Карпілаўка (ранейшая назва — Радуніца) — былая вёска, раней мястэчка, у 1905 годзе ўключанае ў склад Жлобіна.; гістарычны раён горада ў Гомельскай вобласці Беларусі. Ад старой часткі Жлобіна Карпілаўку аддзяляла чыгунка. Назва раёна працягвае ўжывацца мясцовымі жыхарамі.

Гісторыя

Заснаванне

Паселішча ўзнікла на тэрыторыі Стрэшынскага маёнтка Віленскага каталіцкага біскупства ў Рэчыцкім павеце. Першапачаткова яно называлася Радуніцай, пазней — Карпілаўкай.

Паводле інвентара Стрэшынскага маёнтка 1727 года, слабада Карпілаўка была заснаваная 17 красавіка 1635 года.

XVIII стагоддзе

Інвентар 1727 года пералічвае ў Карпілаўцы 17 хрысціянскіх гаспадароў і шэсць яўрэйскіх мяшчан. Мясцовая яўрэйская грамада ўтрымлівала карчму і ўдзельнічала ў кірмашовым гандлі. Новым пасяленцам маглі даваць вызваленне ад падаткаў на тэрмін ад трох да сямі гадоў.

У 1759 годзе ў Карпілаўцы налічвалася 55 дымоў — жылых гаспадарак. Яўрэйскія жыхары мястэчка калектыўна плацілі ўладальнікам зямлі чынш.

У другой палове XVIII стагоддзя ў Карпілаўцы існавалі каталіцкія святыні. Будаўніцтва новага касцёла, які меркавалася асвяціць у гонар Божага Цела, завяршылася ў 1781 годзе. Падчас візітацыі 1782 года ў ім быў толькі галоўны алтар, а вокны і бакавыя алтары яшчэ не былі зробленыя. Побач знаходзіўся больш стары драўляны храм, заснаваны сям’ёй Юдзіцкіх.

XIX — пачатак XX стагоддзя

У XIX стагоддзі пры Карпілаўцы дзейнічала пераправа цераз Дняпро. Аднак буйныя грузы звычайна накіроўвалі праз Рагачоў, дзе пераправа лічылася больш зручнай.

Колькасць насельніцтва Карпілаўкі павялічвалася на працягу другой паловы XIX стагоддзя:

Год Колькасць двароў Колькасць жыхароў 1860 — 262 1880 164 430 1897 301 1307

У 1880 годзе ў мястэчку працавалі шэсць крам і цукровы завод. Паводле перапісу 1897 года, у Карпілаўцы знаходзіліся капліца, яўрэйскі малітоўны дом, хлебазапасны магазін, чыгуначнае вучылішча, восем крупарушак, чатыры пастаялыя двары і дзве карчмы. Побач дзейнічаў казённы сенапрасавальны завод, які пастаўляў прадукцыю для вайсковых акруг.

Далучэнне да Жлобіна

У 1905 годзе Карпілаўка ўвайшла ў склад Жлобіна. Чыгуначнае палатно яшчэ працяглы час заставалася выразнай мяжой паміж дзвюма часткамі горада.

У тым жа годзе натоўп з Жлобіна накіраваўся ў бок Карпілаўкі, дзе кампактна жылі яўрэі. Праваслаўны святар Васіль Цітовіч звярнуўся да людзей і здолеў прадухіліць яўрэйскі пагром.

Пасля далучэння назва Карпілаўка захавалася ў гарадской тапаніміцы, у тым ліку ў назве Карпілаўскай вуліцы.

Славутасці

На Карпілаўскай вуліцы, 11 знаходзіцца дом Генадзя Герасімавіча Пархоменкі — былога малалетняга вязня лагера «Азарычы», краязнаўца, пісьменніка, фатографа і спартыўнага трэнера.

Звычайную жылую хату Пархоменка ператварыў у своеасаблівы казачны церам. Дом, вароты і агароджа ўпрыгожаныя дэкаратыўнымі ліштвамі, рашоткамі і іншымі элементамі народнага мастацтва.

Крыніцы

Літаратура

Пруднікаў, А. А. Фарміраванне сеткі мястэчак Каталіцкай царквы на тэрыторыі Беларусі ў XIV—XVIII стст. — 2021. — С. 177—187. Пруднікаў, А. А. Яўрэі ў каталіцкіх гарадах і мястэчках на Беларусі ў сярэдзіне XVII—XVIII ст. // Studia Historica Europae Orientalis. — 2014. — Вып. 7. — С. 204—212. Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1. Гомельская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2004.

Катэгорыя:Жлобін Катэгорыя:Гістарычныя раёны гарадоў Беларусі Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Гомельскай вобласці