thumb|Aniellos Olimpicos. Os Chuegos Olimpicos (en griego Ολυμπιακοί Αγώνες, en francés Jeux Olympiques y en anglés Olympic Games) son un escaicimiento esportivo internacional celebrato mientres os zaguers quince días d'un periodo de cuatre anyos dito Olimpiada. Se tracta d'un important escaicimiento que requiere preparativos previos por part d'o país organizador con un important esforzada economica, en o que participan mils de personas entre esportistas y lo suyo personal auxiliar y que ye retransmitiu por a mayor parte d'os medios de comunicación de toz os países, amenistando-se tamién acullir a los periodistas que los representan.

Encetatos orichinalment en l'antiga Grecia, fuoron recuperatos por o barón de Coubertin en zaguerías d'o sieglo XIX, inspirando-se en l'esprito d'os antigos chuegos. Os primers chuegos d'a era moderna s'organizoron en Atenas en 1896. Actualment se celebran os Chuegos Olimpicos de verano cada cuatre anyos en os anyos multiplos de cuatre, y os Chuegos Olimpicos d'hibierno tamién cada cuatre anyos, en os atros anyos parelos no multiplos de cuatre. Os primers Chuegos Olimpicos d'hibierno se facioron en Chamonix (Francia) en 1924.

Como consecuencia d'o transcorrer d'o tiempo, en os mas de cient anyos d'historia d'os Chuegos y d'o movimiento olimpico s'han produciu cambios constants en a suya estructura y organización, con una constant expansión d'o numero d'esportes olimpicos y de prebas d'istos esportes (complementaus mientres muitos anyos con esportes de demostración), amás de fixar unos requisitos minimos en cuasi todas as prebas ta limitar o numero creixent d'esportistas participants. Tamién ha desapareixiu la ideya de Coubertin de que toz os esportistas participants en os Chuegos estasen "amateurs", ye decir, que no recibisen garra sueldo, recompensa u cualsiquier tipo de remuneración por a suya actividat esportiva, ideya que sí se trobaba present en as primeras edicions d'os Chuegos. ¿Fin del amateurismo en los JJ.00.? en a revista Acción, 11 d'abril de 2024.

Nomás bi habió interrupcions en a organización d'os Chuegos cuan istos coincidioron con grans guerras, por a I Guerra Mundial no se podioron organizar os Chuegos de Berlín 1916, os de Tokio 1940, por a guerra chino-chaponesa, y se substituyoron Helsinki 1940 que tampoco podioron fer-se por a II Guerra Mundial; istas mesmas guerras tamién impidioron fer os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1940. D'atra man, en a historia d'os Chuegos tamién ha habiu boicots, dopache, terrorismo y subornos.

Dende l'anyo 1960 tamién bi ha uns Chuegos Paralimpicos, ta os atletas con bella disminución fisica u psiquica, y dende 1976 uns Chuegos Paraolimpicos d'Hibierno ta que istos mismos atletas participen en esportes d'hibierno.

O creiximiento de l'olimpismo ha feiro creixer una estructura organizativa d'o movimiento olimpico que actualment se concreta en federacions esportivas internacionals, comités olimpicos naionals y comités especificos ta cada edición d'os Chuegos. O Comité Olimpico Internacional (COI) ye l'organismo que prene las decisions, por eixemplo la ciudat a qui s'adchudica una edición d'os Chuegos y que estará qui habrá d'organizar y financiar ixa edición, amás de decidir qué esporte tiendrá la condición d'esporte olimpico en ixa edición. Asinas, actualment participan en una edición d'os Chuegos, entre los de verano y los d'hibierno, aproximadament 13.000 esportistas que compiten en 33 esportes diferents con un total de cuasi 400 prebas concretas.

Finalment, s'ha desenrollau toda una serie de simbolochía y rituals asociaus a los Chuegos, como por eixemplo los asociaus a la entorcha olimpica, la bandera olimpica u la ceremonia d'os Chuegos con actos d'ubertura y clausura y con a forma d'entregar a los esportistas as medallas d'oro (ta lo ganador d'a preba), archent (ta lo segundo clasificau) y bronce (ta lo tercer clasificau).

Chuegos Olimpicos de l'antigüidat

Os Chuegos Olimpicos de l'Antigüidat (en griego antigo: Ὀλυμπιακοὶ Ἀγώνες), ditos d'ista forma por fer-se amán d'o santuario de Zeus en l'antiga ciudat d'Olimpia, estioron un acto festivo en lo cual participaban ciudadans d'as ciudaz-estau griegas, l'esporte yera un elemento mas en un conchunto d'actos que incluyiban l'homenache y lo culto a los dioses d'o panteón griego.

