Nes eleiciones europees de 2009 escoyeose a los diputaos del Parllamentu Européu que van representar a los ciudadanos Europeos na llexislatura que va tomar dende 2009 hasta 2014. Estes eleiciones celebráronse en redol al domingu 7 de xunu de 2009, anque la fecha exacta dependía de cuál fuera la xornada habitual d'eleiciones en cada Estáu miembru.
Los eurodiputaos escoyense en cada Estáu miembru por separáu; la presentación de candidatos ta acutada a los partíos políticos nacionales. Sicasí, los partíos de distintos Estaos, pero cola mesma ideoloxía política, suelen aliase y formar partíos políticos a escala europea, los nucleos de los grupos parllamentarios nel Parllamentu Européu.
Los distintos sistemes eleutorales na Xunión Europea nun son homoxéneos. Tolos países siguen un sistema proporcional —incluyíos el Reinu Xuníu y Francia, qu'a nivel nacional tienen un sistema mayoritariu—, pero esisten notables diferencies locales. Sicasí, el Tratáu de Niza de 2003 (art. 190.4) indica l'oxetivu de homogeneizar el sistema de votu pa les eleiciones europees en tola Unión.
N'España aplícase un sistema de circunscripción única, de forma que se suman los votos de tolos ciudadanos españoles, y pártense proporcionalmente los escaños, aplicando como ye habitual el Sistema d'Hondt.
Númberu d'escaños por escoyer izquierda|miniaturadeimagen|300x300px|Diputaos de la Séptima Llexislatura de la PE: GP Populares Europeos GP Socialistas y Demócratas 84 GP Liberales y Demócratas GP ALE-Los Verdes GP Conservadores GP La Izquierda GP Euroescépticos GP Euroescépticos GP de no inscritos Nel momentu de les eleiciones aplicóse'l Tratáu de Niza, nel que s'asigna a cada país un númberu d'escaños hasta un total de 736 escaños, en llugar de los 785 actuales. De ser ratificáu'l Tratáu de Lisboa de 2007, van ampliase los escaños que correspuenden a cada país, hasta un total de 751, aumentando o calteniendo tolos países el so númberu d'escaños sacante Alemaña. Nel casu d'Alemaña, van caltenese los 99 diputaos electos hasta'l final de la llexislatura. Distribución d'Escaños tres les Eleiciones al Parllamentu Européu de 2009Estáu miembru20072009Niza>2010LisboaEstáu miembru20072009Niza>2010LisboaEstáu miembru20072009Niza>2010Lisboalink=|borde|20x20px| 999996borde|20x20px| 242222 141313 787274borde|20x20px 242222borde|20x20px| 131212borde|20x20px| 787273borde|20x20px|borde|20x20px|Bandera d'Hungría 242222borde|20x20px| 131212borde|20x20px|borde|20x20px|Bandera del Reinu Xuníu 787273 242222borde|20x20px 989link=|borde|20x20px| 545054 191820 778borde|20x20px| 545051borde|20x20px|borde|20x20px|Bandera de Austria 181719borde|20x20px| 666 353333borde|20x20px 181718borde|20x20px| 666borde|20x20px| 272526borde|20x20px| 141313borde|20x20px| 666borde|20x20px| 242222borde|20x20px| 141313borde|20x20px| 556Total:785736751
Fecha de les eleiciones Les eleiciones celebranse en diverses feches nos diversos estaos miembros, siempres dientro del rangu de cuatro díes qu'alcuerda'l Parllamentu Européu, y que nesta ocasión ye del xueves 4 al domingu 7 de xunu. Sicasí, xeneralmente aquellos países que voten antes del domingu, nun realicen l'escrutiniu hasta que remataren les votaciones n'otros países. Fecha de les eleiciones al Parllamentu Européu de 2009Estáu miembruFechaEstáu miembruFechaEstáu miembruFechalink=|borde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 5 y 6 de xunu 6 de xunu 7 de xunuborde|20x20px 7 de xunuborde|20x20px| 5 de xunuborde|20x20px| 6 y 7 de xunuborde|20x20px|borde|20x20px|Bandera d'Hungría 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px|borde|20x20px|Bandera del Reinu Xuníu 4 de xunu 7 de xunuborde|20x20px 6 de xunulink=|borde|20x20px| 7 de xunu 7 de xunu 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px|borde|20x20px|Bandera de Austria 7 de xunuborde|20x20px| 6 de xunu 7 de xunuborde|20x20px 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 4 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 7 de xunuborde|20x20px| 6 de xunu
Antecedentes políticos a nivel européu
Crisis de ratificación del Tratáu de Lisboa Según el calendariu previstu, el tratáu de Lisboa que reforma'l sistema políticu de la Xunión Europea tenía d'entrar a valir el 1 de xineru de 2009; poro, les eleiciones europees de 2009 seríen les primeres según el reglamentu del nuevu tratáu. Sicasí, pola mor del refugu del tratáu nun referendu n'Irlanda'l 12 de xunu de 2008, la ratificación nun pudo llevase a cabu a tiempu, polo que la eleición va tener llugar según la manera prevista pol tratáu de Niza.
