El términu gramática francesa fai referencia a la gramática del francés —esto ye, l'estudiu de les regles que la rixen—, que ye similar a la d'otres Llingües romániques.

El francés ye un idioma moderadamente flexonal. Los sustantivos, los axetivos y la mayoría de los pronomes se flexionan pal númberu (singular o plural) y el xéneru (masculín o femenín); los pronomes personales, amás pa la persona y el casu, y los verbos pa la persona, el manera, el tiempu y el númberu del so suxetu. El casu márcase principalmente utilizando preposiciones y un orde pa les pallabres, y ciertes carauterístiques verbales márquense utilizando verbos auxiliares.

Les partes del discursu

El sustantivu

Xéneru Cada sustantivu francés (en francés: le nom substantif, o a cencielles le nom) tien un xéneru gramatical, bien masculín bien femenín. El xéneru d'un sustantivu referíu a un ser humanu o a otru mamíferu correspuéndese xeneralmente col xéneru natural de dichu sustantivu, esto ye, el so sexu. Nesti casu, casi siempres se da la esistencia d'un sustantivu distintu pa cada xéneru, y la so eleición vese determinada pol xéneru natural del ser descritu; V.G.: chanteur fai referencia a un cantante home, ente que chanteuse a una cantante muyer. En dellos casos, dambes formes son indénticas, marcándose la diferencia coles pallabres vecines (por cuenta de la concordanza de xéneru). Asina, un católicu va ser un catholique, ente que una católica va ser une catholique. Esisten sicasí dellos sustantivos que caltienen el so xéneru gramatical ensin importar el so xéneru natural: personne (persona) ye siempres femenín, ente que professeur (profesor) ye siempres masculín, siquier nel francés formal, ensin importar el sexu de la persona referida.

Magar el xéneru d'un sustantivu nun ta del tou determináu pola so forma, esisten dellos enclinos. Una de les más xenerales ye que los sustantivos acabaos en le tienden a ser femeninos, y el restu tiende a ser masculín; esisten sicasí munches esceiciones. Otru enclín más consistente ye que les terminaciones -sion y -tion danse casi siempres en sustantivos femeninos, ente qu'otres como -eau preséntense casi puramente nel xéneru masculín. Sicasí, un sustantivu que paez ser masculín pola so forma bien podría ser femenín (V.G.: souris, 'mure'), o viceversa (V.G.: squelette, 'cadarma').

En dellos casos raros, el sustantivu puede presentar dambos xéneros, y pueden usase tantu en masculín como en femenín calteniendo'l mesmu significáu, anque siempres se prefier un xéneru sobre l'otru. Esisten tamién dellos casos entá más raros nos que'l xéneru camuda d'alcuerdu al usu: les pallabres amour (amor) y délice (delicia, prestar) son masculines nel singular y femenines nel plural; la pallabra orgue (órganu) ye masculina, pero cuando ye usada enfáticamente pa referise a un órganu d'ilesia vuélvese femenina; el sustantivu plural gens (xente) camuda de xéneru de forma bien inusual, dependiendo de los axetivos que s'usen con él.

Regles de formación del femenín Como enriba, el femenín fórmase añadiéndo-y -e al masculín: français → française. Sicasí, esisten los siguientes casos especiales: Si'l sustantivu termina en -er, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -ère: boulanger → boulangère Si'l sustantivu termina en -e, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -esse: maître → maîtresse Si'l sustantivu termina en -eur, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -euse: voleur → voleuse; esisten bien pocos casos nos que se camuda la terminación del masculín por -eresse: demandeur → demanderesse En ciertos casos repite la consonante final y amiéstase una e: péruvien → péruvienne; lion → lionne; chat → chatte Si'l sustantivu termina en -x, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -se: époux → épouse Si'l sustantivu termina en -el o -eau, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -elle: différentiel → différentielle; jouvenceau → jouvencelle Si'l sustantivu termina en -teur, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -trice o -teuse: porteur → porteuse; acteur → actrice Si'l sustantivu termina en -p o -f, el femenín fórmase camudando dicha terminación por -ve: loup → louve; veuf → veuve Esisten, al igual que n'español, femeninos dafechu irregulares: père → mère; cheval → jument; parrain → marraine; oncle → tante, etc.

