Старшыня Савета Міністраў Рэспублікі Польшча () паводле Канстытуцыі Рэспублікі Польшча ад 2 красавіка 1997 года (арт. 148):
прадстаўляе Савет Міністраў, кіруе працай Савета Міністраў, выдае распараджэнні, забяспечвае рэалізацыю палітыкі Савета Міністраў і вызначае спосабы яе ажыццяўлення, каардынуе і кантралюе працу членаў Савета Міністраў, ажыццяўляе нагляд за тэрытарыяльным самакіраваннем у межах і формах, вызначаных Канстытуцыяй і законамі, з’яўляецца начальнікам па службе для працаўнікоў урадавай адміністрацыі.
Спіс кіраўнікоў урада Польшчы
Каралеўства Польскае (1916—1918) Каралеўства Польскае (, ) — марыянетачная дзяржава, заснаваная Актам ад 5 лістапада 1916 года пры падтрымцы шэрагу польскіх партый і прызнаная Германскай імперыяй і Аўстра-Венгрыяй. Была ўтворана ў межах акупаванай Германіяй і Аўстра-Венгрыяй расійскай тэрыторыі Царства Польскага (аднак без вызначаных граніц) і існавала як дзяржава — сатэліт Германіі.
Дэкларацыя абодвух імператараў аб стварэнні (), абмежавала ўладу Германіі на акупаваных тэрыторыях і мусіла дазволіць выбраць новага польскага манарха. года была прынята канстытуцыя каралеўства, якая ўстанавіла манархію, двухпалатны парламент і пазапалітычных міністраў. пасаду прэм’ер-міністра (даслоўна — міністр-прэзідэнт, ) створанага ўрада заняў Ян Кухажэўскі.
года, у дзень капітуляцыі Германіі Рэгенцкая рада перадала ваенную ўладу Юзафу Пілсудскаму, праз тры дні ( года) Пілсудскі прыняў на сябе таксама грамадзянскую ўладу, а Рэгенцкая рада і Часовы народны ўрад Польскай Рэспублікі вырашылі надаць Пілсудскаму паўнамоцтвы часовага начальніка дзяржавы ().
Партрэт Імя Пачатак паўнамоцтваў Заканчэнне паўнамоцтваў ПартыяСклад партыйных кааліцый прыведзены ў спасылачных артыкулах на адпаведныя кабінеты міністраў Кабінет1(I) 100px Ян Кухажэўскі(1876—1952) незалежны 100px Антоні Панікоўскі(1878—1949) Нацыянальна-дэмакратычная партыя 2 100px Ян Канты Стачкоўскі(1862—1929) З года па года выконваючым абавязкі міністра-прэзідэнта за Яна Кантыя Стачкоўскага быў незалежны палітык Станіслаў Дзяжбіцкі (). 1(II) 100px Ян Кухажэўскі(1876—1952) незалежныЯн Кухажэўскі, атрымаўшы ад Рэгенцкай рады мандат на фарміраванне ўрада, не змог яго сфарміраваць. Бохдан Бранеўскі(1855—1952) 3 Юзаф Свяжынскі(1868—1948) Нацыянальна-дэмакратычная партыя Уладзіслаў Урублеўскі(1875—1951) незалежны
Польская народная рэспубліка (1918) З распадам Аўстра-Венгерскай імперыі года ў Любліне была абвешчана Польская народная рэспубліка (), прэм'ер-міністрам Часовага народнага ўрада якой стаў адзін з лідараў Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі і Сілезіі-Цешына Ігнацы Дашынскі.
У гэты ж час у Варшаве Каралеўства Польскага перадаў паўнамоцтвы па кіраванні краінай Юзафу Пілсудскаму (і быў распушчаны праз 3 дні), пасля чаго года народны ўрад самараспусціўся, перадаўшы ўлада Часоваму Начальніку дзяржавы Польскай Юзафу Пілсудскаму, Ігнацы Дашынскі, які пры гэтым далучыўся да Пілсудскага, да захоўваў пасаду главы ўрада, стаўшы такім чынам фактычна першым кіраўніком урада II Рэчы Паспалітай .
