Пітэр Брэйгель Старэйшы (1526—1569) — фламандскі мастак, які ствараў гравюры і карціны, пазней высока ацэненыя вядучымі мастакамі, даследчыкамі гісторыі мастацтва і знатакамі. Большую частку жыцця выконваў гравюры і стаў прызнаным майстрам у гэтай справе. Ствараць карціны Брэйгель пачаў у апошняе дзесяцігоддзе свайго жыцця, пісаў пераважна жанравыя карціны і пейзажы. Творчасць Пітэра Брэйгеля Старэйшага лічыцца «пікам нідэрландскага мастацкага Адраджэння».

Творчая спадчына Пітэра Брэйгеля Старэйшага ўключае ў сябе каля 50 карцін рознай атрыбуцыі. Некаторыя працы, якія раней прыпісваліся мастаку, аказаліся копіямі, зробленымі яго сынам Пітэрам Брэйгелем Малодшым, або карцінамі іншых мастакоў, такіх як Жан Фуке і Ёс дэ Момпер.

Сёння карціны, атрыбутаваныя Пітэру Брэйгелю Старэйшаму, захоўваюцца ў вядучых музеях свету, а таксама ў прыватных калекцыях. Найбольш шырока працы мастака прадстаўлены ў Музеі гісторыі мастацтваў у Вене (12 карцін), а таксама ў у Бруселі (4 карціны).

Спіс карцін Пітэра Брэйгеля Старэйшага У прыведзены ніжэй спіс уключаны як працы адназначна атрыбутаваныя Пітэру Брэйгелю Старэйшаму, так і працы сумнеўнай атрыбуцыі (абазначаны шэрым колерам фона). Парадак размяшчэння прац у спісе вызначаецца мяркуемай датай іх стварэння. У слупку «MS» прыведзены нумары карцін Брэйгеля Старэйшага паводле каталога, апублікаванага ў 1969 годзе і .

КарцінаНазваДатаТэхнікаПамер (см)КалекцыяMSСпасылкі«Пейзаж з паруснымі караблямі і палаючым горадам»каля 1553Дрэва, алей22,4 × 34,8Прыватная калекцыя, ШвейцарыяMS 1«»()1553Дрэва, алей67 × 100Прыватная калекцыя, Нью-ЁркMS 2«»()каля 1556Холст, тэмпера124 × 169, БрусельMS 4«»()1557Дрэва, алей73,7 × 102,9, Сан-ДыегаMS 5«»()1557Дрэва, алей20 × 20Прыватная калекцыя—«»()каля 1557Дрэва, алей128,5 × 181,5Дзяржаўны музей мастацтваў, Капенгаген—«»()1558—1562Дрэва, алей42,2 × 71,2Галерэя Дорыа-Памфілі, РымMS 9«»()1558Дрэва, алей75,4 × 98,4, Антверпен—«»()1559Дрэва, алей117,2 × 163,8Карцінная галерэя, БерлінMS 6«»()1559Дрэва, алей118 × 163,7Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 7«»()1560Дрэва, алей118 × 161Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 8«»()1562Дрэва, алей33,5 × 55,5Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 10«»()1562Дрэва, алей117 × 162, БрусельMS 12«»()1562Дрэва, алей19,9 × 23Карцінная галерэя, БерлінMS 15«»()каля 1562Дрэва, алей117,4 × 162, АнтверпенMS 13«Трыумф смерці»()каля 1562Дрэва, алей117 × 162Прада, МадрыдMS 14«Вавілонская вежа»()1563Дрэва, алей114,4 × 155,5Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 16«»()1563Дрэва, алей37,1 × 55,6, ЛонданMS 18«»()1564Дрэва, алей112,1 × 83,9Нацыянальная галерэя, ЛонданMS 19«»()1564Дрэва, алей124,3 × 170,6Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 20«»()каля 1564Дрэва, алей67,7 × 85,3, УорыкшырMS 21«»()1565Дрэва, алей114 × 158, ПрагаMS 22«»()1565Дрэва, алей119 × 162Метраполітэн-музей, Нью-ЁркMS 23«»()1565Дрэва, алей117 × 159Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 24«Паляўнічыя на снезе»()1565Дрэва, алей117 × 162Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 25«»()1565Дрэва, алей118 × 163Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 26«»()1565Дрэва, алей37 × 55,5, БрусельMS 28«»()1565Дошка, алей24,1 × 34,4, ЛонданMS 29«»()каля 1565—1567Дрэва, алей109 × 160Віндзорскі замак, ВіндзарMS 27«»()1566Дрэва, алей115,5 × 163,5, БрусельMS 30«»()1566Дрэва, алей95 × 160,5, БудапештMS 31«»()каля 1566Дрэва, алей119,4 × 157,5, ДэтройтMS 32«Віно на свяце Святога Марціна»()1566—1567Холст, тэмпера148 × 270,5Прада, Мадрыд—«»()1567Дрэва, алей35 × 55, ВінтэртурMS 33«»()1567Дрэва, алей108,3 × 156,3Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 34«»()1567Дрэва, алей52 × 78Старая пінакатэка, МюнхенMS 37«»()каля 1567Дрэва, алей114 × 164Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 35«»()каля 1567Дрэва, алей114 × 164Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 36«»()1568Дрэва, алей59,3 × 68,3Музей гісторыі мастацтваў, ВенаMS 39«»()1568Холст, тэмпера86 × 85Нацыянальныя музей і галерэя Кападымонтэ, НеапальMS 40«»()1568Дрэва, алей18,5 × 21,5Луўр, ПарыжMS 41«Прыпавесць пра сляпых»()1568Холст, тэмпера86 × 156Нацыянальныя музей і галерэя Кападымонтэ, НеапальMS 42«Сарока на шыбеніцы»()1568Дрэва, алей45,9 × 50,8, ДармштатMS 43«»()1568Дрэва, алей20,3 × 17,8, Нью-Ёрк—«Вавілонская вежа»()каля 1568Дрэва, алей59,9 × 74,6, РотэрдамMS 17«»()каля 1568Дрэва, алей22 × 18Старая пінакатэка, МюнхенMS 38«Рабаванне Рыма»?Дрэва, алей29 × 64Прыватная калекцыя, Францыя—

