La sexualidá humana ye la capacidá de sentir esperiencies erótiques y de responder a elles. Representa'l conxuntu de comportamientos que concernen el prestu de la necesidá y el deseyo sexual. Al igual que los otros primates, los seres humanos utilicen la escitación sexual con fines reproductivos y pal caltenimientu de venceyos sociales, pero amiésten-y el gocie y el prestar propiu y el del otru. El sexu tamién desenvuelve facetes fondes de l'afectividá y la conciencia de la personalidá. En rellación a esto, munches cultures dan un sentíu relixosu o espiritual al actu sexual, según ven nello un métodu p'ameyorar (o perder) la salú.
Egremy define a la sexualidá como la "Construcción bio-sociu-psicolóxica que nos dexa establecer rellaciones colos demás dende la exa sexu-xenérico".
La OMS define como "sexualidá ye un aspeutu central del ser humanu presente a lo llargo de la so vida. Toma'l sexu, les identidaes y los papeles de xéneru la orientación sexual, l'erotismu, el placer, la intimidá y la reproducción. La sexualidá se vivencia y esprésase al traviés de pensamientos, fantasíes, deseos y creencies, actitúes, valores, conductes práutiques, papeles y rellaciones interpersonales. La sexualidá puede incluyir estes dimensiones, sicasí non toes elles se vivencían o s'espresen siempres. La sexualidá ta influyida pola interacción de factores biolóxicos, psicolóxicos, sociales, económicos, políticos, culturales, éticos, llegales, históricos y espirituales".
Anque esisten componentes carauterísticos a tolos seres humanos que conformen la sexualidá, nun puede falase d'una sexualidá única, sinón qu'esisten tantes sexualidaes como seres humanos nel mundu porque cada unu de nós tien una construcción individual de la so sexualidá.
La complexidá de los comportamientos sexuales de los humanos ye productu del so cultura, la so intelixencia y de les sos complexes sociedaes, y nun tán gobernaos dafechu polos instintos, como asocede en casi tolos animales. Sicasí, el motor base del comportamientu sexual humanu siguen siendo los instintos, anque la so forma y espresión dependen de la cultura y d'eleiciones personales; esto da llugar a una gama bien complexa de comportamientos sexuales. Na especie humana, la muyer lleva culturalmente el pesu de la preservación de la especie.
Na sexualidá humana pueden estremase aspeutos rellacionaos cola salú, el prestar, llegales, relixosos, etc. El conceutu de sexualidá entiende tantu l'impulsu sexual, empobináu al gocie inmediatu y a la reproducción, como los distintos aspeutos de la rellación psicolóxica con el mesmu cuerpu (sentise home, muyer o dambos al empar) y de les mires de rol social. Na vida cotidiana, la sexualidá cumple un papel bien destacáu yá que, dende'l puntu de vista emotivu y de la rellación ente les persones, va muncho más allá de la finalidá reproductiva y de les normes o sanciones qu'axusta la sociedá. thumb|Khajuraho.
Términos y etimoloxía El términu sexu deriva del llatín sexus, por sectus, "seición", "separación"; del griegu genos (del cual deriva tamién genitalidad), y apaez usáu per primer vegada en De inventione I, de Cicerón.
Orientación ya identidá sexual
Amás de la unión sexual y emocional ente persones de distintu sexu (heterosexualidá), esisten rellaciones emocionales y sexuales ente persones del mesmu sexu (homosexualidá o androfilia y xenofilia) que —anque tengan una llarga tradición (yá esistíen na antigua Grecia y en munches otres cultures)— en dellos sectores siguen siendo valoraes na actualidá negativamente y son inclusive motivu de discriminación social.
La identidá sexual ye la conciencia propia y inmutable de pertenecer a un sexu o otru, esto ye, el sabese y sentise home o muyer. Na definición de la identidá sexual tán implicaos ensame de factores, ente los que podemos destacar el psicolóxicu, social y biolóxicu y -dientro d'esti postreru- el gonadal, cromosómico, xenital y hormonal. En realidá hai 78 factores distintos que s'estremen en sentíu masculín o femenín en cualquier persona.