Партрэт Імя Пачатак паўнамоцтваў Заканчэнне паўнамоцтваў ПартыяСклад партыйнай кааліцыі паказаны ў спасылачным артыкуле на кабінет міністраў Кабінет4 100px Ігнацы Эварыст Дашынскі(1866—1936) У Любліне да года. Польская сацыял-дэмакратычная партыя Галіцыі і Сілезіі-Цешына
Польская рэспубліка (1918—1939) Польская Рэспубліка, таксама вядомая як Другая Рэч Паспалітая () — польская дзяржава, адноўленая ў 1918 годзе. Назва падкрэслівае бесперапынную сувязь з Рэччу Паспалітай (1569—1795), ліквідаванай у выніку яе падзелаў паміж Расійскай імперыяй, Прускім каралеўствам і Аўстрыйскай імперыяй у канцы XVIII стагоддзя.
Пачаткам гісторыі II Рэчы Паспалітай лічыцца года, калі польскія атрады раззброілі нямецкі гарнізон у Варшаве, і Юзаф Пілсудскі, які вярнуўся з нямецкага палону, прыняў ваенную ўладу з рук Каралеўства Польскага. года Пілсудскі прыняў на сябе таксама грамадзянскую ўладу, а Рэгенцкая рада і Часовы народны ўрад Рэспублікі Польшча надалі Пілсудскаму паўнамоцтвы часовага начальніка дзяржавы (). Абраны Заканадаўчы сейм года прызначыў Пілсудскага «Начальнікам дзяржавы» (). Главой урада заставаўся міністр-прэзідэнт ().
года ўстаноўчым сеймам была прынята канстытуцыя, якая зацвердзіла рэспубліканскі лад. Быў створаны двухпалатны парламент — Нацыянальны сход, які складаўся з сейма і сената, які выбіраўся тэрмінам на 5 гадоў усеагульным, роўным і тайным прапарцыйным галасаваннем. Сейм зацвярджаў па прапанове прэзідэнта (які выбіраўся Нацыянальным сходам на 7 гадоў) старшыні савета міністраў () и отдельных министров, и имел право их смены.
У 1926 годзе пасля дзяржаўнага перавароту ў Польшчы быў усталяваны аўтарытарны санацыйны рэжым на чале з Юзафам Пілсудскім, які зводзіў на нішто асноўныя прынцыпы, што ляжалі ў аснове канстытуцыі.
года сеймам была прынята новая канстытуцыя, паводле якой крыніцай і носьбітам дзяржаўнай улады прызнаваўся прэзідэнт, які канцэнтраваў дзяржаўную ўладу ў сваіх руках. Усіх міністраў прызначаў прэзідэнт па прапанове старшыні савета міністраў. Становішча старшыні савета міністраў у кабінеце было ўмацавана: ён кіраваў працай урада і ўзначальваў савет міністраў. Ён, а не савет міністраў, устанаўліваў агульныя прынцыпы дзяржаўнай палітыкі, якія вызначалі дзейнасць міністраў.
Пасля нападу на Польшчу года нацысцкай Германіі ўрад Польшчы на чале з прэзідэнтам Ігнацыем Масціцкім бег з краіны ў Румынію, пяройдучы граніцу ў ноч на года, аднак быў інтэрнаваны румынскімі ўладамі па патрабаванні Германіі. У гэты ж дзень СССР накіраваў свае войскі да лініі Кёрзана ва ўсходнюю частку Польшчы, акупаваўшы ўсходнюю яе частку.
