thumb|250px|Conceyos del condáu:1. Weymouth and Portland2. West Dorset3. North Dorset4. Purbeck5. East Dorset6. Christchurch7. Bournemouth (Unitariu)8. Poole (Unitariu)
Dorset (d'antiguo Dorsetshire) ye unu de los cuarenta y siete condaos d'Inglaterra, Reinu Xuníu, con capital en Dorchester. Allugáu na rexón Suroeste llinda al norte con Somerset y Wiltshire, al este con Hampshire, al sur cola canal de la Mancha y al oeste con Devon.Ye d'orixe históricu. Nes sos zones más amplies, mide 80km d'este a oeste y 64km de norte a sur; y tien un área de 2653km². Alredor de la metá de la so población habita na conurbación del sureste. El restu del condáu ye principalmente rural y presenta una densidá poblacional baxa. El so lema ye Who's Enfear'd.
Dorset ye famosu pola Mariña Xurásica, declarada Patrimoniu de la Humanidá, que inclúi destacaos accidentes xeográficos como Lulworth Cove, la Isla de Pórtland, Chesil Beach y Durdle Door. Sobre la mesma tópense tamién los destinos turísticos de Bournemouth, Poole, Weymouth, Swanage y Lyme Regis. El condáu ye l'escenariu principal de les noveles del escritor Thomas Hardy, quien nació cerca de Dorchester. Tuvo habitáu dende tiempos perantiguos y cuenta con numberosos xacimientos arqueolóxicos, incluyendo los castros de Hod Hill y del Castiellu Maiden.
El condáu ceremonial de Dorset representa'l 2,03% del área d'Inglaterra y allúgase, coles sos 2653km², nel puestu númberu 20 tocantes a superficie ente los 48 condaos ceremoniales ingleses. El condáu non metropolitanu homónimu, de 2542km², atopar nel númberu 21 en términos d'área ente los 34 condaos non metropolitanos de dichu país constituyente.
Historia
thumb|300px|right|Mapa de distribución de los pueblos celtes del suroeste d'Inglaterra. El territoriu de los durotriges apaez n'anaranxáu.
La primer mención del nome del condáu de la que se tien noticia data del añu 940d.C. como Dorseteschire, que significa “habitantes (saete) de Dorchester (Dornuuarana)”.
Los primeros habitantes de Dorset de los que se sabe yeren cazadores mesolíticos d'alredor del añu 8000a.C. Les sos poblaciones yeren amenorgaes y concentrábense a lo llargo de la mariña de la isla de Purbeck, Weymouth y Chesil Beach y nel valle del ríu Stour. Utilizaben ferramientes y fueu pa llimpiar árees nes qu'esistíen montes de carbayos. Les altes llombes de tiza fueron de gran utilidá pa los asentamientos defensivos mientres milenios: esisten túmulos del neolíticu y de la edá del bronce en cuasi toles llombes del condáu y un númberu importante de castros de la edá del fierro, siendo'l castiellu Maiden el más famosu d'ellos. Les formaciones de tiza seríen deforestadas nesta última dómina pa crear espacios nos que pudiera practicase l'agricultura y la ganadería.
thumb|left|210px|Vista del castiellu de Corfe dende embaxo.
Topáronse artefautos romanos notables, particularmente pela redolada de la villa romana de Dorchester, onde'l Castillo Maiden, perteneciente a una tribu celta conocida como durotriges, foi prindáu pola segunda y la octava lexón sol mandu del futuru emperador Tito Flavio Vespasiano nel añu , a empiezos de la invasión de Britania. Los caminos partíen de Dorchester y, estendiéndose a lo llargo de los visos de les llombes de tiza, dirixir a munches villes pequeñes nel condáu. Na dómina romana, los asentamientos dexaron d'allugase nos visos de les llombes pa ser treslladaos a los valles; pal sieglu IV, los visos fueren abandonaes. Una gran fuesa defensiva, Bokerley Dyke, retrasó la conquista saxona de Dorset por hasta doscientos años. El Domesday Book documenta munchos pueblos saxones que se correspuenden con llocalidaes modernes allugaes principalmente nos valles. Hubo pocos cambeos nes parroquies desque s'escribió esi rexistru censal. Mientres los sieglos siguientes, los pobladores establecieron un patrón de tierres que prevaleció hasta'l sieglu XIX, según tamién monesterios, qu'adquirieron enormes árees de tierra y constituyíen centros de poder.