Na mayoría de les ocasiones, los homes nacen con xenitales masculinos y los cromosomes XY, ente que les muyeres tienen xenitales femeninos y dos cromosomes X. Sicasí esisten persones que nun pueden ser clasificaes por estos factores, yá que tienen combinaciones de cromosomes, hormones y xenitales que nun siguen les definiciones típiques que se rellacionaron col home y la muyer. Ello ye que delles investigaciones suxeren qu'unu de cada cien individuos puede nacer con traces intersexuales, o lo que vulgarmente se conoz como hermafrodita.
Instintu Mientres sieglos consideróse que la sexualidá nos animales y nos humanos yera básicamente de tipu instintivu. Nesta creencia basáronse les teoríes p'afitar les formes non naturales de la sexualidá, ente les que s'incluyíen toes aquelles práutica ensin dirixir a la procreación.
Güei, sicasí, sábese que tamién dalgunos mamíferos bien desenvueltos como los delfines, ya inclusive aves como los pingüinos, presenten un comportamientu sexual estremáu, qu'inclúi amás de formes d'aparente homosexualidá, variantes de la masturbación y de la violación. La psicoloxía moderna deduz, por tanto, que la sexualidá puede o tien de ser aprendida.
El psicoanálisis estrema la noción d'instintu pal ser humanu y considera la sexualidá nun sentíu más ampliu que'l xenital una y bones el deséu sexual humanu non se superpone col instintu de reproducción.
Espresiones y desenvolvimientu del comportamientu sexual thumb|Dibuxo de Leonardo da Vinci d'una pareya hemiseccionada mientres el coitu
Na llende de les formes llargamente aceptaes de conductes sexuales, atópense les llamaes espresiones del comportamientu sexual; como la masturbación, homosexualidá, éstes hasta non apocayá tiempu yeren consideraes parafilies o perversiones de persones dexeneraes o moralmente degradaes en gran parte pola influencia relixosa na sociedá. La evolución nos usos y costumes y l'enanche del marxe de tolerancia fixo qu'estes conductes almítanse como válides nel marcu de los derechos escontra una sexualidá llibre.
Namái nos casos de malestar o de conflictu del propiu individuu colos sos enclinos, o naquellos nos que se pon en riesgu la integridá físico y moral de terceros, podemos falar de trestornos sexuales y nestos casos atopa la necesidá de tratamientu sicoterapéuticu ya inclusive farmacolóxicu.
La mayor parte de les cultures tienen normes sociales sobre la sexualidá. Por casu, munches cultures definen la norma sexual como una sexualidá que consiste namái n'actos sexuales ente un home y una muyer casaos. Los tabús sociales o relixosos pueden condicionar considerablemente'l desenvolvimientu d'una sexualidá sana dende'l puntu de vista psicolóxicu.
Relixón y sexu El Cristianismu afirma que, amenorgada a la genitalidad, la sexualidá degrada a la persona; que tien de tomar a tola persona y non yá a una parte de la mesma. Que la sexualidá ye una realidá positiva creada por Dios como espresión d'amor y unión ente un home y muyer. Que s'encarna dientro del alcuerdo matrimonial.
La so visión ye polémica, yá que nun suel reconocer o nun suel enfrentase a otros aspeutos de la sexualidá, como la homosexualidá, la masturbación o l'usu del preservativu.
Práutiques sexuales
Masturbación
Ye la estimulación que, con oxetu de consiguir escitación y prestar sexual o inclusive'l orgasmu, realiza un individuu nel so propiu cuerpu o nel d'otru, sobre manera nos órganos sexuales.
Coitu thumb|right|240px|Sexu vaxinal. Defínese como coitu la introducción del pene na vaxina o nel cursu d'otra persona, llamándose coitu vaxinal o coitu anal respeutivamente.
Sexu oral El sexu oral ye una práutica sexual na qu'una o más persones aguiyen los órganos xenitales d'otra colos llabios y cola llingua. Suel llamase cunnilingus, si ye na vulva; felación, si ye nel pene, y anilingus, si ye nel cursu.
