Аляксандра Вячаславаўна Матвійчук (; 8 кастрычніка 1983, г. Боярка, Кіеўская вобласць) — украінская праваабаронца, лаўрэатка прэмій імя Васіля Стуса і «Абаронца дэмакратыі».
Старшыня арганізацыі «Цэнтр грамадзянскіх свабод», якая ў 2022 годзе атрымала Нобелеўскую прэмію міруОлександра Матвійчук, голова нагородженого «Нобелем» ЦГС, закликала створити трибунал для Путіна та Лукашенка // Радіо Свобода. — 2022. — 7 жовтня.. Працуе над пытаннем правоў чалавека ва Украіне і рэгіёне АБСЕ.
Біяграфія Аляксандра Матвійчук нарадзілася 8 кастрычніка 1983 года ў горадзе Боярка Кіеўскай вобласці.
Скончыць Украінскі гуманітарны ліцэй (з адзнакай), юрыдычны факультэт (2007, з адзнакай) і аспірантуру кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права (2010) Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, Школу заканатворчасці Інстытута заканадаўства Вярхоўнай Рады Украіны (2011), Стэнфардскі ўніверсітэт (2018, Праграма ўкраінскіх новых лідэраў Цэнтра па пытаннях дэмакратыі, развіцця і вяршэнства права (CDDRL) Стэнфардскага універсітэта).
На чацвёртым курсе навучання ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце імя Тараса Шаўчэнкі праводзіла трэнінгі ад «Фонда правоў чалавека». Пры гэтым паспявала кіраваць студэнцкім самакіраваннем на юрыдычным факультэце і выкладаць Правазнаўства ў гімназіі ў роднай Боярцы. 4 чэрвеня 2021 года была абраная кандыдатам для вылучэння на абранне членам Камітэта ААН супраць катаванняў.
Старшыня праўлення Цэнтра грамадзянскіх свабод (з 2007); член Кансультатыўнага савета пры Упаўнаважаным Вярхоўнай Рады Украіны па правах чалавека (з 2012); каардынатар грамадзянскай ініцыятывы «Еўрамайдан SOS», якая была створана ў адказ на жорсткі разгон студэнцкіх дэманстрантаў 30 лістапада 2013 года з мэтай аказання прававой дапамогі пераследуемым пратэстоўцам ва Украіне (з 2013).
Ініцыятар кампаніі # SaveOlegSentsov (пасля вызвалення Алега Сянцова была перайменаваная ў #LetMyPeopleGo) для вызвалення ўкраінскіх палітвязняў.
Аўтар шэрагу альтэрнатыўных справаздач для розных органаў ААН, Савета Еўропы, Еўрапейскага Саюза, АБСЕ і Міжнароднага крымінальнага суда.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя Васіля Стуса (2007) — за выдатныя дасягненні ў гэтай галіне, выразную грамадзянскую пазіцыю, актыўную прысутнасць ва ўкраінскай культурнай прасторы; Дыплом лепшых ўсеўкраінскіх моладзевых грамадскіх арганізацый Украіны (2009, Дэбатная акадэмія) ; Прэмія Сюра Ліндэбраке за дэмакратыю і правы чалавека, Каралеўства Нарвегія (2015); Лаўрэатк прэміі «Абаронца дэмакратыі» ад місій АБСЕ, Парламенцкая асамблея АБСЕ (2016); Прэмія «Адважная жанчына Украіны» ад амбасады ЗША (2017); Прэмія «За правільны лад жыцця» ад шведскага фонду Right Livelihood Award (2022).
Спасылкі
Аляксандра Матвійчук // НВ. Радзіеўская, В. Якая розніца, хто завядзе краіну ў штопар — чалавек з добрымі або дрэннымі намерамі // Gazeta.ua. — 2020. — 2 чэрвеня. Ірына Славінская, Юлія Вебер. Першая ўкраінская нобелеўская лаўрэатка расла сярод выключных людзей, якія жылі так, як кажуць // The Ukrainians. — 22 лістапада, 2022. Прамова Матвійчук — уручэнне Нобелеўскай прэміі міру 2022.
Катэгорыя:Юрысты Украіны