El materialismu ye una familia de corrientes filosófiques que, na rellación ente'l pensar, l'espíritu y la naturaleza, postula que la materia ye lo primario y la conciencia y el pensamientu son consecuencia d'ésta, a partir d'un estáu altamente entamáu.
Asina mesmu, alrodiu de la rellación del pensamientu humanu y el mundu que lu arrodia y la cognoscibilidad d'esi mundu, afirma que'l mundu ye material y esiste oxetivamente, independientemente de la conciencia. Según esta concepción, la conciencia y el pensamientu desenvolver a partir d'un nivel cimeru d'organización de la materia, nun procesu de reflexu de la realidá oxetiva.
Sostién amás que la materia nun foi creada de la nada sinón qu'esiste na eternidá y que'l mundu y les sos regularidaes son cognoscibles pol humanu, yá que ye posible demostrar la exactitú d'esa manera de concebir un procesu natural, reproduciéndolo nós mesmos, creándolo como resultáu de les sos mesmes condiciones y amás poniéndolo al serviciu de los nuesos propios fines, dando al traste cola cosa en sí, inasequible”.
Les sos afirmaciones entren n'oposición coles del Idealismu. Al afirmar que namái hai una "clase de sustancia" (la materia) el materialismu ye un tipu de monismu ontolóxicu.Bunge, M. (2002) Crisis y reconstrucción de la filosofía. Barcelona: Gedisa.
Introducción La oposición ente l'enfoque materialista y l'enfoque idealista ye una de los discutinios filosóficos más antigües y persistentes. Nel sieglu XVII el términu «materialismu» solíase usar principalmente nel sentíu de representaciones físiques alrodiu de la materia. Nesi sentíu les ciencies naturales modernes tienen un enfoque dafechu materialista.
Dende empiezos del sieglu XIX, por influencia del materialismu históricu, el términu pasa a usase tamién en contestu de les ciencies sociales. Nesi sentíu'l materialismu referir a dellos marcos teóricos que busquen les causes de los procesos históricos y el cambéu cultural en causes materiales. Pa esti materialismu de tipu históricu les causes últimes de los fenómenos sociales tán determinaes por factores materiales y refuga explícitamente les esplicaciones nes qu'intervienen factores sobrenaturales, tomando como un fechu la irrelevancia científica de Dios, d'espíritos y de una supuesta intelixencia del mundu nel aportar históricu. Acordies col materialismu, les causes últimes tienen de buscase en factores medibles o aprehendibles empíricamente."Les premises de que partimos (...) [s]on los individuos reales, la so aición y les sos condiciones materiales de vida, tantu aquelles con que s'atoparon yá feches, como les niciaes pola so propia aición. Estes premises pueden comprobase, consiguientemente, pela vía puramente empírica." Karl Marx y Friedrich Engels, La ideoloxía alemana. http://www.marxists.org/espanol/m-y/1840s/feuerbach/1.htm
Anque históricamente'l materialismu históricu popularizar nel senu del marxismu, onde sigue siendo una tema principal, atópense antecedentes anteriores a Marx. Anguaño ta presente en antropoloxía, teoría de la historia o socioloxía, faciendo que'l materialismu históricu englobe a toa una serie d'ellaboraciones teórequiers non necesariamente marxistes. Fora del campu del marxismu, el materialismu de tipu históricu ye la hipótesis de que les traces definitories de les sociedaes humanes y la evolución histórica de les mesmes tuvo determinada por factores materiales (teunoloxía disponible, sistema de producción, carauterístiques xeográfiques y climátiques). Debíu al intentu d'establecer les idees del materialismu históricu de manera independiente a la versión marxista del mesmu, acuñáronse términos nuevos como: materialismu cultural, funcionalismu ecolóxicu, determinismu xeográficu, determinismu económicu, y otros, que pueden ser consideraos como concepciones materiales de la Historia. Diversos autores académicos como Jared Diamond o Marvin Harris trataron en detalle la evolución histórica d'estenses árees xeográfiques, y tratando d'esplicar traces definitories de la sociedá a partir de factores materiales, señalando qu'esti tipu de factores son los preponderantes cuando se trata d'entender la evolución de les sociedaes y les civilizaciones.
Historia Doctrines materialistes del Antiguu Oriente Les primeres muertes que se tienen de la doctrina materialista remontar a fines del tercer y principios del segundu mileniu a. de n. y. nes cultures exipcia y babilónica, onde se formaron les primeres concepciones materialistes bonales. Tamién y un pocu más tarde pero con mayor integridá atópase na filosofía de la India y China Antigua.
En monumentos de la cultura exipcia antigua méntase por casu «l'agua frío creadora de tolos seres y de la que proceden toles coses, según l'aire qu'enllena l'espaciu y tópase perdayuri», lo cual amuesa que yá nesi entós plantegábase en forma embrionaria la cuestión del orixe material de los fenómenos naturales. O pue que interpretaren estos elementos dende un puntu de vista netamente simbólicu.
Na cultura babilónica, por casu, atopamos col astrónomu Seleuco (sieglu II a. de n. y.) quien yá nesi entós formuló conxetures alrodiu de la estructura heliocéntrica del mundu.
Na India Antigua apaez a mediaos del primer mileniu e.C. na doctrina lokaiata (o escuela de los chárvakas) que sosteníen que'l mundu yera material, compuestu de cuatro elementos primixenios: la tierra, l'agua, el fueu y l'aire. D'estos elementos formábense tamién los seres vivos, incluyíu'l ser humanu, que depués de morrer descomponíense nuevamente nestos elementos. Los chārvākes amás, sometieron a crítica les doctrines relixoses imperantes nesa dómina sobre la esistencia de Dios, l'alma y el mundu del más allá, demostrando que al morrer el cuerpu, sumía la conciencia, polo que consideraben absurda la doctrina de la transmigración de les almes.
El materialismu de los chárvakas topábase íntimamente rellacionáu col so ateísmu. Darréu na corriente sankhya (cerca del añu 600 e.C.) sosteníase que'l calter material del mundu desenvolver a partir d'una sustancia primixenia (prakriti); pero'l llogru más importante d'esta corriente foi'l postuláu de que'l movimientu, l'espaciu y el tiempu son propiedaes indixebrables de la materia.
Al empiezu de nuesa yera esta corriente filosófica nun aguantó la llucha contra l'idealismu y terminó per almitir la esistencia de les almes estreme y independientemente de la materia.
A midida que desenvolvíase la filosofía hindú antigua, la concepción de la materia compuesta polos cuatro elementos (fueu, aire, agua y tierra) foi sustituyida por representaciones más desenvueltes basaes na estructura atomista del mundu. Nes escueles filosófiques niaia y vaisesika surden les idees de que'l mundu componer de pequeñes partícules de diversa cualidá que se topen nel éter, nel espaciu y nel tiempu. Estes partícules seríen eternes, increables ya indestruyibles, de la que los oxetos compuestos d'elles seríen mutables, inestables y transitorios. Estes idees materialistes exercieron un fuerte influxu sobre escueles y doctrines relixoses de la dómina, como por casu na escuela relixosa mimansa, que reconocía la realidá del mundu, que'l so ser nun depende de nengún creador, esiste eternamente y compónse de partícules rexíes pola llei autónoma del karma.
Na China Antigua atopamos la doctrina materialista na teoría de la conocencia de Mo-Tse (479 - 381 e.C.) n'oposición a Confucio. Apurras importantes tamién les dio'l Taoísmu, que'l so creador Lao-Tsé (sieglos VI e.C. a IV e.C.) sostenía que'l mundu, que ye eternu, topar en movimientu y mutación continuos. El movimientu, según los taoístes, ye rexíu pol Tau (llei natural), que magar ye un conceutu astractu y metafísicu, ye coles mesmes anti-espiritista yá que al Tau considerar inmaterial pero natural, y non d'orixe divín o sobrenatural, polo que la cosmovisión taoísta resulta nuna dialéutica materialista-metafísica, dualmente naturalista y non espiritista.