Партрэт Імя Пачатак паўнамоцтваў Заканчэнне паўнамоцтваў ПартыяСклад партыйных кааліцый паказаны ў спасылачных артыкулах на адпаведныя кабінеты міністраў Выбары Кабінет міністры-прэзідэнты ()5 Енджай Эдвард Марачэўскі(1870—1944) Польская сацыял-дэмакратычная партыя Галіцыі і Сілезіі-Цешына 6 100px Ігнацы Ян Падарэўскі(1860—1941) незалежны 7 100px Леапольд Скульскі(1877—1940) 8(I) Уладзіслаў Дамінік Грабскі(1874—1938) 9(I) Вінцэнты Вітас(1874—1945) Партыя насіла імя Пяста — легендарнага заснавальніка першай польскай дынастыі Пястаў. 10(I—II) Антоні Панікоўскі(1878—1949) 11 Артур Слівінскі(1877—1953) Польская сацыялістычная партыя 12 100px Юліян Ігнацы Новак(1865—1946) старшыні савета міністраў ()(12)Працяг паўнамоцтваў Юліяна Ігнацы Новака. 100px Юліян Ігнацы Новак(1865—1946) 13 100px генерал брані Уладзіслаў Эўгеніуш Сікорскі(1865—1946) ваенны 9(II) Вінцэнты Вітас(1874—1945) 8(II) Уладзіслаў Дамінік Грабскі(1874—1938) 14 Аляксандар Юзаф Скшынскі(1882—1931) 9(III) Вінцэнты Вітас(1874—1945) 15(I—III) Казімеж Уладзіслаў Барталь(1882—1941) 16(I) маршал Польшчы Юзаф Клеменс Пілсудскі(1867—1935) ваенны 15(IV) Казімеж Уладзіслаў Барталь(1882—1941) Беспартыйны блок супрацоўніцтва з урадамКазімеж Уладзіслаў Барталь увайшоў у склад Беспартыйнага блока супрацоўніцтва з урадам («партыі ўлады»), заснаванага ў лістападзе 1927 года, у 1928 годзе.17 100px Казімеж Станіслаў Світальскі(1886—1962) 15(V) Казімеж Уладзіслаў Барталь(1882—1941) 18(I) Валерый Ян Славак(1879—1939) 16(II) маршал Польшчы Юзаф Клеменс Пілсудскі(1867—1935) ваенны 18(II) Валеры Ян Славак(1879—1939) Беспартыйны блок супрацоўніцтва з урадам 19 Александар Блажай Прыстар(1874—1941) 20 Януш Енджаевіч(1885—1951) 21 Леон Тадэвуш Казлоўскі(1892—1944) 18(III) Валеры Ян Славак(1879—1939) 22 Мар'ян Зындрам-Касцялкоўскі(1892—1946) незалежныБеспартыйны блок супрацоўніцтва з урадам быў распушчаны года пасля смерці маршала Польшчы Юзафа Пілсудскага 23 генерал дывізіі Феліцыян Славай-Складкоўскі(1885—1962) Пасля пачатку Другой сусветнай вайны года пакінуў Варшаву разам з урадам. У ноч на года ўрад пераехаў у Румынію, дзе быў інтэрнаваны. года Славай-Складкоўскі афіцыйна падаў у адстаўку. Лагер нацыянальнага аб’яднанняЛагер нацыянальнага аб’яднання быў створаны года як урадавая палітычная арганізацыя ад імя маршала Польшчы Эдварда Рыдз-Сміглы.
Урад Польшчы ў выгнанні (1939—1990) Урад Польшчы ў выгнанні () — урад Рэспублікі Польшча, які дзейнічаў пасля ўцёкаў з краіны ў верасні 1939 года яе вярхоўнага кіраўніцтва ў час нямецкай акупацыі. У час вайны і ў першыя паваенныя гады ён кіраваў Польскай падпольнай дзяржавай, фарміраваннямі польскіх узброеных сіл на Захадзе і польскім падполлем у самой Польшчы (Армія Краёва, Свабода і Незалежнасць). Месцазнаходжаннем урада былі паслядоўна Парыж (з года), Анжэ (з лістапада 1939 года) і Лондан (з лістапада 1940 года).
Першым кіраўніком урада года быў прызначаны генерал Уладзіслаў Сікорскі, які стварыў кааліцыйны кабінет, у які ўвайшлі прадстаўнікі Нацыянальнай партыі, Партыі працы, Народнай партыі, Польскай сацыялістычнай партыі і санацыйныя палітыкі.