Candidatos de dellos partíos, ente ellos el Partíu de la Izquierda Europea y el nuevu partíu Libertas, anunciaron que'l tratáu de Lisboa sería una tema central de les sos respeutives campañes eleutorales. Sicasí, el Parllamentu Européu yá dio'l so vistu bonu a esti tratáu mientres la llexislatura 2004-2009, polo que el resultáu de les eleiciones de 2009 nun van tener influencies direutes sobre la continuación del procesu de ratificación.
Programes eleutorales y candidatos principales Igual que n'anteriores eleiciones europees espérase que les campañes eleutorales van centrase, sobre manera, en cuestiones de política nacional de los respeutivos Estaos miembros, en cuenta de tener como centro la política europea.EurActiv, 14 de mayu de 2008: Interview: National politics to dictate 2009 EU elections (en inglés). Pa faer frente a esto, los partíos políticos Europeos trataron de redactar programes comunes. Estos fueron presentaos polos lliberales (ELDR) el 31 d'ochobre, pol Partíu de la Izquierda Europea (PIE) el 29 de payares, polos socialistes (PSE) el 1 d'avientu de 2008, polos conservadores (PPE) el 30 de xineru de 2009 y per los Verdes (PVE) el 28 de marzu de 2009.Manifiesto eleutoral del ELDRManifiesto eleutoral del PIE (en inglés).Manifiesto eleutoral del PSE.Manifiesto eleutoral del PPE (en inglés). Este manifiesto es la propuesta de la cúpula del partido, que debía ser ratificado por un congreso a finales d'abril de 2009.Manifiesto eleutoral del PVE (en inglés).
Sicasí, nengunu de los partíos principales, PPE y PSE, llogró escoyer un candidatu propiu pal cargu del presidente de la Comisión Europea. Ésti nun ye nomáu pol Parllamentu Européu, sinón pol Conseyu Européu; sicasí, el Parllamentu tien un derechu de vetu que podría usar pa imponer un candidatu propiu. Sicasí, el PPE acutose a encamentar un segundu mandatu de José Manuel Durão Barroso, mientres el PSE nun llogró ponese d'alcuerdu sobre un candidatu alternativu.EurActiv, 3 d'avientu de 2008: Socialists silent over new Commission president (en inglés). Magar dalgunos de los miembros del PSE queríen proponer Poul Nyrup Rasmussen como candidatu, los socialistes d'España (PSOE) y Portugal (PS), con un pesu específicu dientro del PSE por tar nel gobiernu nos sos respeutivos países, preferíen caltener al portugués Barroso, magar ésti pertenez a la familia política del PPE.
