Idi Amin Dada foi un dictador militar y el tercer presidente d'Uganda dende 1971 a 1979. Amin xunir al reximientu colonial británicu, los Fusileros Africanos del Rei, en 1946. Xubió al rangu de xeneral nel exércitu ugandés poscolonial y convirtióse nel so xefe enantes de tomar el poder nel golpe d'estáu de xineru de 1971 nel que depunxo a Milton Obote. Siendo yá xefe del estáu xubir a sigo mesmu a mariscal de campu.
El gobiernu de Amin carauterizar pol abusu flagrante de los derechos humanos, la represión política, la persecución étnica, los asesinatos estraxudiciales, el nepotismu, la corrupción y la mala xestión económica. El númberu de víctimes del so réxime bazcuya ente 100 000 y 500 000, acordies con estimaciones d'observadores internacionales y grupos de derechos humanos. Mientres los sos años nel poder, Amin pasó de la llealtá a occidente y de recibir un sofitu firme d'Israel a ser sofitáu dempués pola Libia de Muammar al-Gaddafi, la Xunión Soviética y Alemaña Oriental.Gareth M. Winrow: The foreign policy of the GDR in Africa, p. 141 ISBN 9780521122597
En 1975 y 1976 Amin convertir nel presidente de la Organización pa la Unidá Africana, un grupu panafricanista diseñáu pa promover la solidaridá de los estaos africanos. De 1977 a 1979 Uganda tuvo nel puntu de mira de la Comisión de Derechos Humanos de les Naciones Xuníes. En 1977, dempués de la retirada d'Uganda de los dos últimos diplomáticos británicos, Amin declaró que venciera a los británicos y añadió al so títulu les sigles «CBE», por «Conquistador del Imperiu Británicu», nes sos iniciales n'inglés. Radio Uganda anunció entós que'l so títulu completu yera: «La so Excelencia'l presidente vitaliciu, mariscal de campu Alhaji Dr. Idi Amin Dada, VC, DSO, MC, CBE».
La disidencia interna ugandesa y l'intentu de Amin d'anexonar la rexón de Kagera de Tanzania en 1978 llevó a la Guerra Uganda-Tanzania y la posterior cayida del so réxime. Amin fuxó al exiliu, primero en Libia y dende 1980 n'Arabia Saudita, onde vivió hasta la so muerte'l 16 d'agostu de 2003.
Primeros años Amin nunca escribió una autobiografía nin dio la so autorización por que se fixera una versión oficial de la so vida, polo qu'esisten discrepancies sobre cuándo y ónde nació. La mayoría de fontes biográfiques sostienen que nació en Koboko o Kampala hacia l'añu 1925, pero otres fontes ensin confirmar afirmen que pudo nacer en 1923 o en 1928. Acordies con Fred Guweddeko, un investigador de la Universidá Makerere, Idi Amin yera fíu de Andreas Nyabire (1889-1976), un miembru de la tribu kakwa que se convirtió del catolicismu al islam en 1910 y camudó el so nome pol de Amin Dada, patronímicu col que bautizó al so fíu. Abandonáu pol so proxenitor siendo bien nuevu, Idi Amin criar cola familia de la so madre nun pueblu agrícola del noroeste d'Uganda. Guweddeko sostién que la madre de Amin llamábase Assa Aatte (1904–1970), pertenecía a la tribu lugbara, yera herborista y tratara a miembros de la realeza de Buganda. Amin ingresó na escuela islámica de Bombu en 1941, onde estudió unos años, hasta que la dexó en cuartu grau d'idioma inglés. Trabayó en distintos sitios enantes de ser reclutado por un oficial del exércitu colonial británicu.