«Падзенне Ікара» Вядомы дзве версіі карціны: адна з іх знаходзіцца ў зборы у Бруселі, іншая — у зборы . Паміж двума карцінамі ёсць істотныя разыходжанні, але сусветную вядомасць атрымала палатно са збору Каралеўскага музея і ўсюды, дзе спецыяльна не агаворваецца іншае, гаворка ідзе менавіта пра яго. Сярод мастацтвазнаўцаў няма адзінага меркавання аб тым, ці належыць гэты варыянт «Падзення Ікара» пэндзлю самога Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Прыхільнікі сапраўднасці карціны схіляюцца да таго, што карціна была напісана самім Брэйгелем на драўлянай аснове і пасля перанесена на палатно. Аднак большасць экспертаў сыходзяцца на тым, што знакамітая карціна з’яўляецца копіяй невядомага паходжання з арыгінала, задуманага і выкананага Пітэрам Брэйгелем. На карысць гэтага меркавання кажуць, у прыватнасці, вынікі даследавання, праведзенага ў 2011 годзе бельгійскімі даследчыкамі Дамінікам Аларам і Крысцінай Кюры. Праведзеная імі інфрачырвоная рэфлектаграфія паказала, што пад пластом жывапісу знаходзіцца малюнак, які служыў дапаможным этапам у капіраванні арыгінала. Тэхніка малюнка не мае нічога агульнага з тэхнікай самога Брэйгеля; больш за тое, малюнак выкананы гэтак няўмела, што гэта дазваляе адхіліць версіі аб аўтарстве Пітэра Брэйгеля Малодшага (які стварыў нямала копій палотнаў бацькі) або аднаго з вучняў Брэйгеля Старэйшага.

КарцінаНазваДатаТэхнікаПамер (см)КалекцыяMSСпасылкі«»()другая палова XVI ст.Холст, алей73,5 × 112, БрусельMS 3другая палова XVI ст.Дрэва, алей63 × 90, Брусель—

Творы, якія раней прыпісваліся Пітэру Брэйгелю Старэйшаму КарцінаНазваДатаТэхнікаПамер (см)КалекцыяАўтарСпасылкі«»каля 1445Дрэва, алей36 × 24Музей гісторыі мастацтваў, ВенаЖан Фуке«»каля 1550—1575Дрэва, алей62 × 41,5, ВалансьенПаслядоўнік Іераніма Босха«»каля 1550—1575Дрэва, алей58 × 86Нацыянальная галерэя мастацтва, ВашынгтонПаслядоўнік Пітэра Брэйгеля Старэйшага«Пазяхальнік»канец XVI ст.Дрэва, алей12,6 × 9,2, БрусельПітэр Брэйгель Малодшы«Вынішчэнне немаўлят»каля 1575—1600Дрэва, алей116 × 160Музей гісторыі мастацтваў, ВенаМагчыма, Пітэр Брэйгель Малодшы«Віно на свяце Святога Марціна»каля 1575—1600Холст, тэмпера92,5 × 73,5Музей гісторыі мастацтваў, ВенаПітэр Брэйгель Малодшы«»каля 1600Холст, алей73,5 × 112, БрусельАўтар невядомы«Зімовы пейзаж з канькабежцамі і пасткай для птушак»1601Дрэва, алей39 × 57Музей гісторыі мастацтваў, ВенаМагчыма, Пітэр Брэйгель Малодшы«»каля 1610—1615Дрэва, алей71 × 97Музей гісторыі мастацтваў, ВенаЁс дэ Момпер

Гл. таксама

Заўвагі

Крыніцы

Брэйгель Старэйшы Пітэр *