Sexu anal El sexu anal ye una práutica sexual qu'arreya la introducción del pene o de xuguetes sexuales nel mesmu cursu o nel cursu d'otra persona.
Frot y tribadismu El frot ye una práutica sexual non penetrativa ente homes, na que dambos se raspien los penes erectos unu contra otru y se masturban mutuamente colos sos penes en contautu, xeneralmente tando abrazaos mientres s'afalaguen y besen frente por frente, anque pueden adoptase otres posiciones.
Nel tribadismu, práutica sexual non penetrativa, les muyeres primen y resfreguen les sos vulves una contra la otra, aguiyándose'l clítoris y otres partes eróxenes hasta algamar l'orgasmu.
Sexu tántrico El sexu tántrico ye una forma d'enseñanza budista y hindú que considera'l sexu una forma d'espansión y esploración de la espiritualidá.
Infeiciones de tresmisión sexual
Les infeiciones de tresmisión sexual (ITS), tamién llamaes enfermedaes de tresmisión sexual (ETS) y antes llamaes enfermedaes venérees (términu esti postreru que téunicamente yá nun se considera fayadizu) son les adquiríes pela vía sexual. Tresmítense debíu al contautu íntimu y pueden arimase mientres el coitu, polos besos, al traviés del contautu de la piel con una zona infestada o con úlceras y al traviés de pequeños esgarrios na boca o'l cursu o nos xenitales por aciu la práutica del sexu oral, anal o xenital, esto por cuenta de los microorganismos que pueden xuntase a la superficie de los epitelios uretral, endocervical, natural, rectal o faríngeo.
Si nun reciben tratamientu, dalgunes d'elles pueden producir daños permanentes (esterilidá, hipoacusia, problemes cardiovasculares, cáncer del pescuezu uterín o inclusive, en dellos casos, la muerte (VIH/SIDA). Tamién son tresmitíes de la madre'l fíu mientres l'embaranzu o mientres el trabayu de partu.
L'usu del preservativu por medrana a l'andada del VIH/SIDA menguó la incidencia de les ETS, pero siguen esistiendo perdayuri del mundu y son un problema de salú pública.
Los axentes productores de les infeiciones de tresmisión sexual inclúin bacteries, virus (como'l del herpes), fungos ya inclusive parásitos, como'l ácaru llamáu azón (Sarcoptes scabiei) o los pioyos llamaos lladiyes (Pedículus pubis).
Reproducción
El ser humanu utiliza la reproducción sexual heterogámica. Nella, los gametos estrémense tanto morfolóxica como fisiológicamente. Unu d'ellos -el espermatozoide- ye diminutu y móvil, y llámase-y tamién gametu masculín o microgameto, ente que l'otru -el óvulu- ye grande y sedentariu y denominar gametu femenín o macrogameto.
Control de la natalidá Xeneralmente basáu na planificación familiar y determináu poles práutica d'una pareya que tengan por fin el control de la cantidá de fíos utilizando anticonceutivos.
Amás, cumple cola función de prestu sexual, esto ye, la busca del prestar d'unu mesmu y del otru, colo que se llogra que la sexualidá sía indispensable pa la vida de los seres humanos, tocantes a la so harmonía ente lo físico y lo emocional.
Sexoloxía
La sexoloxía ye l'estudiu sistemáticu de la sexualidá humana y de les cuestiones a ella referíes. Toma tolos aspeutos de la sexualidá.
Informe Kinsey A partir de los años 30, empezó a realizase la investigación sistemática de los fenómenos sexuales. Darréu, la sexoloxía, caña interdisciplinar de la psicoloxía, rellacionada cola bioloxía y la socioloxía, tuvo una gran puxanza al llograr, en dellos casos, el respaldu de la mesma sociedá, promovíos polos movimientos de lliberación sexual de finales de los años 60 y principios de los años 1970.
Los primeros estudios científicos sobre'l comportamientu sexual correspuenden al informe Kinsey.