Гінагенез — форма партэнагенезу, сістэма бясполага размнажэння, якая патрабуе прысутнасці спермы без фактычнага ўдзелу яе ДНК для развіцця арганізма. Бацькоўская ДНК раствараецца або разбураецца, перш чым можа зліцца з яйцаклеткай"Encyclopedia of Insects, edited by Vincent H. Resh, et al., Elsevier Science & Technology, 2009.. Яйцаклетка арганізма здольная развіцца без аплоднення ў дарослую асобіну, выкарыстоўваючы толькі генетычны матэрыял маці. Гінагенез часта называюць «спермапаразітызмам» ў сувязі з бессэнсоўнай роляй мужчынскіх гамет. Гінагенетычныя віды, скарочана «гінагены», з’яўляюцца аднаполымі, што азначае, што яны павінны спарвацца з самцамі блізкароднасных двухполых відаў, якія звычайна размнажаюцца палавым шляхам.

Гінагенез — нявыгадная сістэма спарвання для самцоў, бо яны не могуць перадаць сваю ДНК. Пытанне аб тым, чаму існуе гэты спосаб размнажэння, улічваючы, што ён, здаецца, спалучае ў сабе недахопы як бясполага, так і палавога размнажэння, застаецца нявырашаным у галіне эвалюцыйнай біялогіі. Мужчынскім эквівалентам гэтага працэсу з’яўляецца андрагенез, дзе бацька з’яўляецца адзінай крыніцай ДНКAndrogenesis: where males hijack eggs to clone themselves.

Прыклады

Большасць гінагенетычных відаў — рыбы або земнаводныя. Сярод рыб для ўдзелу ў гінагенезе патрэбна сперма блізкіх самцоў . Самцы P. latipinna аддаюць перавагу спарванню з самкамі свайго віду. Гэта прадстаўляе праблему для P. formosa, бо яны павінны канкураваць за самцоў, якія не прыхільныя да іх. Тым не менш, тыя P. formosa, якім удалося знайсці пару, кампенсуюць дэфіцыт, даючы ў два разы больш нашчадкаў жаночага полу, чым іх канкурэнткі.

Сярод саламандр, , аднаполая саламандра, з’яўляецца гібрыдам і , якія размнажаюцца палавым шляхам. Асобіны A. platineum звычайна жывуць побач з любым з гэтых бацькоўскіх відаў, каб атрымаць доступ да іх спермы.

Гінагенез з гапладыплоіднасцю

Мурашы  — гібрыд і . У мурашак пол вызначаецца сістэмай гапладыплоіднасцю: з неаплодненых яец развіваюцца гаплоідныя самцы, а з аплодненых — дыплоідныя самкі. У гэтага віду — яго спецыфічны эпітэт impaternata, які азначае «без бацькі» — каралева размнажаецца шляхам палавога акту, але без апладнення, з гінагенетычна створанымі самкамі, самцы паходзяць з «яец-бязбацькавічаў». Паколькі гэтыя самцы гаплоідныя, яны генетычна ідэнтычныя аднаму з двух бацькоўскіх відаў, але нараджаюцца каралевай M. impaternata. Такім чынам, маткам не трэба паразітычна спарвацца з самцамі любога з бацькоўскіх відаў. Гэтая сітуацыя ўнікальная.

Эвалюцыйнае паходжанне Для тлумачэння таго, як і чаму развіваўся гінагенез, можна разглядаць два эвалюцыйныя шляхі. Аднаступенчаты шлях мае некалькі змяненняў, якія адбываюцца адначасова: меёз павінен быць перапынены, гаметы аднаго полу знішчаны, і павінна ўзнікнуць аднаполае гендэрнае ўтварэнне. Другі варыянт ствараўся праз некалькі этапаў: палавое пакаленне фармуецца з моцна зрушанымі суадносінамі палоў, і з-за правіла Холдэйна від эвалюцыянуе да страты сексуальнасці, з пераважным адборам у бок гінагена. Эксперыментатары, якія беспаспяхова спрабавалі стварыць P. formosa шляхам гібрыдызацыі яго генетычных продкаў, прыйшлі да высновы, што эвалюцыйнае паходжанне P. formosa адбылося не простай гібрыдызацыяй двух пэўных геномаў, а з-за руху пэўных алеляў.

Гл. таксама

Клептон Гібрыдагенез у вадзяных жаб Гонахарызм Гетэрасексуальнасць

Крыніцы

Катэгорыя:Паразітызм Катэгорыя:Заалогія Катэгорыя:Палавое размнажэнне Катэгорыя:Бясполае размнажэнне ў жывёл