Exércitu colonial británicu +Cronoloxía de los ascensos militares de Amin Fusileros Africanos del Rei 1946 Ingresa nos Fusileros Africanos del Rei 1947 Soldáu rasu 1952 Cabu 1953 Sarxentu 1958 Sarxentu mayor (como comandante de pelotón) 1959 Efendi (Suboficial) 1961 Teniente (unu de los dos primeros oficiales ugandeses) Exércitu d'Uganda 1962 Capitán 1963 Mayor 1964 Delegáu del comandante del exércitu 1965 Coronel, Comandante del exércitu 1968 Xeneral 1971 Xefe d'EstáuPresidente del Conseyu de DefensaComandante en xefe de les fuercies armaesXefe del Estáu Mayor del Exércitu y del Aire 1975 Mariscal de campu
Amin apuntar nos Fusileros africanos del Rei (KAR) del exércitu colonial británicu en 1946 como pinche de cocina. Afirmó que se vio obligáu a apuntase nel exércitu mientres la Segunda Guerra Mundial y que sirvió na campaña de Myanmar, pero los rexistros indiquen que s'apuntó tres el fin del conflictu. Foi treslladáu a Kenia como soldáu d'infantería en 1947 y sirvió nel 21ᵉʳ Batallón d'Infantería de los KAR en Gilgil (Kenia) hasta 1949, añu en que la so unidá foi esplegada en Somalia pa combatir a los rebeldes shifta. En 1952 la so brigada foi unviada a lluchar contra la rebelión del Mau Mau en Kenia. Poco dempués Amin foi xubíu a cabu y al añu siguiente a sarxentu.
En 1959 Amin foi xubíu a efendi (suboficial), el más altu rangu posible na dómina pa un negru africanu nel exércitu colonial británicu. Volvió a Uganda el mesmu añu y en 1961 foi xubíu a teniente, convirtiéndose n'unu de los dos primeros ugandeses que consiguíen llegar a oficial. Foi entós asignáu a combatir el robu de ganáu ente los karamojong ugandeses y los nómaes turkana de Kenia. En 1962, tres la independencia d'Uganda de Gran Bretaña, Amin foi xubíu a capitán y, en 1963, a comandante. Namái un añu dempués yera segundu na cadena de mandu del exércitu.
Idi Amin foi un activu atleta mientres la so etapa nos exércitos británico y ugandés. Con 1,93 m d'altor y una complexón robusta, foi campeón d'Uganda de boxéu de pesu semipesáu dende 1951 a 1960, amás de nadador y un terrible delanteru de rugbiCain, Nick and Growden, Greg "Chapter 21: Ten Peculiar Facts about Rugby" en Rugby Union for Dummies (2ª Edición), p294 (pub: John Wiley and Sons, Chichester, Inglaterra) ISBN 978-0-470-03537-5 que xugó nel equipu Nile RFC.Cotton, p. 111 Sicasí, un oficial dixo d'él: «Idi Amin ye un tipu arrogante y un bon xugador de rugby, pero nun ye bien intelixente y precisa que les coses esplíquense-y con pallabres clares». Esiste una lleenda urbana frecuentemente repitida qu'afirma que foi escoyíu como reserva pol equipu de rugby East Africa pal partíu contra los Lleones Británicu-irlandeses en 1955, pero la hestoria ta totalmente infundada porque Amin nun apaez nin na fotografía del equipu nin na llista oficial de convocaos,Campbell, M. and Cohen, Y.J. (1960) Rugby Football in East Africa 1909–1959. Publicáu pola Rugby Football Union of East Africa amás de que nun se dexaron reserves nel rugby internacional hasta trece años dempués de dichu partíu.Sitio web de la hestoria del rugby (n'inglés)
Xefe del exércitu En 1965 el primer ministru d'Uganda Milton Obote y Amin tuvieron implicaos nun alcuerdu pal contrabandu de marfil y oru ente Uganda y Zaire. El repartu, como más tarde denunció'l xeneral Nicholas Olenga, un sociu del ex-líder congolés Patrice Lumumba, yera parte d'un alcuerdu p'ayudar a les tropes opuestes al gobiernu congolés, nel que se consiguía marfil y oru a cambéu del suministru secretu d'armes de contrabandu per parte de Amin. En 1966 el parllamentu d'Uganda esixó una investigación. Obote impunxo una nueva constitución qu'abolía la presidencia ceremonial del kabaka (rei) Mutesa II de Buganda, y declaróse a sí mesmu presidente executivu. Xubió a Amin a coronel y xefe del exércitu, y esti encargar de dirixir un ataque al palaciu del Kabaka y forzó a Mutesa a exiliase nel Reinu Xuníu, onde permaneció hasta la so muerte en 1969.
Idi Amin empezó a reclutar miembros de les etnies kakwa, lugbara y nuba, y d'otros grupos de la rexón del Nilu Occidental, na frontera con Sudán. Los nubios moraren n'Uganda dende principios del sieglu XX pos vinieren dende Sudán pa sirvir nel exércitu colonial. Munchos grupos étnicos del norte ugandés habitaben tantu n'Uganda como en Sudán, y esisten denuncies de que l'exércitu de Amin tuvo compuestu principalmente por soldaos sudaneses.
