4-ы Занёманскі ўланскі полк

4-ы полк Занемскіх уланаў (4-ы полк) — кавалерыйская частка войска Другой Польскай Рэспублікі .

Полк дыслакаваўся ў Віленскім і Ваўкавыскім гарнізоне . Палкавое свята: 9 ліпеня — гадавіна штурму пад Грабёнкай у 1920 годзе.

Фарміраванне і змены арганізацыі Вясной 1918 года генерал Юзаф Доўбар-Мусніцкі выдаў загад аб стварэнні 4-га палка ўланаў у складзе 1-га Польскага корпуса ў Расіі, але з-за раззбраення корпуса немцамі полк не быў створаны.

4-ы ўланскі полк пачалі рэальна фарміраваць 1 лістапада 1918 г. у Варшаве, асобныя швадроны таксама былі сфарміраваны ў Ломжы, Млаве, Плоцку, Влоцлавеку, Беластоку і Коніне .

Афіцыйна заяўлялася, што 4-ы Занёманскі ўланскі полк працягваў традыцыі 4-га ўланскага палка Каралеўства Польскага.

З 1921 года полк мог карыстацца назвай «4-ы Занёманскі ўланскі полк».

Польска-ўкраінская і польска-бальшавіцкая войны З студзеня 1919 года полк удзельнічаў у баявых дзеяннях падчас польска-ўкраінскай вайны ў Львоўскай вобласці.

10 мая 1919 г. яго адправілі ў Беласток, дзе ён атрымаў узмацненне, а затым у поўным складзе накіравалі ў раён Масты - Ліда, дзе ён быў першым польскім палком, які пераправіўся праз раку Нёман. Затым ён удзельнічаў ва ўзяцці Вільні і баях у Беларусі. У ліпені 1920 года, супрацсаючы бальшавіцкаму наступу, полк праводзіў аперацыі па затрымцы прасоўвання ворага. За гэты час ён удзельнічаў у шэрагу бітваў, у тым ліку ў бітве пад Грабёнкай (9 ліпеня 1920 года), дзе разграміў тры пяхотныя палкі Чырвонай Арміі. Напрыканцы адступлення дасягнуў ускраін Варшавы.

З 15 жніўня 1920 года ўдзельнічаў у польскім контрнаступленні. Падчас тых бітваў ён зноў дасягнуў ракі Нёман, дзе апроч бальшавікоў таксама змагаўся супраць літоўскіх войскаў. Яго ўдзел у вайне завяршыўся на лініі ракі Бярэзіна, дзе ён заняў пазіцыі ў раёне Докшыц да заключэння Рыжскага мірнага дагавора ў 1921 годзе.

Мапа бавых дзеянняў палка

Рыцары Ордэна Віртуці Мілітары Салдаты палка, узнагароджаныя Сярэбраным крыжам Ваеннага ордэна Virtuti Militari за вайну 1918–1920 гг. узводны Адам Бартасевіч Улан Віктар Бічынскі No 4218 узводны Ян Блох № 4222 паручнік Вітольд Хлудзінскі Сяржант Эўгеніюш Ціхоцкі № 4234 Капрал Вінцэнты Чэрпікоўскі № 4298 Сяржант Тадэвуш Чэхоўскі No4399 палкоўнік Станіслаў Равіч-Дзевульскі Старшы ўлан Юзэф Фокс No4300 ратм. Вацлаў Гяцэвіч No5288 паручнік Леон Ягодзінскі Старшы ўлан Баляслаў Клімашэўскі № 4292 Нябожчык паручнік Ежы Крафт № 4260 старшы ўланСтаніслаў Краінскі Улан Аляксандр Калакоўскі № 4362 вохмістр Леон Лісоўскі № 4387 Лейтэнант Вітольд Мараўскі ратм. Міхал Навіцкі No5289 Паручнік Марыян Юзэф Асоўскі No4271 ратм. Уладзіслаў Розлаў No3864 с.п. паручнік Тэафіл Скуратовіч № 4280 вахм. Рышард Шчэпаньскі № 4243 вахм Юзэф Шледзь №3940 Капрал Станіслаў Тачылоўскі No4291 Паручнік Антоні Густаў Віткоўскі № 4247 с.п. паручнік Станіслаў Валоўскі № 4391 Паручнік Вацлаў Здзярскі No4207 Капрал Віктар Зялінскі № 4178

