Станіслаў Яроцкі (, ; Stanisław Jarocki z Jaroszyna h. RawiczPolski Słownik Biograficzny t. 10 s. 634 Jarocki StanisławEmmanuel Swieykowski, Pamiętnik Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie 1854—1904, Kraków 1905Meno albumas «Peizažo erdvė» (I tomas). Sud. N. Tumėnienė. Vilnius, LAWIN, 2010, P. 88., Варшава, Царства Польскае — , , Літва) — польскі, літоўскі і беларускі мастак, педагог, этнограф, асветнік, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Адукацыя Нарадзіўся ў Варшаве ў сям’і Лукаша Земавіта Ігнацы Яроцкага герба «Равіч»Łukasz Ziemowit Ignacy Jarocki z Jaroszyna h. Rawicz і Ванды Саламеі Альдоны Гасціцкай герба «Любіч»Wanda Salomea Aldona Gościcka z Gościc h. Lubicz, меў малодшую сястру Зоф’юZofia Jarocka z Jaroszyna h. Rawicz. Паходзіў са знакамітага шляхецкага роду Яроцкіх гербу «Равіч». Навучанне распачаў у Варшаўскай Класе Малявання ў Войцеха Герсана, працягнуў навучанне ў 1891—1894 гадах у Кракаўскай акадэміі мастацтваў у Яна Матэйка, і Józef Marian Poklewski, Polskie życie artystyczne w międzywojennym Wilnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, 1994, s. 59Henryka Ilgiewicz, Societates Academicae Vilnenses Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907—1939) i jego poprzednicy Warszawa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008, s. 142.. Вучыўся ў 1894—1895 гадах у у Парыжы ў , і Эдмона Аман-Жана. У 1896 годзе пераехаў у Мюнхен, дзе вучыўся ў Шымана Холашы, пасля ў 1897 годзе пераехаў у Рыме, дзе амаль два гады навучаўся самастойна, адкуль дасылаў карціны на выстаўкі. У Мюнхене арганізаваў суполку «», а ў Рыме заснаваў «Чытальню»Emmanuel Swieykowski, Pamiętnik Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie 1854—1904, Kraków 1905.
Дзейнасць у Вільні У 1898 г. пераехаў у Вільню, дзякуючы запрашэнню Баляслава РусецкагаAndrzej Romanowski, Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904, Kraków : «Universitas», 2003. — 485 s, s. 217.. У Вільні працаваў выкладчыкам малярства, скульптуры і малюнку ў мастацкай школе Івана ТрутневаS. Jarocki, Dziesięciolecie Szkoły rysunkowej w Wilnie, «Tygodnik Ilustrowany» 24 1/6 n 1904, nr 6.. Унёс у кансерватыўную сістэму акадэмічнай адукацыі свежыя павевы стылістыкі постімпрэсіянізму і сэцэсійнасціStanislovas Jarockis (Stanisław Jarocki). Пад уплывам моднага ў той час накірунку сэцэсійнасці малюе карціну «Мары немаўляці». Нягледзячы на на гэта, знакаміты віленскі мастацкі і тэатральны крытык з 1899 г. напісаў разгромны артыкул аб творчасці Станіслава Яроцкага, дзе параіў яму, каб мастак «пакінуў на якісці час кампазіцыі і вырабленне карцінаў, і вярнуўся да цярплівага навучання»N. Rouba: Wystawa wilenska, «Prawda» 4/16 IX 1899, nr 37.. Люцыян Узембла называў Станіслава Яроцкага «прадстаўніком новай школы сімвалізму і нават містыкі», называў яго адным з завадатараў новай эпохі віленскага мастацтва, бо мастак прыўнёс у мастацкае жыццё Вільні павевы французскага сімвалізмуUzięblo L., Malarstwo wileńskie, Biesiada literacka, 1899, I, Nr. 15, s. 290.Laima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 142..
