За час акупацыі яўрэі Браслаўскага раёна былі практычна цалкам знішчаны. Маштабныя забойствы адбываліся ў населеных пунктах Браслаў, Замосце, Плюсы, Дубіна, Кіслаўшчына, Опса, Слабодка, Яйсы, Іказнь, Самуйлы, Укля, Пераброддзе, Лабецкія. Да пачатку 1990-х гадоў гэтыя факты замоўчваліся афіцыйнымі ўладамі.

У вёсцы Лабецкія (Опсаўскі сельсавет) 22 лютага 1943 года атрад паліцаяў забіў усіх жыхароў — 28 чалавек, якія былі ў гэты дзень у вёсцы — за тое, што яны па чарзе хавалі ў сябе старога яўрэя. Пасля вайны на іх брацкай магіле быў усталяваны помнік.

Падчас акупацыі летам 1942 года яўрэяў вёскі Яйсы (Слабодкаўскі сельсавет) — некалькі дзясяткаў сем’яў — павезлі ў Браслаўскае гета. Але 13 чалавек, у асноўным мужчын, паліцаі забілі на месцы. Іх пахавалі на заходняй ускраіне вёскі, а пасля вайны на гэтым месцы быў усталяваны памятны знак. У 1960-я гады пахаванне было закінута.

Было створана некалькі гета: у Браславе (ліпень 1941 — 3 чэрвеня 1943, каля 4500 загінулых), у Відзах (лета 1941 — снежань 1942, больш за 2700 загінулых), у Дрысвятах (лета 1941 — верасень 1942, больш за 100 загінулых), у Друі (лета 1941 — 12 чэрвеня 1942, каля 2200 загінулых), у Дубіне (лета 1941 — зіма 1941, больш за 100 загінулых), у Іказні (лета 1941 — лета 1942, дзясяткі загінулых), у Опсе (чэрвень 1942 — верасень 1942, больш за 300 загінулых), у Друйску (1941 — 1942, некалькі сотняў загінулых), у Казянах (1941 — снежань 1942, каля 700 загінулых)

У Браслаўскім раёне 32 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага Мемарыяльнага комплексу Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны»: Нарушка Ігнат і Генефа, Шчарбінскія Данат, Юзэфа і Уладзіслаў, Часнавіцкія Эмілія, Ядвіга, Іозеф і Альфонс, Матуль Ігнацій, Кіжло Лявонціна і Міхаіл, Дварэцкія Уладзімір і Марыя, Чакан (Дварэцкая) Валянціна, Ламберт (Дварэцкая) Клаўдзія, Вішнеўскія Соф’я і Фелікс, Кісялеўскі Пётр, Цвячкоўскія Эдуард, Надзея і Раіса, Дзянісавы Ганна, Гаўрыла і Леанід, Жоравы Арсен і Марфа, Дзявятка (Жорава) Алімпіяда.

На Браслаўшчыне, акрамя Браслава і Опсы, помнікі расстраляным яўрэям устаноўлены ў Слабодцы (у 2007 годзе), Яйсах, Відзах, Казянах ЛяснічоўцыА. Шульман. В краю голубых озёр

Крыніцы

Літаратура

Браслаўскі раён Катэгорыя:Гісторыя Браслаўскага раёна