Númberu Al igual que nel español, los sustantivos tamién se flexionan pal númberu; asina, el plural fórmase xeneralmente añadiendo una -s al singular, o delles vegaes -x. Sicasí, una y bones les consonantes finales xeneralmente nun se pronuncien nel francés, la adición de -s o -x nun afecta la pronunciación, polo que tanto la forma plural como la singular pronúnciense casi siempres de la mesma manera. Amás, los sustantivos qu'acaben en -s (français, francés), -x (choix, eleición) o -z (nez, ñariz) tienen la mesma forma escrita tantu pal singular como pal plural. Sicasí hai sustantivos que se pronuncien y hasta s'escriben distintu na forma plural: por casu: œil ("güeyu") camuda a yeux, cheval ("caballu") vuélvese chevaux, y vos ("güesu" o "güesos") pronúnciase distintu cuando ta en singular ([ɔs]) de cuando ta en plural ([o]); y entá colos sustantivos que nun encaxar nesti casu, va faese una distinción nel discursu, por cuenta de que suel haber un artículu o otru modificador que la so pronunciación sí camuda col númberu del sustantivu (concordanza de númberu).

Regles de formación del plural Como yá se mentó, el plural fórmase, xeneralmente, añadiendo una -s a la fin de la pallabra. Sicasí, esisten dellos casos especiales nos que'l plural sigue otres pautes: Si la pallabra termina en -s, -x o -z, el plural queda esautamente igual: la croix → les croix; le français → les français; le nez → les nez. Si la pallabra termina en -au, -eau o -eu, el plural toma una x: étau → étaux; enjeu → enjeux; oiseau → oiseaux. Esisten les siguientes esceiciones: bleu → bleus; pneu → pneus; landau → landaus. Si la pallabra termina en -a el, el plural formar col sufixu -aux: journal → journaux; animal → animaux. Esisten siete sustantivos terminaos en -ou que faen el plural en -x: bijou → bijoux; caillou → cailloux; chou → choux; genou → genoux; joujou → joujoux; pou → poux. Esisten siete sustantivu acabaos en -ail que faen el plural en -aux: bail → baux; corail → coraux; émail → émaux; soupirail → soupiraux; travail → travaux; vantail → vantaux; vitrail → vitraux.

Artículos y determinantes Los artículos y los determinantes concuerden en xéneru y númberu col sustantivu que modifiquen, y, a diferencia d'estos postreros, esta flexón faise tanto al falar como al escribir. Quiciabes ye por causa de esto que sían más utilizaos en francés que n'español: dexen que tanto'l xéneru como'l númberu de los sustantivos reflexar na llingua falada.

El francés presenta tres tipos d'artículu: definíu (le 'el', la 'la', les 'los, les'), indefiníu (un 'un', une 'una', des 'unos, unes') y partitivu (du, de la, de l', des, nun tienen traducción). La diferencia ente l'artículu definíu y l'indefiníu ye similar al presente nel español. L'artículu partitivu ye paecíu al indefiníu, pero usar con sustantivos incontables o cuando nun se tien noción de la cantidá referida (V.G.: elle mange du fromage, 'ella come quesu'; il boit de la bière, 'él bebe cerveza'; j'ai des enfants, 'tengo fíos').

El pronome Nel francés, los pronomes (en francés: le pronom) puédense flexionar pa indicar la so función nuna proposición (suxetu, oxetu direutu, etc.), según tamién la persona, el xéneru y el númberu del referente (sustantivu al que reemplaza). Non toes estes flexones pueden presentase al empar; V.G., el pronome relativu que ('que', 'el cual') puede tener cualquier referente, ente que el pronome posesivu mien ('mio') puede tener cualquier función nuna proposición.