У 1898 годзе Станіслаў Яроцкі быў адзным з ініцыятараў арганізацыі віленскага Таварыства аматараў старажытнасці і этнаграфіі (, ), вядомага таксама як археалагічны гурток, быў пэўны час сакратаром гэтага таварыстваМар’яна Магдалена Бломберг, Вандалін Шукевіч. Сын лідскай зямлі — даследчык і грамадскі дзеяч. Варшава: Таварыства польскай культуры на Лідчыне; 2010, С. 60-62.Henryka Ilgiewicz, Societates Academicae Vilnenses Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907—1939) i jego poprzednicy Warszawa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008, s. 129—130.Andrzej Romanowski, Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904, Kraków : «Universitas», 2003. — 485 s, s. 313.Henryka Ilgievič, Vilniaus senovės ir mokslo mylėtojai XX amžiaus pradžioje, Vilnius: LKTI, 2019, 344 p., p. 89-90.. У 1900 годзе з ініцыятывы Станіслава Яроцкага грошы з Таварыства аматараў старажытнасці і этнаграфіі былі зафундаваны на памятную табліцу Францішку Багушэвічу з партрэтам у жупранскім касцёлеKurjer Wileński 1924, nr 25 (25 lipca), L-wislaw, O Kołku Miłośników wiedzy o Kraju, s. 2 .
З 1899 г. Станіслаў Яроцкі кіраваў моладзевымі мастацкімі гурткамі, арганізоўваў тайныя самаадукацыйныя гурткі (усяго стварыў 28), бібліятэкіStefania Walasek, Polska oświata w guberni wileńskiej w latach 1864—1915 — Kraków: Impuls, 2003. — 178 s. S. 100.Myslicki L, Zarys historii walk o oswiatą polską w Wileńszczyznie i Mińszczyznie, Warszawa 1930, s. 6.Andrzej Romanowski, Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904, Kraków : «Universitas», 2003. — 485 s, s. 306.M. Zakrzewska, Jarocki Stanislaw, [w:] Słownik, t. 3, s.236-237. З 1900 года выкладаў у бясплатных гуртках тэхнічнага малявання і чарчэння. у 1904 годзе пасля пераўтварэння Юзафам Монтвілам гэтай навучальнай установы ў класы малявання ён вёў курсы пейзажнага жывапісуLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 31.. у 1907 годзе пасля стварэння Таварыства сяброў віленскае навукі стаў арганізатарам яго мастацкіх збораўHenryka Ilgiewicz, Societates Academicae Vilnenses Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907—1939) i jego poprzednicy Warszawa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008, s. 326.. Арганізоўваў у Вільні выстаўкі мясцовых і польскіх мастакоў. З 1899 года праектаў касцюмы і дэкарацыі для таемных тэатраў, якія зваліся «Заўрацальнямі»Inesa Szulska, Współpraca wileńskiego artysty i publicysty Stanisława Jarockiego z «Tygodnikiem Ilustrowanym» (1899—1914) Rocznik historii prasy polskiej T. XXV (2022) Z. 3 (67), ISSN 1509—1074, s. 28.Andrzej Romanowski, Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904, Kraków : «Universitas», 2003. — 485 s, s. 308..
Быў актыўным дзеячом і ўваходзіў у склад кіраўніцтва віленскага таварыства «Асвета»Andrzej Romanowski, Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904, Kraków : «Universitas», 2003. — 485 s, s. 299—300.Henryka Ilgiewicz, Societates Academicae Vilnenses Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907—1939) i jego poprzednicy Warszawa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008, s.27.Henryka Ilgievič, Vilniaus senovės ir mokslo mylėtojai XX amžiaus pradžioje, Vilnius: LKTI, 2019, 344 p., p. 17.. У 1908 годзе Станіслаў Яроцкі арганізаваў дзве выстаўкі польскіх мастакоў у Вільні, штуршком да чаго стала серыяў выстаў літоўскіх мастакоў у 1906—1907 гадоўLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 33.. На выставах прысутнічалі працы ў тым ліку мастакоў з Польскага каралеўства, але асабліва мастак ацэньваў творчасць мясцовых мастакоў: Фердынанда Рушчыца, Казіміра Альхімовіча, Казіміра Стаброўскага. Планаваў пасля таксама зладзіць асобную выстаўку карцінаў і графікі ваколіцаў Кушлянаў са збору Казіміра ШафнагельU., Wystawa sztuki graficznej, Kurjer litewski, 1908, 11. 04., але так і не рэалізаваў гэту задумкуLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 35.. У 1912 годзе Станіслаў Яроцкі арганізаваў у Вільні вялікую выстаўку пейзажаўZycka L., Wystawa krajobraz polski, Gazeta codzienna, 1912 05.27.. У 1912 годзе падчас выстаўкі ўбачыў скульптуру пад назвай «Kova» (), на якой была адлюстравана бітва паміж вершнікам (Віціс) і польскім АрломLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 60.. Убачаная скульптура абурыла Станіслава Яроцкага, які быў прыхільнікам польска-літоўскага паразумення. Яроцкі паводле сведчанняў публічна разарваў каталог выстаўкіLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 61.. У той жа час Станіслаў Яроцкі захапляўся літоўскі мастацтвам і высока ацэньваў літоўскіх мастакоў, мастацкую тэхніку Мікалоюса Чурлёніса параўноўваў да японскайJarocki S., Druga litewska wystawa sztuk pięknych, Goniec wileński, 1908 03.14.Laima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 77..
