Brat artysty Theo w liście do matki wspominał, iż Vincent malując kwiaty stawiał sobie jako główny cel odświeżenie kolorów dla potrzeb swojej późniejszej pracy.
Opis Szachownice cesarskie były uprawiane w ogrodach francuskich i holenderskich pod koniec XIX wieku. Kwitną one, podobnie jak tulipany, wiosną, co skłania do wniosku, iż van Gogh właśnie wtedy je namalował. Jego znajomi przynosili mu je co tydzień, aby mógł używać ich jako modeli do studiowania. Szachownice cesarskie mają pomarańczowo-czerwone kwiaty, osadzone na długiej łodydze, w liczbie od trzech do dziesięciu. Aby skomponować swój bukiet, artysta użył tylko jednej lub dwóch łodyg, ustawiając pocięte kwiaty w wazonie z miedzi. Wazon z pomarańczowymi i złotymi kwiatami został oddany przez van Gogha jako żywiołowa celebra barwy, struktury i światła, zaś radosna aplikacja farby odzwierciedla jego nastrój w okresie, gdy mieszkał z bratem Theo. Kwiaty stoją dumnie w miedzianym wazonie, a kilka luźnych okazów równoważy pionową strukturę kompozycji. Kolorowe kwiaty odbijają się w lśniącym miedzianym wazonie, a cętkowana ściana wibruje połączonymi niebieskimi, zielonymi i żółtymi odcieniami z drobinkami bieli. Całość otacza świetlista aureola w kolorze lawendy.