Транспланталогія ва Украіне
Гісторыя
На працягу першага паўгоддзя 2021 года ўкраінскія медыкі выканалі 126 аперацый па трансплантацыі органаў і было задзейнічана 20 цэнтраў.
Юрыдычныя аспекты
У 2018 годзе Вярхоўная Рада Украіны прыняла Закон «Аб прымяненні трансплантацыі анатамічных матэрыялаў чалавеку».
У 2019 годзе ў закон былі ўнесеныя змены, якія спрыялі ўрэгуляванню працэсу перасадкі анатамічных матэрыялаў чалавеку. Пасля гэтага трансплантацыя стала больш распаўсюджаным і вядомым метадам лячэння ва Украіне.
Што было зменена:
сфарміравана стратэгія развіцця сістэмы трансплантацыі ва Украіне; удасканалены загад аб дыягностыцы смерці мозгу; узаконеная перасадка органаў у тым ліку ад блізкіх сваякоў.
У канцы 2020 года была ўведзена ў тэставую эксплуатацыю Адзіная дзяржаўная інфармацыйная сістэма трансплантацыі.
У 2020—2021 гадах былі змененыя тарыфы на правядзенне ўсіх відаў трансплантацый.
Была ўрэгуляваная транспарціроўка трансплантатаў (2020).
Кіраванне
Каардынацыя дзейнасці ўдзельнікаў сістэмы трансплантацыі адбываецца спецыялізаванай дзяржаўнай установай «Украінскі цэнтр трансплант-каардынацыі» (ад МААЗ Украіны).
Перасадка ныркі
Гісторыя
Ва ўкраінскай транспланталогіі нельга забываць гістарычны вопыт перасадкі ныркі казы чалавеку з тэрмінальнай урэміяй ў 1924 годзе, выкананай знакамітым В. Ф. Война-Ясянецкім (свяціцель Лука) у сібірскай ссылцы. Варта адзначыць, што В. Ф. Война-Ясянецкі быў выпускніком медыцынскага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта імя Святога князя Уладзіміра 1903 годаКЛЯП С. И. Ю. Ю.ВОРОНОЙ И ЕГО РОЛЬВ СТАНОВЛЕНИИ ТРАНСПЛАНТОЛОГИИ ПОЧКИ .
Упершыню ва Украіне і свеце перасадку ныркі на шыю сабакі Ю. Ю. Вараны прадэманстраваў 28 мая 1930 года ў Харкаве на Усесаюзным з’ездзе фізіёлагаў. Цікава, што некаторыя аўтары, аддавалі прыярытэт у распрацоўцы метаду аўтатрансплантацыі ныркі на шыю сабакам дацэнту , нягледзячы на тое, што апошні зрабіў перасадку ныркі праз 7 гадоў пасля Ю. Ю. Варанога.
Трансплантацыю ныркі чалавеку таксама ўпершыню ў свеце выканалі ва Украіне. 3 красавіка 1933 года, працуючы галоўным урачом у Херсоне, хірург Юрый Вараны ўпершыню ў свеце выканаў клінічную перасадку трупнай ныркі ў бальніцы Харкава, калі праходзіў там стажыроўку. Аперацыя была праведзена маладой жанчыне пасля спробы самагубства. Яна атруцілася з-за сямейнай сваркі. У жанчыны развілася вострая хвароба нырак, і хірург вырашыў перасадзіць ёй нырку ад мужа, які памёр ад чэрапна-мазгавой траўмы.
Нырку далучылі да сасудаў сцягна. Праз некалькі гадзін пасля аперацыі нырка зарабіла і вылучыла кропелькі мачы праз свіршч, які склаўся ў скуры. І праз два дні хворая памерла. Гэта адбылося з-за рэакцыі адрыньвання трансплантанта. У той час урачам было яшчэ мала вядома аб — сумяшчальнасці тканак донара і рэцыпіента.
Справаздача аб гэтай аперацыі была апублікаваная ў італьянскім часопісе «Minerva Chirurgica»80 лет назад, 3 апреля 1933 года, украинский хирург Юрий Вороной провел первую в мире операцию по пересадке почки // Факты. № 56 (3795). 29 марта 2013. с. 31., у якім адзначалася, што нырка ўключылася ў кровазварот і пачала самастойна функцыянаваць. Гэтая перасадка ныркі была першай у гісторыі спробай перасадкі любога цэлага органа чалавеку., хоць першая рэцыпіентка пражыла з новым органам толькі 48 гадзін. Аб выніках даследавання таксама было паведамленне ў іспанскім часопісе «El Siglo Medico» (1936)The first publication of the first human kidney transplantation in Spanish journal El Siglo Medico (title page, 1936).
У наступныя гады Вараны выканаў яшчэ пяць перасадак ныркі. Ён выкарыстоўваў трансплантацыю як часовую меру — для падтрымання жыцця пацыента, пакуль не запрацуюць яго ўласныя ныркі. На медыцынскім сімпозіуме ў 1950 годзе Вараны апісаў два выпадкі. У адным з іх донарская нырка працавала чатыры дні, у другім — сем. Гэтага было дастаткова, каб пацыенты паправіліся і пасля выпісаліся з бальніцы.
