Павел Іванавіч Песцель (5 ліпеня 1793, Масква - 25 ліпеня 1826, Санкт-Пецярбург) — расійскі вайсковы афіцэр, адзін з галоўных ідэолагаў і лідараў дзекабрыстаўПесцель Павел Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя. Т. 12. Мінск. С. 33.Окуджава Булат. Глоток свободы. Повесть о Павле Пестеле. — Москва: Политиздат. 1971О.В. Эдельман. Павел Пестель: Очерки. С приложением «Русской Правды» П. И. Пестеля / Ред. Ф. М. Колеров. М. : Модест Колеров, 2022. 472 с.Киянская Оксана. Декабристы. Москва: Молодая гвардия, 2015.
Біяграфія Сын генерал-губернатара Сібіры, пратэстанцкага веравызнання. Яго сям'я паходзіла з Саксоніі і эмігравала ў Расію ў 1751 годзе. Бацька Паўла, Іван, спачатку стаў чыноўнікам пошты, потым дырэктарам, а на піку сваёй кар'еры займаў пасаду генерал-губернатара. Пачатковую адукацыю ён атрымаў дома, затым з 1805 па 1809 год вучыўся ў Дрэздэне.
У 1810 годзе ён уступіў у Пажаскі корпус; скончыў яго з адзнакай, і ў якасці ўзнагароды яго імя было высечана на мармуровай дошцы з імёнамі лепшых выпускнікоў. Таксама атрымаў званне прапаршчыка ў Літоўскім палку лейб-гвардыі. Удзельнічаў у вайне 1812 года, вызначыўшыся ў Барадзінскай бітве, дзе быў цяжка паранены і пасля ўзнагароджаны залатой шабляй за адвагу. Затым ён прыняў удзел у бітвах пад Дрэздэнам, Кульмам і Лейпцыгам. У 1821 годзе быў узведзены ў палкоўнікі і прызначаны камандзірам Вяцкага пяхотнага палка.
Падначаленыя лічылі яго геніем — яны любілі яго, але адначасова баяліся. Пестэль пакутаваў ад маніі велічы. Успадкаваў ад бацькі мужнасць і браваду. Быў схільны да гневу і запальчывасці, але пры жаданні мог маскіраваць свае пачуцці. Жыў для сябе і дзеля сваіх мэтаў — не прызнаваў улады і адкідаў хрысціянскія каштоўнасці. Нягледзячы на ўсё гэта, яго інтэлект і арганізатарскія здольнасці цаніліся.
Быў адным з лідараў і галоўных ідэолагаў дзекабрысцкага руху. У Тульчыне, штаб-кватэры 2-й рускай арміі, ён заснаваў і развіваў Паўднёвае таварыства. Дзякуючы сваім арганізатарскім здольнасцям яно функцыянавала значна лепш, чым Паўночнае таварыства дзекабрыстаў, якое дзейнічала ў Санкт-Пецярбургу. Выкарыстоўваў метады масонства.
У 1824-25 гадах вёў перамовы з польскім Патрыятычным таварыствам аб сумеснай барацьбе.
Выкрыты па даносе свайго падначаленага, капітана Аркадзя Майбароды, быў арыштаваны 13 снежня 1825 года ў Тульчыне і дастаўлены ў Петрапаўлаўскую крэпасць. Падчас следства спачатку не прызнаваў сябе вінаватым. Пасля прысуду да смяротнага пакарання напісаў цару Мікалаю I з просьбай аб памілаванні, якая была адхілена. Быў пакараны смерцю праз павешанне ў Петрапаўлаўскай крэпасці разам з чатырма іншымі захопленымі ў палон дзекабрысцкімі лідарамі.
Палітычная праграма Песцель быў адным з самых радыкальных дзеячаў-дзекабрыстаў і рэспубліканцам. Сваю палітычную праграму ён выклаў у трактаце «Руская праўда». У ім ён выступаў за цэнтралізаваную сістэму кіравання па ўзоры мадэлі, уведзенай у Францыі якабінцамі. Лічыў, што толькі цэнтралізаваная дзяржава мае шанец эфектыўна функцыянаваць у сучасным свеце. Таму ён выступаў за русіфікацыю народаў, якія насялялі Расійскую імперыю, і выключэнне з краіны тых нацыянальнасцей, якія, безумоўна, не будуць ёй паддавацца (палякі, яўрэі). Беларусаў адносіў да "малых народаў", лічыў, што ўсе народы Расіі павінны быць зліты ў адзіны народ.
Натхняўся кіеўскім кодэксам «Рускай праўды», адсюль і назва яго праграмы. Прапанаваў рэарганізацыю расійскай арміі і аграрную рэформу, заснаваную на падзеле зямлі на дзяржаўную і прыватную, прычым кожнаму грамадзяніну гарантаваўся зямельны ўчастак у межах дзяржаўнай зямлі. Патрабаваў выбіральных правоў сялян і права голасу для ўсіх мужчын старэйшых за 20 гадоў. Заканадаўчая ўлада ў Расіі павінна была ажыццяўляцца Народным сходам, выканаўчая — Дзяржаўнай думай, а законнасць іх рашэнняў павінна была знаходзіцца ў кампетэнцыі Вярхоўнага Савета, які складаўся са 120 членаў, абраных пажыццёва. Руская праваслаўная царква павінна была функцыянаваць у краіне без якога-небудзь умяшання з боку дзяржавы, як інстытут, які інтэгруе грамадства.
Песцель хацеў рэалізаваць сваю праграму праз палітычную барацьбу, не абмяжоўваючыся толькі агітацыяй. Ён падтрымліваў ідэю забойства цара і ўсіх членаў яго сям'і.
Зноскі
Катэгорыя:Памерлі ў 1826 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1793 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ваенных заслуг Карла Фрыдрыха Катэгорыя:Кавалеры Аўстрыйскага ордэна Леапольда Катэгорыя:Кавалеры ордэна Pour le Mérite Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра Катэгорыя:Дзекабрысты Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Масоны