Міжваенны перыяд

Пасля заканчэння баявых дзеянняў полк быў адпраўлены ў Вільню, якая стала яго гарнізонам мірнага часу на ўвесь перыяд Другой Рэчы Паспалітай. 2 швадрон, маршавы баталь'ен і запасныя табары на выпадак вайны месціліся ў Ваўкавыску.

У 1921 годзе Вярхоўнае ваеннае кіраўніцтва дазволіла выкарыстоўваць назву «Занеменскі». У 1927 годзе ён быў афіцыйна перайменаваны ў 4-ы полк Занеменскіх уланаў у гонар таго факту, што гэта быў першы польскі полк, які пераправіўся праз Нёман у баях за ўсходнюю мяжу Польшчы .

Абарончая вайна 1939 года У вераснёўскай кампаніі полк пад камандаваннем падпалкоўніка Людаміра Высоцкага ваяваў у складзе Віленскай кавалерыйскай брыгады. Падыйшоў, на канцэнцэнтрацыю , але ня ўдзельнічаў у бітве пад Петркавым Трыбунальскім 2 верасня. У ноч з 5 на 6 верасня полк перамясціўся ў раён Сулеёва, дзе павінен быў арганізаваць абарону на рацэ Піліца. 7 верасня ён сканцэнтраваўся ў раёне Пшысухі. 8 верасня яна арганізавала абарону на поўдзень ад Радама, дзе ўпершыню ўступіла ў суткі ў бой з нямецкімі бранятанкавымі войскамі. Уначы адышла на Мацеёвіцкі плацдарм, дзе абаранялася на наступны дзень.

У ноч з 9 на 10 верасня полк панёс вялікія страты пры пераправе праз Віслу каля Магнушэва (цяжкая зброя была патоплена, шмат салдат і яшчэ больш коней патанулі) і быў распылены. Ён перагрупаваўся на рацэ Вепш, дзе быў рэарганізаваны. З першапачатковага складу засталіся толькі штаб палка і 2-гі эскадрон. У склад палка былі ўключаны эскадрон 13-га Віленскага ўланскага палка, дывізійны кавалерыйскі эскадрон 36-й пяхотнай дывізіі, 7-ы піянерскі эскадрон і 7-ы эскадрон сувязі. У склад палка таксама ўваходзілі некалькі танкаў з 61-й разведвальнай танкавай роты. Затым рэарганізаваны полк рушыў у раён Свідніка.

Затым далучыўся да кавалерыйскай брыгады палкоўніка Ежы Грабіцкага з Кавалерыйскай аператыўнай групы генерала Уладзіслава Андэрса . 20 верасня ў жорсткіх баях яна захапіла горад Чэснікі, а 22 верасня атакавала Камароў.

24 верасня разам з іншымі падраздзяленнямі Кавалерыйскай групы ён паспрабаваў пераправіцца ў Венгрыю. 26 верасня палку ўдалося прарваць дарогу Львоў — Пшэмысль, але ўначы ён сустрэў часткі Чырвонай Арміі і быў вымушаны адступіць у лясы. 27 верасня полк на чале з камандзірам здаўся каля Медыкі, атрымаўшы ад немцаў ганаровую капітуляцыю.