El francés — a diferencia del español — ye una llingua na que'l suxetu siempres ye espresu; ergo, los pronomes xueguen un rol prominente nel idioma. Los verbos impersonales (V.G.: pleuvoir, 'llover') usen el pronome impersonal il, que nun se traduz (il pleut, 'llueve').

+Pronomes en Francés Pronomes Personales Persona Suxetu Oxetu Direutu Oxetu Indireutu TónicosSirven pa enfatizar a la persona que fala; V.G., moi je ne veux pas, 'yo nun quiero' (faciendo énfasis nel yo). Tamién s'utilicen na formación de los imperativos de los verbos pronominales (llave-toi, 'llávate') o de les proposiciones interpersonales (aide-moi, 'ayudar') Singular Plural Singular Plural Singular Plural Singular Plural 1ª jeCuando s'atopen frente a una vocal o h muda, los pronomes je, me, que, le, la y te contractan la y, dando llugar a les formes j', m', qu', l' y t'; V.G., j'ai des enfants; j'habite à Paris; tu t'est allé hier; je m'appelle Charles; tu l'aides à faire ses devoirs nous me nous me nous moi nous 2ª tu vousNel tratamientu formal, el pronome plural vous equival a la forma española Usté. La concordanza suxetu-verbu faise, nesti casu, en plural, mas la concordanza suxetu-atributu, en singular: Vous êtes un bon professeur (Usté ye un bon profesor) → êtes: verbu être 2ª persona plural; un bon professeur: atributu en singular te vous te vous toi vous 3ª Masculín il ils le les lui leur lui eux Femenín elle elles la elle elles Pronomes Posesivos Persona Xéneru Un Posesor Dellos Posesores Singular Plural Singular Plural 1ª Masculín mien miens nôtre nôtres Femenín mienne miennes 2ª Masculín tien tiens vôtre vôtres Femenín tienne tiennes 3ª Masculín vidaya siens leur leurs Femenín sienne siennes Pronomes Demostrativos Xéneru Singular Plural Masculín celui-ci celui celui-là ceux-ci ceux ceux-là Femenín celle-ci celle celle-là celles-ci celles celles-là Pronomes Relativos FormesSimples qui que quoi dont où FormesCompuestes Xéneru Singular Plural Masculín lequel lesquels duquel desquels auquel auxquels Femenín laquelle lesquelles de laquelle desquelles à laquelle auxquelles Pronomes Indefiníos Formes MasculinesÚsense solamente pa reemplazar persones. on personne quiconque n'importe qui Formes NeutresÚsense solamente pa reemplazar coses. quelque chose rien FormesVariables Xéneru Singular Plural Masculín l'un les uns quelqu'un quelques-uns chacun — aucun aucunsAucun(e) ('nengún(a)') va ser siguíu del singular en cuantes que ésti (aucun) esista nel sentíu consideráu (sobremanera en casu d'una entidá incontable). Sicasí, y a pesar del so sentíu privativu, aucun toma la forma plural cuando funciona como axetivu. certain certains tel tels Femenín l'une les unes quelqu'une quelques-unes chacune — aucune aucunes certaine certaines telle telles

L'axetivu L'axetivu (en francés: l'adjectif) concuerda en xéneru y númberu col sustantivu que modifica. La forma del axetivu masculín ta dada por defectu; esto ye, la forma qu'apaez nos diccionarios. La forma de la mayoría de los axetivos femeninos singulares deriva de la de les sos respeutives formes masculines singulares añadiendo -e, anque delles terminaciones comunes tienen patrones distintos acordies coles regles de formación del femenín de los sustantivos. De la mesma, les formes plurales de la mayoría de los axetivos masculinos y femeninos construyir a partir de les sos formes singulares añadiendo -s, -x o nada si la forma singular termina en -s, -x o -z (vease Regles de formación del plural).