Larrea ameghinoi (jarilla rastrera) ye una especie fanerógama de la familia Zygophyllaceae. Ye n'endemismu d'Arxentina. Ta estrechamente emparentada cola norteamericana Larrea tridentata.
Descripción Ye un subarbustu rastreru, de tarmos maderizos, cilíndricos y resinosos. Flores marielles. Fueyes con 2- foliolos, pilosos en dambes cares. Floria d'ochobre a fines de payares. Frutu cáusula con pelos blancu buxos (como un falopu d'algodón), 5 granes pequeñes, llises, arriñonaes. Ye única n'esvalixar el frutu completu, a pesar de que'l mesmu ye secu y dehiscente, siendo un casu particular de "dispersión esclerendocoria". Nesti mecanismu ye la xamasca l'elementu curiosu pal dispersor quien inxer los frutos al consumir les fueyes.
Distribución y hábitat Ye endémica d'Arxentina. Habita en zones baxes, anegadizas. Dende Neuquén hasta Chubut.
Ecoloxía Alcuéntrase en: "montes baxos", con vexetación con estratu abiertu o zarráu de maderices d'hasta 15 m d'altor "carbes", con vexetación trupa d'arbustos nun estratu cimeru cerráu de maderices d'hasta 5 m d'altura pastizal, con vexetación yerbácea, mayormente gramínees, d'hasta 1 m d'altor, y más del 80% de suelu cubiertu; y plantes maderices de más de 5 dm d'altor, ausente o esvalixada.
Usos Del so usu popular, la corteza y les fueyes utilizar pa tou tipu de dolencies humanes y animales. Por casu, el fervinchu de la fueya ye indicada pa fiebre, y combate el dolor de llombu, y como emenagogo (aguiya y favorez el fluxu menstrual). Les sos cataplasmes cocíes aselen el dolor reumáticu. Y propiedaes antiinflamatorias, antitumorales, antivirales, anticoléricas, antiperiódicas, balsámiques, sudoríficas, escitantes y vulnerarias (cura llagues, mancaes)..
Les jarillas fueron de los vexetales tintóreos de los calchaquíes, el so color de tinción ye mariellu.
Ye bien utilizada como combustible, por cuenta de que la so madera ye firme.
Integra en forma significativa la ingesta de los caprinos nel periodu de reposu vexetativu del pacional natural nel Chaco Grebu.
Taxonomía Larrea ameghinoi describióse por Carlos Luis Spegazzini y espublizóse en Revista de la facultá de agronomia; universidá nacional de La Plata 3: 499. 1897. Etimoloxía Larrea: nome xenéricu que foi nomáu n'honor de Juan Antonio Hernández Pérez de Larrea un clérigu español,nacíu en Villar del Salz el 30 de setiembre de 1730, amigu de la ciencia, que foi deán del cabildru de Zaragoza y obispu de Valladolid.
(Larrea) Tamién se denomina como apellíu orixinariu de la provincia vasca d'Álava, que dende fines de la Edá Media y principios de la moderna algamó gran espardimientu nes provincies Vascongadas, Navarra y los montes de Santander, Dizse que l'apellíu (Larrea) Provién de reis y guapos, Tamién se diz que solo les persones xeniales con pensamientos maraviyosos tienen esti apellíu. Esti apellíu fai a los demás apellíos como si nun valieren nada por que esi apellíu solo tener los grandes.
ameghinoi: epítetu dau n'honor del naturalista arxentín Florentino Ameghino. Sinonimia Covillea ameghinoi Briq.
Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Carauterístiques de les zigofilacees
Referencies
Bibliografía Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1–3): i–xcvi, 1–3348.
Enllaces esternos
Categoría:Plantes descrites en 1897 ame Categoría:Plantes melecinales Categoría:Esguiladores Categoría:Flora d'Arxentina Categoría:Plantes descrites por Spegazzini