Уладзімір Сцяпанавіч Амельяню́к (, Дно, Пскоўская губерня — , Мінск) — адзін з кіраўнікоў антыфашысцкага падполля ў Мінску ў час Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1965).
Біяграфія Раннія гады і вучоба
Нарадзіўся 20 мая 1917 года ў горадзе Дно Порхаўскага павета Пскоўскай губерні. У 1922 годзе, калі Уладзіміру было пяць гадоў, сям’я пераехала ў МенскГерой Советского Союза Владимир Степанович Омельянюк // Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Школьныя гады правёў у пасёлку Самахвалавічы пад Мінскам.
Ужо ў школьным узросце выявіў здольнасці да журналісцкай працы. Ва ўзросце 18 гадоў быў прызначаны адказным сакратаром Дзяржынскай раённай газеты. Пазней паступіў у Камуністычны інстытут журналістыкі (КІЖ) ў Мінску, дзе вучыўся вельмі паспяхова. Падчас вучобы ў інстытуце шчыльна сябраваў з будучым кіраўніком партызанскага руху і галоўным рэдактарам часопіса «Камуніст Беларусі» Генадзем Будаем. Да пачатку вайны Уладзімір паспеў ажаніцца, у сям'і нарадзіўся сын. Каб атрымаць дыплом, яму заставалася здаць толькі дзяржаўны іспыт.
Падпольная дзейнасць На пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў на практыцы ў Беластоку. Пасля пачатку баявых дзеянняў пешшу вярнуўся ў Мінск. Жонка і сын эвакуяваліся, іх далейшы лёс невядомы.
У Мінску Уладзімір Амельянюк адразу ўключыўся ў антыфашысцкую барацьбу. У жніўні 1941 года яго бацька, Сцяпан Кандрацьевіч, які меў вялікі ваенны вопыт яшчэ з часоў Грамадзянскай вайны, разам з работнікам Мінскага райвыканкама С. І. Зайцам арганізаваў Камароўскую падпольную партыйную групу. Уся сям'я Амельянюкоў увайшла ў падполле. Пасяджэнні групы праходзілі на іх кватэры па вуліцы Чарнышэўскага, 11. Уладзімір адным з першых наладзіў праслухоўванне перадач маскоўскага радыё, тэксты Саўінфармбюро размнажаліся і распаўсюджваліся па горадзе. Ён таксама дапамагаў уцёкшым з палону чырвонаармейцам выйсці з горада, перадаваў партызанам медыкаменты, падтрымліваў сувязь з партызанскімі атрадамі і Дзяржынскім камуністычным падполлем. Разам з Генадзем Будаем прымаў удзел у стварэнні антыфашысцкага камітэта «Смерць фашызму» і распрацоўваў тэхналогію выпуску падпольнай прэсы.
З мая 1942 года У. Амельянюк стаў членам Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б і быў прызначаны загадчыкам аддзела агітацыі і прапаганды. Калі гаркам прыняў рашэнне аб выданні падпольнай газеты «Звязда», Амельянюк стаў яе рэдактарам. Ён самастойна сабраў, апрацаваў матэрыял і падрыхтаваў макет першага нумара, які выйшаў у маі 1942 года ў найскладанейшых умовах акупацыі. Выхад газеты стаў нечаканасцю для нямецкіх улад, якія кінулі вялікія сілы агентаў і правакатараў на пошук рэдакцыі і друкарні.
Смерць і лёс сям'і
Агентура праціўніка высачыла рэдактара. 26 мая 1942 года (на восьмы дзень пасля выхаду газеты), калі Уладзімір Амельянюк пайшоў у аптэку па лекі для партызан, ён адчуў сачэнне. У выніку перастрэлкі ён быў забіты ў Міхайлаўскім завулку ў Мінску.
Яго бацька, Сцяпан Кандрацьевіч Амельянюк, быў пакараны смерцю фашыстамі яшчэ раней — 3 мая 1942 года. Маці, Паліна Сцяпанаўна, якая працавала правадніцай у партызанскія атрады, памерла ў 1945 годзе, так і не даведаўшыся, што яе сыну пасмяротна прысвояць званне Героя Савецкага Саюза.
Сям’я Бацька — Сцяпан Кандрацьевіч Амельянюк, арганізатар Камароўскай падпольнай партыйнай групы Мінска, пакараны фашыстамі 3 мая 1942 года. Маці — Паліна Сцяпанаўна Амельянюк, правадніца ў партызанскія атрады, памерла ў 1945 годзе.
Узнагароды Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1965 года У. С. Амельянюку пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза і ён узнагароджаны Ордэнам Леніна.
Памяць
Імем Героя названы вуліцы ў Мінску, Дзяржынску, Дно. У Мінску, непадалёк ад месца, дзе загінуў У. С. Амельянюк, устаноўлены памятны знак, а на доме, дзе ён жыў, — мемарыяльная дошка. 9 мая 1974 года ў пасёлку Самахвалавічы Мінскай вобласці ўстаноўлены бюст.
Матэрыялы пра сям’ю падпольшчыкаў Амельянюкоў прадстаўлены ў экспазіцыі Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны і школьным музеі Самахвалавіцкай школы.
Літаратура
Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
Спасылкі
Герой Советского Союза Владимир Степанович Омельянюк // Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны Омельянюк Владимир Степанович // Сайт Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Падпольшчыкі Вялікай Айчыннай вайны Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці