Iste articlo tracta sobre Torrociella d'Alcanyiz. Ta altros emplegos d'o toponimo torreciella se veiga Torreciella (desambigación).

Torrociella d'Alcanyiz (Torrecilla de Alcañiz en castellano, La Torrocella d'Alcanyís en catalán) ye un municipio aragonés d'a provincia de Teruel, situata en a comarca d'o Baixo Aragón.

A suya población ye de 462 habitants (2004), en una superficie de 26,72 km² con una densidat de población de 17,29 hab/km²

Cheografía Torrociella d'Alcanyiz ye situato en o semontano d'as primeras sierras d'o Sistema Iberico, amán d'o río Mezquín, a 446 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 163 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.

Toponimia En bels lugars d'a redolada, como Castelserás y Castellot, se diz popularmén Torrocilla, forma que se vei en un texto d'o sieglo XVI; en A Codonyera se diz Torrocella. Esto mos recuerda a toponimos altoaragoneses como Torrocilla y Torrociella.

En a Edat Meya se conoixen as formas Torreziella (1201) y Torraziella (1225). A segunda forma puet indicar que ye deminutibo de "torraza" y no de torre u estar analochica con "torraza". En o Fogache de 1495 s'escribe ya castellanizato como La Torrezilla, contrastando con l'atra Torreziella teruelana que s'escribe en aragonés.

Bi ha bels microtoponimos en aragonés u con component aragonés: Barranco Fondo, Cascallo, Fondón, Fuente del Cocio, Ginistales, Gorga, Nogueras de Juan Soldado, Pairón de San Pedro, Paradetas de los Torrollones, Parralé, Planaces, Rodigacho, Royano, Sanchernar, Torné, Valdejuel, Valillo, El Vinyero, Las Valletas, etcetera.José Pardo Sastrón Catalogo o enumeración de las plantas de Torrecilla de Alcañiz asi espontáneas como cultivadas. Tip.de E.casañal y compañía. 1895. Reedición de 1995 de lo Instituto de Estudios Turolenses.

Parla

Como en tot o Baixo Aragón en sentiu amplo bi ha muitos aragonesismos. Bi ha muito adstrato catalán. Artur Quintana estudió l'aragonés residual d'esta localidat y lo publicó baixo o titol El aragonés residual del Mezquín, publicau por a revista Archivo de filología aragonesa. Este treballo se publicó atra vegada en l'anyo 2004 ixamplau con o lexico de Castelserás.

A parla de Torrociella destaca porque: Conserva muitos casos de F- inicial: falz, falcino, figa, desfollinador, desfollinar forcacha, enfarinar, farinetas, enfeligarchau, fafumau, femar, femero, fenaz, fetillero, fiemo, fila de agua, filadón, filar, follarasca, forigar, forigón, foya, foyar, foyeta, fuesa, fumarro, furiganya, furo, fusillo. Conserva muitos casos de -ll- que en castellano ye -j-: badallar, badallo, batallo, carrollo, cascallo, coscollo, coscollina, cobullada, colgallo, cremallero, crestallo, chirigallo, encendallo, entresillo, esquellarse, esperpillar, fetillero, follarasca, fulles, rata gallarda, gallo, gangalla, garafolla, gorgollo, gorgollar, gralla, hartallada, mallo, maltraballa, llama (metatesi de malla), margallo, mellaca, panolla, pella, pelloco, secallo, sisallo, sorollar, tellizo, tovalla, tornallo, cello. Bi ha restas d'o imperfecto aragonés: traibamos, traibáis, caiba, caiban. Se conoixe o emplego d'a pronombre adverbial ende, forma arcaica de en/ne, pero solo con o verbo haber: ves a tal partida que end'hay muchas setas. Se conserva o diminutivo aragonés -et, con a pronunciación /é/, sin t.

Demografía

Administración Reparto de concellers Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 Partido de los Socialistas de Aragón 4 4 4 Partido Popular 3 3 3 Total 7

Alcaldes Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Vicente Fraj Garcés Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia. UCD 1983–1987 José Luis Martínez Gascón 1987–1991 Joaquín Pérez Sancho 1991–1995 David Gil Poyuelo 1995–1999 Joaquin Vallés Velilla 1999–2003 Pedro Mª Mindan Ferrer 2003–2007 Pedro Mª Mindan Ferrer 2007–2011 Joaquín Lorenzo Alquézar PSOE-Aragón2011–2015 Joaquín Lorenzo Alquézar PSOE-Aragón2015–2019 2019–2023 2023–2027 José Miguel Celma Belmonte Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón. PP

Molimentos Casa d'a Villa, edificio renaixentista d'o sieglo XVI, protechita legalment dende 2003 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural. Texto en o BOA d'a declaración d'a Casa d'a Villa de Torrociella d'Alcanyiz como Bien d'Intrés Cultural.

Fiestas Sant Blas, 3 de febrero. Sant Miguel, 29 de setiembre.

Personalidaz naixitas de Torrociella d'Alcanyiz José Pardo Sastrón, botanico.

Vinclos externos www.TorrecillaDeAlcaniz.com

Referencias

*