З 1911 года ён актыўна займаўся , арганізаваў у Вільні гняздо Józef Marian Poklewski, Polskie życie artystyczne w międzywojennym Wilnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, 1994, s. 60. У спартыўнай залы «Сокалаў» праводзіў мастацкія выстаўкіLaima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 35.. У 1907—1912 гадах кіраваў аддзелам выяўленчага мастацтва «Таварыства сяброў навук» у Henryka Ilgievič, Vilniaus senovės ir mokslo mylėtojai XX amžiaus pradžioje, Vilnius: LKTI, 2019, 344 p., p. 140..
З 1931 г. член Віленскага таварыства выяўленчых мастакоў. Таксама быў сябрам Нацыянальнай лігі з 1906 годаStanіsław Kozісkі, Hіstorіа Lіga Narodowa (perіоd 1887—1907), London 1964, s. 575..
Пражываў у Вільні ва ўласнай кватэры ў доме Юзафа Монтвіла на Лукішках.
Праект Дому Адама Міцкевіча і ўдзел у рэканструкцыях
У 1900—1902 гадах займаўся кансервацыяй фрэсак у ў віленскай кафедры Henryka Ilgievič, Vilniaus senovės ir mokslo mylėtojai XX amžiaus pradžioje, Vilnius: LKTI, 2019, 344 p., p. 96.. У 1906—1912 быў ініцыятарам і актыўным удзельнікам рэканструкцыі касцёла Св. Міхала ў ВільніHenryka Ilgiewicz, Societates Academicae Vilnenses Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907—1939) i jego poprzednicy Warszawa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008, s. 160.Henryka Ilgievič, Vilniaus senovės ir mokslo mylėtojai XX amžiaus pradžioje, Vilnius: LKTI, 2019, 344 p., p. 101.. У 1905 годзе быў апублікаваны праект Станіслава Яроцкага па ўшанаванні памяці Адама Міцкевіча ў Вільні ў выглядзе «Дома Міцкевіча»Laima Laučkaitė, Vilniaus dailė XX amžiaus pradžioje, Vilnius: Baltos lankos, 2002, 207 p., p. 40.. пісаў пра гэты праект так:
Этнаграфічнай дзейнасць
Быў актывістам Польскага краязнаўчага таварыства, выдаў даведнік «Ваколіцы Вільні» (1925)Stanisław Jarocki, Okolice Wilna : z 23 ilustracjami w tekście i mapką, Wilno : nakł. i druk. Józefa Zawadzkiego, 1925., напісаў артыкулы пра народную творчасць, помнікі культуры Вільні. Замалёўваў паўсядзённасць жыхароў ВіленшчыныProwincjusz z WileńszczyznyProwincjusz z Wileńszczyzny w restauracjiPrzerażony mężczyzna szarpany przez szlachcica i księdza. З 1931 г. удзельнічаў у дзейнасці Віленскага таварыства мастакоў. Удзельнічаў у выставах у і ў салоне ў Варшаве, у Вільні, ў Львове і Закапанэ. Ён таксама ўдзельнічаў у выставах у Рыме (1897) і Венецыі (1932). Цікавіўся тэмай рэканструкцыі і аднаўлення Віленскага, Тракайскага, Медніцкага, Наваградскага, Мірскага замкаўЛорэнц Станіслаў. Віленскі альбом (Вільня, творчая інтэлігенцыя, краёўцы) // Наша слова.pdf № 37 (89), 13 верасня 2023.; № 38 (90), 20 верасня 2023.; № 39 (91). Шмат вандраўваў па тэрыторыі старажытных гарадоў гістарычнай Літвы, цікавіўся і замаляўваў прадметы народнай культуры, неаднакроць наведваў Трокі, Залессе, Жупраны, Беніцу і Ашмяны, краявідамі якіх захапляўся. Адразу па прыездзе ў Вільню ў мастак на вакацыі выязжаў у палац ў ЗалессіEmmanuel Swieykowski, Pamiętnik Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie 1854—1904, Kraków 1905. Палац быў на той момант ужо занядбаны, але, тым не менш, уразіў мастака. Недалёка ад Палацу Агінскіх знаходзілася мястэчка Беніца, якое мастак часта наведваў.