Na guerra civil del sieglu XII, Dorset foi fortificáu cola construcción de castiellos defensivos en castiellu de Corfe, Powerstock, Wareham y Shaftesbury, y cambeos nos monesterios, como por casu nel d'Abbotsbury. Mientres la guerra civil inglesa, el condáu tenía una importante cantidá de fortaleces realistes, como'l castiellu de Sherborne y el castiellu de Corfe, que fueron dexaos en ruines poles fuercies parlamentaristes. Naquellos años, la monarquía y la nobleza solíen utilizar les tierres del condáu pa la caza y entá esiste ellí un númberu significativu de deer parks. A finales de la edá media, los asentamientos qu'inda quedaben nel visu de les llombes amenorgar hasta finalmente sumir. Ente les dómines Tudor y xeorxana, les granxes especializáronse y les finques monástiques eslleiéronse, produciendo un aumentu na población y nel tamañu de los pueblos. Mientres la Revolución industrial, Dorset siguió siendo principalmente rural y entá caltién la so economía agrícola. Los mártires de Tolpuddle vivíen nesti condáu, que la so economía basada nes actividaes llabradores foi de vital importancia na formación del movimientu sindical.
Xeografía
Xeografía física
thumb|280px|right|Mapa xeolóxicu de Dorset.
La mayor parte de les tierres de Dorset puede ser clasificada en dos categoríes determinaes pola xeoloxía subxacente. Esiste una notable cantidá d'amplies agrupaciones de llombes de piedra caliar, gran parte de les cualos foi deforestada y contién na actualidá praos caliares y tierres arables. Estes árees caliares inclúin una banda de tiza que percuerre'l condáu del suroeste al nordeste y que toma formaciones tales como Cranborne Chase, Dorset Downs y Purbeck Hills. Ente eses zones de llombes esisten amplios valles de magre (principalmente magre de Oxford, con un pocu de magre de Weald y de Londres) con estensos terrenos inundables. Estos valles son utilizaos primariamente na producción de lleche, espardiéndose sobre ellos pequeños pueblos y granxes. Ente ellos atopa'l Blackmore Vale (valle del ríu Stour) y el valle del ríu Frome.
thumb|left|280px|Arcu natural de Durdle Door.
El sureste de Dorset, alredor de Poole y Bournemouth, xaz sobre un suelu débil compuestu de magres del eocenu (especialmente magre de Londres y de Gault), arena y grava. Nestos terrenos esisten gorbizales nos qu'habiten les siete especies de reptiles natives del Reinu Xuníu. L'ampliu estuariu del ríu Frome, que foi talláu por numberosos afluentes, cuerre al traviés d'esta débil roca. Apréciense gordones mariniegos de sable na desaguada del estuariu, que fúndese col puertu de Poole, unu de los tantos que reclama pa sí'l títulu de segundu puertu natural más grande del mundu, dempués del de Sydney, anque esi títulu que supuestamente ostenta dicha ciudá australiana tamién se topa en disputa. El puertu ye bien poco fondu en dellos llugares y contién delles islles, ente les que se destacar la isla Brownsea, famosa por ser una reserva d'esguiles coloraos y el llugar onde nació'l escultismu. El puertu y les llombes de tiza y piedra caliar de Purbeck nel sur fuelguen sobre'l campu petrolífero más grande allugáu dientro del Reinu Xuníu, que ye operáu pola compañía BP dende Wytch Farm. Produz petroleu d'alta calidá y cuenta col pozu más antiguu del mundu que funcionara de cutio —el mesmu se emplaza en Kimmeridge y bombió petroleu de manera incesante dende empiezos de la década de 1960—, según tamién la perforación horizontal de mayor llargor —mide 8km y termina debaxo del muelle de Bournemouth—. L'alfarería fabricada por Poole Pottery con magre del llugar ye famosa pola so calidá.
thumb|310px|right|Vista de Lyme Bay dende Lyme Regis.