Posibilidaes de coalición Dende les primeres eleiciones direutes en 1979, el Parllamentu Européu foi marcáu pola cooperación informal ente los dos grupos mayoritarios, PPE y PSE, lo cual foi criticáu repetidamente polos grupos menores, especialmente lliberales y verdes. A finales de 2008, el voceru del grupu lliberal, Graham Watson, anunció'l so oxetivu de participar nun pactu ideolóxicu" estable dempués de les eleiciones, seya col PPE o col PSE.EurActiv, 6 de payares de 2008: Interview: European Parliament needs 'ideological coalition' (en inglés). Sicasí, pel momento, nenguna d'estes coaliciones tendría una mayoría nel Parllamentu. Amás, Watson anunció a entamos de 2009 la so candidatura pola presidencia del Parllamentu Européu.EurActiv, 8 de xineru de 2009: Watson runs for European Parliament presidency[ (en inglés). Esti cargu, que pel momento ye desempeñáu pol alemán Hans-Gert Pöttering (PPE), tradicionalmente foi partíu ente PPE y PSE pa media llexislatura cada unu. Sicasí, el lliberal Pat Cox yá fuera presidente del Parllamentu con sofitu del PPE ente 2002 y 2004. Poro, el PSE anunció tar preparáu pa enfrentase a una alianza antisocialista" dempués de les eleiciones.EurActiv, 28 de payares de 2008: PES ready to fight 'anti-Socialist alliance' in June polls (en inglés).
Discutinios por reagrupamientos de los grupos políticos nel Parllamentu Antes de les eleiciones, tán aldericándose les entraes y salíes posibles de dellos partíos nacionales nos grupos políticos del Parllamentu Européu. Tales cambeos de grupu per parte de partíos pequeños o por determinaos diputaos non relativamente frecuentes nel Parllamentu Européu; sicasí, antes de les eleiciones, alderíquense tamién los cambeos de dellos partíos más grandes, que podríen influyir la rellación de fuercies ente los grupos parllamentarios polo xeneral.
Asina, en 2007 #formar n'Italia'l nuevu Partíu Demócrata (PD) de dellos partíos que de pel momento pertenecen en parte al grupu socialista (diez diputaos), en parte al grupu lliberal (nueve). La pertenencia a un partíu políticu européu foi revesosa dientro del PD; a principios d'avientu de 2008, el so secretariu xeneral Walter Veltroni anunció que'l PD cooperaría col PSE, pero ensin formar parte d'él.Noticia en la páxina web del PD, 1 d'avientu de 2008 (en italiano). Sicasí, inda nun ta del tou claru si, dempués de les eleiciones, los diputaos del PD van pertenecer por completu al grupu socialista o se van partir ente'l socialista y el lliberal.
Amás, ta abiertu si'l Partíu Conservador británicu (agora con ventisiete diputaos) va siguir nel grupu del PPE dempués de les eleiciones. Hasta 1992, el Partíu Conservador formara un grupu propiu colos Demócrates Europeos (DE), que depués fundió col del PPE. En 2005, David Cameron (escoyíu darréu a la presidencia del Partíu Conservador) anunció la so intención de salir d'esti grupu conxuntu, polo qu'en 2006 los conservadores ingleses fundaron el Movimientu pa la Reforma Europea (MRE), xunto colos conservadores checos del ODS. Según los planes de Cameron, esti MRE tenía de formar un partíu políticu européu con un grupu propiu dempués de les eleiciones. Sicasí, pa esto precísense partíos miembros de siquier #siete Estaos de la XE, daqué que'l MRE nun consiguió hasta principios de 2009. Poro, empezóse a aldericar l'alternativa d'una asociaicón ente'l Partíu Conservador británicu y la Xunión pola Europa de les Naciones (UEN), un grupu menor d'enclín nacional-conservador y euroescéptico.EurActiv, 12 de xineru de 2009: UK Conservatives in the EPP-ED: Will they stay or go? (en inglés). Esto reforzaría notablemente a la UEN, que pel momento cunta con cuarenta y cuatro diputaos. Sicasí, dalgunos de los eurodiputaos del Partíu Conservador británicu entá defenden la permanencia nel grupu del PPE.
Per otra parte, el Fianna Fáil irlandés (FF, agora con cuatro diputaos) va salir de la UEN dempués de les eleiciones. Dende va tiempu, el FF caltién un cursu más europeísta que'l restu de la UEN; amás, por razones históriques nun quier pertenecer a un mesmu grupu colos conservadores británicos. N'abril de 2009, el FF anunció la so entrada nel partíu européu lliberal ELDR.Noticia en la páxina web de ELDR, 16 d'abril de 2009 (en inglés).
Candidatures y programes eleutorales