года ў адпаведнасці з Ялцінскімі дамоўленасцямі быў пашыраны за кошт дзеячаў з самой Польшчы і палякаў з-за граніцы і ператвораны ў . года Вялікабрытанія і Злучаныя Штаты перасталі прызнаваць гэты ўрад. Насуперак канстатаванню Патсдамскай канферэнцыі ў жніўні 1945 года, што яго «больш не існуе», ён працягнуў функцыянаваць. Апошнімі дзяржавамі, якія прызнавалі эмігранцкі ўрад Польшчы, былі Ірландыя, Іспанія і Святы прастол (да 1958 года). Фармальна ён завяршыў дзейнасць пасля прыняцця Лехам Валенсам прысягі ў якасці прэзідэнта Польшчы і перадачы яму гістарычных прэзідэнцкіх рэгалій ад прэзідэнта ў выгнанні Рышарда Качароўскага.
Партрэт Імя Пачатак паўнамоцтваў Заканчэнне паўнамоцтваў Партыя КабінетА(I—II)Раней займаў пасаду старшыні савета міністраў з года па года (№ 13) генерал брані Уладзіслаў Эўгеніюш Сікорскі(1865—1946) ваенныу кааліцыі з , , і Партыяй працы Б года прэзідэнт Рэспублікі Польшча ў выгнанні вызваліў генерала Сікорскага ад пасады главы ўрада і прызначыў Аўгуста Залескага на гэту пасаду. У той жа дзень дэлегацыя афіцэраў пераканала прызначанага прэм’ер-міністра адмовіцца ад прыняцця пасады, ён не быў прыведзены да прысягі і не сфарміраваў урад. Аўгуст Залескі(1883—1972) незалежныурад не быў сфарміраваны<А(II) генерал броні Уладзіслаў Эўгеніюш Сікорскі(1865—1946) Загінуў у авіякатастрофе. ваенныу кааліцыі з , , і Партыяй працы Станіслаў Мікалайчык(1901—1966) у кааліцыі з , і Партыяй працыВ Г Томаш Стэфан Арцішэўскі(1877—1955) у кааліцыі з , і Партыяй працы Д генерал-маёр Тадэвуш Камароўскі(1895—1966) ваенныу кааліцыі з , і Партыяй працы Е Тадэвуш Тамашэўскі(1881—1950) Сканаў на пасадзе старшыні савета міністраў у выгнанні. пасада вакантная з года па годаЖ генерал брыгады Раман Уладзіслаў Адзяжынскі(1892—1975) ваенныу кааліцыі з Партыяй працы і З Ежы Хрынеўскі(1895—1978)пры нараджэнні Мікалай Даляноўскі пасада вакантная з года па годаІ Станіслаў Мацкевіч(1895—1978) незалежны пасада вакантная з года па годаК Хуган Ханке(1904—1964) Партыя працы Л(I—III) Антоні Паянк(1893—1965) пасада вакантная з года па годаМ Аляксандар Завіша(1896—1977) незалежны пасада вакантная з года па годаН Зыгмунт Мухнеўскі(1896—1979) Партыя працы пасада вакантная з года па годаО(I—II) Альфрэд Урбанскі(1899—1983) пасада вакантная з года па годаП(I—IV) Казімеж Аляксандар Сабат(1913—1989) незалежны Р(I—II) Эдвард Шчэпанік(1915—2005)
Паваенны перыяд (1944—1952) года ў процівагу лонданскаму ўраду Польшчы ў выгнанні была створана Краёва Рада Нарадова (, «дзяржаўны нацыянальны савет»), палітычная арганізацыя, у наступным ператвораная ў парламент, які праіснаваў да года.
У той час, калі Чырвоная Армія перайшла Заходні Буг, у СССР знаходзілася дэлегацыя Краёвай Рады Нарадовай, якая мела паўнамоцтвы для стварэння свайго выканаўчага органа. Такі орган з урадавымі функцыямі, Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення (ПКНВ, ) быў утвораны года ў Маскве. У яго склад увайшлі прадстаўнікі Польскай рабочай партыі, Саюза польскіх патрыётаў, Польскай сацыялістычнай партыі (фракцыя Эдварда Асубка-Мараўскага), і Дэмакратычнай партыі. Старшынёй ПКНВ стаў Эдвард Асубка-Мараўскі.