La mayor parte de la mariña de Dorset foi designada Patrimoniu de la Humanidá en 2001 por cuenta de la so xeoloxía y accidentes xeográficos. La mesma documenta la yera mesozoica en tola so estensión, dende'l triásicu al cretácicu, y apurrió numberosos fósiles de gran importancia, incluyendo'l primera ictiosauro completu descubiertu y árboles fosilizaos del xurásicu. A lo llargo de la llinia costera, pueden atopase tamién dalgunos de los exemplos más notables de ciertos accidentes xeográficos, incluyendo una ensenada conocida como Lulworth Cove y el arcu natural de Durdle Door. Frente a les mariñes del condáu, na Canal de la Mancha, allúgase una islla de piedra caliar llamada Pórtland, que ta coneutada a Gran Bretaña al traviés del tómbolo de Chesil Beach.
thumb|left|280px|Estuariu del ríu Frome en Wareham.
Nel oeste, la tiza y el magre típiques del sureste d'Inglaterra empiecen a dar pasu a la marga y el granitu carauterísticos de Devon. Hasta apocayá, creíase Pilsdon Pen (277 m) yera'l puntu más altu del condáu; sicasí, estudios recién demostraron que la cercana Lewesdon Hill yera de mayor altitú, con 279 metros. Lewesdon ye amás una Marilyn.
Dorset presenta la proporción más grande de reserves naturales n'Inglaterra, incluyendo una Area of Outstanding Natural Beauty qu'ocupa'l 44% de la superficie del condáu, un Patrimoniu de la Humanidá (la Mariña Xurásica, de que los sos 153km de llargor, 114 estender por Dorset), dos Heritage Coasts (92km) y numberosos Sites of Special Scientific Interest (199,45km²). El Senderu de la Mariña Suroeste percuerre la so llinia costera dende la llende con Devon hasta South Haven Point cerca de Poole.
thumb|280px|right|Vista aérea de la entrada del puertu de Poole dende l'oeste-noroeste. La mayor de les islles na fotografía ye la isla de Brownsea; a la izquierda atópense la isla Furzey y la isla Green.
Clima
Dorset esfruta de branos templaos y iviernos benignos, pos se trata del tercer condáu más austral del Reinu Xuníu. Sicasí, nun s'alluga lo suficientemente al oeste como para trate afeutáu polos fuertes vientos de les nubes atlántiques qu'azoten a Cornualles y Devon. Dorset y el restu del suroeste d'Inglaterra presenten temperatures ivernizos mayores (en permediu 4,5 a 8,7°C) a les d'otres partes del país, ente que nes sos temperatures pel branu superen inclusive les de Devon y Cornualles (en permediu of 19,1 a 22,2 °C). Ensin considerar les zones de mayor altitú como les Dorset Downs, la temperatura añal permediu nel condáu ye d'ente 9,8 y 12 °C. Nes árees costeres de Dorset, cuasi nunca nieva.
Les mariñes meridionales de Dorset, Hampshire, West Sussex, East Sussex y Kent reciben de más hores de sol que cualesquier otra parte del Reinu Xuníu (unes 1541 a 1885 hores per añu). Les precipitaciones varien a lo llargo del condáu: nes árees costeres del sur y del este rexistrar ente 741 y 870mm d'agua añal, ente que nes Dorset Downs esa cifra xube a ente 1290 y 1601mm; en términos xenerales, menos qu'en Cornualles y Devon, pero más que nos condaos del este.
Demografía
thumb|left|280px|Muelle de Poole.
Según estimaciones pa mediaos de 2006, el condáu non metropolitanu de Dorset tenía una población de 407217 habitantes, más otros 165370 en Bournemouth y 137562 en Poole, lo que significa que'l condáu ceremonial cuntaba con un total de 710149 habitantes. Diches cifres allugar nel puestu númberu 32 tocantes a población ente los 48 condaos ceremoniales d'Inglaterra y nel mesmu llugar ente los 34 condaos non metropolitanos.