развіваўся з XIII ст.) з рэгулярнай планіроўкай. Ратуша (XIII—XIV ст., перабудавана ў 1550—60 у стылі рэнесансу). Жылыя дамы XVI—XIX ст., часта з галерэямі.
Гарады-пабрацімы
Вядомыя асобы Надзея Аляксандраўна Юўчанка (нар. 1946) — беларускі музыказнавец.
Гл. таксама
Познань Галоўны (вакзал) Познаньскі ўніверсітэт Вялікая Польшча
Зноскі
Літаратура
Спасылкі