Les idees materialistes inocentes cobraron socesivu desenvolvimientu na doctrina de Xun Zi (313 - 238 e.C.) una de les relevantes figures del confucionismo, quien a diferencia d'otros confucianos consideraba que'l cielu nun tener conciencia y ye parte de la naturaleza, na qu'incluyía coles mesmes el Sol, la Lluna, los astros, les estaciones del añu, la lluz y les tiniebles, el vientu y l'agua, y que la socesión de fenómenos celestes escurre según determinaes lleis naturales, de cuenta que'l destín de les persones nun puede ser rexíu por una inesistente voluntá del cielu».
Xun Zi afirmaba que'l ser humanu, contrariamente a los animales, sabe acomuñar los sos esfuercios y entamar la so vida pública, que puede conocer el mundu circundante y aprovechar les conocencies adquiríes na so bien; amás de que la conocencia empieza pola perceición, pero ye gobernáu pol pensamientu que cumple lleis naturales.
D'últimes yá na redoma de nuesa yera alcuéntrase en Wang Chung (27 - 97 e.C.) quien sostenía que'l mundu componer de la sustancia qì, que se mueve na eternidá, ente que'l tau ye la llei de la mesma realidá. Pola aición recíproca de dos qi —los enrarecidos que se topen nel espaciu celeste y los entestaos que se topen na tierra constituyendo los diversos cuerpos— son niciaes toles coses. Sostenía que l'home ye un ser natural compuestu de sustancia material nel que s'instaló una enerxía vital, un principiu espiritual ellaboráu pola circulación del sangre, que sume al morrer l'home. Esti materialismu yera inocente y metafísicu.
Materialismu de la Grecia Antigua Dende'l sieglu VI e.C. la filosofía desenvolver con mayor ímpetu na Grecia Antigua y post moderna. Ellí la corriente materialista surde en discutiniu cola relixón principalmente nos filósofos representantes de la llamada escuela de Mileto; Tales de Mileto (ca. 624 - 547 e.C.), Anaximandro (ca. 610 - 546 e.C.) y Anaxímenes (ca. 585 - 525 e.C.).
Según la doctrina de Tales, l'agua ye'l principiu de toles coses; tou procede de l'agua y tou convertir n'agua.
Anaximandro tomó como sustancia primario de tolo esistente'l apeiron, principiu indetermináu que nicia les coses y los fenómenos por aciu el movimientu y la segregación de contrarios tales como «lo húmedo y lo seco», «lo frío y lo templao» «lo duce y lo salao». Según esta doctrina tou alcuéntrase en constante rotación, una cosa surde del apeiron y otra sume y se decompone tresformándose en apeiron, lo cual siguiendo un cursu materialista fai unu de los primeros intentos de representar el mundu dialécticamente, en movimientu.
Anaxímenes tomó como sustancia primordial l'aire, que'l so movimientu condiciona'l surdimientu y la desapaición de les coses.
Otru filósofu griegu que fizo grandes apurras a la doctrina materialista foi Heráclito d'Éfesu (ca. 530 - 470 e.C.) el cual tomó como sustancia primario'l fueu. Sostenía la esistencia na eternidá del mundu, independientemente de cualesquier de les fuercies sobrenaturales, como un fueu eternamente vivu, que con orde regular enciéndese y con orde regular apágase. Sorrayaba la idea del movimientu y cambéu constante del mundu, de la contradicción como fonte de movimientu, de la posibilidá de tresformamientu recíprocu de los contrapuestos. Espresó idees sobre los principios dialécticos, que reflexen d'una o otra manera l'estáu verdaderu de les coses, anque non sosteníes por conocencies científiques.
El desenvolvimientu más fondu de la corriente materialista na Grecia Antigua ver na doctrina de Demócrito de Abdera (460 - 370 e.C.), que promovió la teoría atomista de la estructura de la materia. Según esta teoría, el principiu cardinal del mundu ye la esistencia del vacíu y los átomos que se mueven nel vacíu, atopándose y formando distintos cuerpos ya inclusive l'alma del home, que muerre al perecer l'organismu.