O periodo de cuatre anyos entre chuegos yera conoixiu, igual que hue, como olimpiada y mientres la celebración d'a competición se promulgaba la ékécheiria u tregua olimpica pa permitir a los participants viachar en condicions de seguranza dende las suyas ciudaz dica Olimpia.

Os participants en os actos esportius, yeran conoixius como atletas, i heban de cumplir bellas condicions pa poder fer-lo: representaban a las suyas ciudaz respectivas y heban d'estar hombres libres (ye decir, no heban d'estar esclavos) y heban de poseyer plena ciudadanía griega.

En Olimpia se i celebroron 293 edicions d'os Chuegos Olimpicos de l'Antigüidat, dica que l'emperador romano Teodosio los abolió en l'anyo 393 dC por considerar-los un acto relichioso pagano (ye dicir, no cristiano).

Chuegos Olimpicos d'a Era Moderna

AnyoEventoSeu  Chuegos Olimpicos de Verano1896I ediciónAtenas20px Grecia1900II ediciónParís20px Francia1904III ediciónSaint Louis20px Estaus Unius1906Chuegos EntreficatosAtenas20px Grecia1908IV ediciónLondres20px Reino Uniu1912V ediciónEstocolmo20px Suecia1916VI ediciónBerlín20px AlemanyaSuspenditos por a Primera Guerra MundialAnyoEventoSeu1px1920VII ediciónAnvers20px BelchicaChuegos Olimpicos d'hibierno1924VIII ediciónParís20px Francia1924I ediciónChamonix20px Francia1928IX ediciónAmsterdam20px Países Baixos1928II ediciónSankt Moritz20px Suiza1932X ediciónLos Angeles20px Estaus Unius1932III ediciónLake Placid20px Estaus Unius1936XI ediciónBerlín20px Alemanya1936IV ediciónGarmisch-Partenkirchen20px Alemanya1940XII ediciónHelsinki20px Finlandia1940V ediciónGarmisch-Partenkirchen20px AlemanyaSuspenditos por a Segunda Guerra Mundial1944XIII ediciónLondres20px Reino Uniu1944VI ediciónCortina d'Ampezzo20px Italia1948XIV ediciónLondres20px Reino Uniu 1948V ediciónSankt Moritz20px Suiza1952XV ediciónHelsinki20px Finlandia1952VI ediciónOslo20px Noruega1956XVI ediciónMelbourne20px Australia1956VII ediciónCortina d'Ampezzo20px Italia1960XVII ediciónRoma20px Italia1960VIII ediciónSquaw Valley20px Estaus Unius1964XVIII ediciónTokio20px Chapón1964IX ediciónInnsbruck20px Austria1968XIX ediciónCiudat de Mexico20px Mexico1968X ediciónGrenoble20px Francia1972XX ediciónMúnich20px R.F. Alemana1972XI ediciónSapporo20px Chapón1976XXI ediciónMont-reyal20px Canadá1976XII ediciónInnsbruck20px Austria1980XXII ediciónMoscú20px Unión Sovietica1980XIII ediciónLake Placid20px Estaus Unius1984XXIII ediciónLos Angeles20px Estaus Unius1984XIV ediciónSarajevo20px Yugoslavia1988XXIV ediciónSeúl20px Corea d'o Sud1988XV ediciónCalgary20px Canadá1992XXV ediciónBarcelona20px Espanya1992XVI ediciónAlbertville20px Francia1996XXVI ediciónAtlanta20px Estaus Unius1994XVII ediciónLillehammer20px Noruega2000XXVII ediciónSydney20px Australia 1998XVIII ediciónNagano20px Chapón2004XXVIII ediciónAtenas20px Grecia2002XIX ediciónSalt Lake City20px Estaus Unius2008XXIX ediciónPequín20px China2006XX ediciónTorino20px Italia2012XXX ediciónLondres20px Reino Uniu2010XXI edición Vancouver20px Canadá 2016 XXXI edición Río de Janeiro 20px Brasil2014XXII ediciónSochi 20px Rusia 2020 XXXII edición Tokio border|20px Chapón 2018 XXIII edición Pyeongchang 20px Corea d'o Sud 2024 XXXIII edición París border|20px Francia 2022 XXIV edición Pequín 20px China2026XXV ediciónMilán y Cortina d'Ampezzo20px Italia

Referencias

Se veiga tamién Aniellos Olimpicos. Mascotas d'os Chuegos Olimpicos.

Vinclos externos

Pachina web oficial d'o Comité Olimpico Internacional (COI). Pachina web d'o Comité Olimpico Espanyol (COE). Asociación d'Esportes Olimpicos (ADO).

*