Toma del poder thumb|Milton Obote, primer presidente d'Uganda, foi depuestu por Amin nun golpe d'estáu en 1971.
Idi Amin y Milton Obote acabaron per alloñar se por cuenta de los sofitos que Amin creárase nel exércitu colos reclutes de la rexón del Nilu Occidental, a la so implicación n'operaciones de sofitu a la rebelión nel sur de Sudán y a un atentáu contra la vida de Obote en 1969. N'ochobre de 1970 Obote facer col control de les fuercies armaes y degradó a Amin de comandante de toles fuercies armaes a comandante del exércitu.
Enteráu de que Obote entamaba arrestalo por malversación de fondos del exércitu, Amin tomó'l poder nun golpe militar el 25 de xineru de 1971 aprovechando que'l primer ministru viaxara a un cume de la Commonwealth en Singapur. Les tropes lleales a Amin cerraron l'aeropuertu internacional de Entebe, la principal arteria d'accesu a Uganda, y tomaron Kampala. Los soldaos arrodiaron la residencia de Obote y bloquiaron les principales carreteres. Una emisión de Radiu Uganda, vitoreada per miles de persones nes cais de Kampala, acusó al gobiernu de Obote de corrupción y d'espachar un tratu preferencial a la rexón de Lango. Amin anunció qu'él yera un soldáu, non un políticu, y que'l gobiernu militar caltendríase namái como un réxime provisional hasta les nueves eleiciones, que s'anunciaríen cuando la situación normalizárase. Tamién prometió poner en llibertá a tolos presos políticos.
Idi Amin celebró-y al antiguu presidente y rei de Buganda, el yá fináu nel exiliu sir Edward Mutesa II, un funeral d'estáu n'abril de 1971. Tamién lliberó a numberosos presos políticos y repitió la so promesa de celebrar unes eleiciones llibres y xustes pa devolver al país a la democracia lo enantes posible.
Presidencia
Creación d'un gobiernu militar El 2 de febreru de 1971, una selmana dempués del golpe d'Estáu, Amin nomar a sí mesmu presidente d'Uganda, comandante en xefe de les fuercies armaes y xefe de los estaos mayores del exércitu de tierra y del aire. Anunció que diba suspender delles disposiciones de la constitución d'Uganda y aína estableció un Conseyu Asesor de Defensa compuestu por oficiales del exércitu y presidíu por él. Asitió los tribunales militares percima del sistema de derechu civil, nomó a soldaos pa los más altos puestos nel gobiernu y nes empreses públiques ya informó a los nuevos ministros civiles que taríen suxetos a la disciplina militar. Tamién renombró el complexu presidencial, la Casa de Gobiernu de Kampala, como «El Puestu de Comandu». Coles mesmes, eslleió la Unidá de Serviciu Xeneral (GSU), una axencia d'intelixencia creada pol anterior gobiernu, y la remplazó pola Oficina d'Investigación d'Estáu (SRB), que'l so cuartel xeneral nel suburbiu Nakasero de Kampala convertir en llugar de tortures y execuciones nos siguientes años. Otres axencies gubernamentales tamién fueron usaes p'acabar cola disidencia política, como la policía militar y la Unidá de Seguridá Pública (PSU).
Obote, pela so parte, abellugar en Tanzania, que'l so presidente Julius Nyerere ufiertára-y asilu, y ellí xuniéronse-y llueu unos 20 000 refuxaos ugandeses que fuxeren de Amin. Los exiliaos intentaron retomar el país en 1972 con un golpe d'estáu ruinamente entamáu.
Persecución d'etnies y otros grupos Amin tomó represalies contra l'intentu d'invasión d'Uganda polos exiliaos en 1972 cola purga del exércitu de los partidarios de Obote, predominantemente de miembros procedentes de los grupos étnicos acholi y lango. En xunetu de 1971 los soldaos acholi y lango fueron masacraos nos cuarteles de Jinja y Mbarara, y p'entamos de 1972 unos 5000 militares y siquier el doble de civiles d'eses etnies sumiera. Les víctimes llueu empezaron a incluyir miembros d'otros grupo étnicos, líderes relixosos, periodistes, artistes, altos executivos, xueces, abogaos, homosexuales, estudiantes ya intelectuales, presuntos delincuentes y estranxeros. Nesta atmósfera de violencia muncha xente foi asesinada por motivos criminales o por simple prestar.