Сучаснасць
Ва Украіне дзейнічае шэсць цэнтраў трансплантацыі, у якіх выконваюцца аперацыі па трансплантацыі ныркі, печані і сэрца:
Аддзяленне трансплантацыі ныркі Харкаўскага абласнога клінічнага цэнтра ўралогіі і нефралогіі імя У. І. Шапавала Аддзяленне трансплантацыі і хранічнага гемадыялізу з ложкамі эндакрыннай хірургіі цэнтра трансплантацыі і хранічнага гемадыялізу та хронічного гемодіалізу з ліжками ендокринної хірургії центру трансплантації та хронічного гемодіалізу КУ «ЗАКЛ» ЗАС (Запоріжжя) Аддзяленне хірургіі і трансплантацыі
Аддзяленне трансплантацыі і дыялізу Ковельское гарадское тэрытарыяльнае медыцынскае аб’яднаннедля здійснення трансплантації органів. 21 листопада 2019
Аддзяленне трансплантацыі не праводзіць аперацыі з 2014 года.
Ва Украіне пераважае трансплантацыя ад жывога донара-сваяка, а трансплантацыя ад трупнага донара ў апошнія гады практычна не практыкуецца. Так, у 2016 годзе былі праведзены толькі дзве аперацыі па перасадцы ныркі ад трупнага донара.
Дынаміка
Дынаміка аперацый па трансплантацыі нырак з 2019 годаВ Украине за год увеличилось количество трансплантаций. Сколько человек получили новые органы? :
Перасадка сэрца
Гісторыя
Першая ва на тэрыторыі Украіны аперацыя па перасадцы сэрца была праведзена пад кіраўніцтвам заснавальніка і дырэктара кіеўскага , але пасля некалькіх аперацый, зробленых на сэрцах, у краіне здарыўся 15-гадовы перапынак.
У 2001 годзе ўкраінскі кардыяхірург выканаў першую трансплантацыю сэрца ва Украіне на базе кафедры кардыяхірургіі . Донарам быў 35-гадовы мужчына, рэцыпіентам 36-гадовы Мікалай Ішчук з Ровенскай вобласці. Аперацыйная брыгада складалася з пяці хірургаў, двух анестэзіёлагаў, урача-перфузіёлага, групы лабарантаў і аперацыйных сясцёр. Аперацыя доўжылася амаль чатыры гадзіны і была праведзена бясплатна. Пацыент з донарскім сэрцам пражыў два тыдні.
Другую аперацыю па трансплантацыі Тодураў зрабіў праз два гады. Харкаўчанін Эдуард Сакалоў з 2003 года жыве з донарскім сэрцам.
Першая аперацыя па перасадцы сэрца падлетку была праведена таксама Тодуравым разам з загадчыкам аддзялення паталогіі міякарда і трансплантацыі органаў і тканак Гаўрыілам Коўтунам і калегамі са Львова ў верасні 2021. Рэцыпіентам стаў 13-гадовы хлопчыкПЕРВАЯ в истории Украины трансплантация сердца ребенку! .
Дынаміка
Дынаміка аперацый па трансплантацыі сэрца з 2019 года:
Перасадка лёгкіх
12 красавіка 2016 года ў ўпершыню ва Украіне была праведзена ўнікальная аперацыя па перасадцы ніжніх доляў лёгкіх жывых донараў — бацькі і маці — 29-гадовай жанчыне. У аперацыі ўдзельнічалі больш за 50 спецыялістаў інстытута, яна доўжылася больш за 26 гадзін. Аперацыю праводзіў , які ўзначальвае інстытут Шалімава.
Перасадка печані
Гісторыя У 1994 годзе прафесар Аляксандр Сямёнавіч Ніканенка ў Запарожскім цэнтры транспланталогіі выканаў першую ва Украіне аперацыю па перасадцы печані ад памерлага донара. Да 2000 года ва Украіне было выканана 7 аперацый па перасадцы печані, 4 з якіх прайшлі паспяхова. У 2001 годзе, прафесары і А. Г. Катэнко ўпершыню ў краіне правялі трансплантацыю часткі печані ад жывога сваяка ў .
Юбілейную, сотую аперацыю па перасадцы печані ва Украіне здзейснілі спецыялісты Інстытута імя Шалімава ў 2012 годзе.
Дынаміка
Дынаміка аперацый па трансплантацыі печані з 2019 года:
Літаратура
Соматичні права людини. Хажинський Р. М. // Право і суспільство.- № 6-2 частина 2 / 2015.- С.35-39
О становлении трансплантологии в Украине: юридические аспекты. И. М. Антонян, А. Н. Хвисюк…//«Международный медицинский журнал», 2005, № 2, С.148-151
Украіна Катэгорыя:Медыцына ва Украіне