Штандар 4-ы Занёманскі ўланскі полк атрымаў два сцягі . Першы сцяг быў уручаны яму службай вайсковай хуткай дапамогі Куяўскаў ва Улоцлавеку. Другі штандар быў прафінансаваны жыхарамі Лідскай, Мінскай і Эйшыцкай земляў у 1920 годзе. Сцяг быў урачыста ўручаны маршалам Юзафам Пілсудскім 14 красавіка 1922 года ў Вільні, у трэцюю гадавіну вызвалення Вільні ад бальшавікоў. Лёс абодвух палковых сцягоў заставаўся невядомым да 2019 года .

Восенню 2019 года, дзякуючы супрацоўніцтву Інстытута археалогіі Варшаўскага ўніверсітэта, членаў Гістарычнай групы Таварыства «Згуртаванне Радаслава», міністра Міхала Дворчыка і Фонду «Свабода і дэмакратыя» быў знойдзены сцяг, падораны жыхарамі Лідскага, Мінскага і Эйшышскага рэгіёнаў. Гэты сцяг быў схаваны ў раёне Медыкі ў канцы верасня 1939 года пасля баёў і заставаўся схаваным на працягу 80 гадоў. 29 лістапада 2019 года ў Прэзідэнцкім палацы, у прысутнасці прэзідэнта Рэспублікі Польшча Анджэя Дуды, міністра нацыянальнай абароны, і прадстаўнікоў 9-га Вармінскага разведвальнага палка, прэзідэнт Фонду «Свабода і дэмакратыя» Ліла Любаневіч перадала сцяг Музею Войска Польскага .

Колеры Вымпел Апісанне Прапарэц (сіні і белы ) васількова-сіні і белы камандны прапар у 1939 годзе прапар 1-й швадрона ў 1939 годзе прапар 2-й швадрона ў 1939 годзе прапар 3-й швадрона ў 1939 годзе прапар 4 швадрона ў 1939 годзе прапар 5 швадрона цяжкіх кулямётаў у 1939 годзе прапар сігнальнага ўзвода ў 1939 годзе Іншае Апісанне На рагатай шапцы — васількова- блакітны абадок . Доўгія штаны цёмна-сінія, васількавыя палоскі, белая аблямоўка «Лапа» (да 1921 г. ) – пунсовая-кармазінавая

Бібліяграфія

Stefan Bayer: Zarys historji wojennej 4-go pułku ułanów zaniemeńskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. Krzysztof Filipow, Bohdan Wróblewski: Odznaki pamiątkowe Wojska Polskiego 1921–1939. Kawaleria. Warszawa: Feniks editions, 1992. ISBN 83-900217-3-0. „Księga jazdy polskiej”: pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1993 „Rocznik Oficerów Kawalerji 1930”, Nakładem „Przeglądu Kawaleryjskiego”, Warszawa 1930. Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2. Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2003. ISBN 83-916663-5-2. Lesław Kukawski: Historia pułku. W: 4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich. Krzysztof Mijakowski (red.). Lublin: Edipresse Polska S.A., 2012, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918–1939. ISBN 978-7769-266-0. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1. Rocznik Lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1938 rok. Warszawa: Naczelna Izba Lekarska, 1938. Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945. Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-2043299-2. Henryk Smaczny: Księga kawalerii polskiej 1914–1947: rodowody, barwa, broń. Warszawa: TESCO, 1989. ISBN 83-00-02555-3. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.

Jerzy Wojciechowski: Kawaleria w planie mobilizacyjnym „S”. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2010. ISBN 978-83-62046-24-9. Maciej Wyrwa: Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940. Pruszków: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2015. ISBN 978-83-64486-31-9. Zdzisław Żygulski (jun.), Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. ISBN 83-03-01483-8.

Urzędowy spis: lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, felczerów, pielęgniarek, położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych oraz wykazy : aptek, szpitali, ubezpieczalni społecz., ośrodków zdrowia, przychodni samodzielnych oraz centrali i filii Państwowej Szkoły Higieny. Warszawa: Ministerstwo Opieki Społecznej, 1939. Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі