W teorii, tajna policja różni się od agencji bezpieczeństwa w nowoczesnych liberalnych demokracjach, ponieważ agencje bezpieczeństwa podlegają regulaminom, wymogom raportowania i innym miernikom odpowiedzialności. Tajne policje zatrudniają wewnętrznych szpiegów i cywilnych informatorów do znalezienia liderów protestów lub dysydentów, często także posługują się agentami prowokatorami w celu pobudzenia przeciwników politycznych do przeprowadzenia nielegalnych czynów przeciwko rządowi, po czym tacy oponenci mogliby zostać aresztowani. Często posługują się mistyfikacją, szantażem lub zmuszaniem do określonego zachowania krewnych albo przyjaciół podejrzanego. Są znane z nocnych nalotów na domy w celu schwytania podejrzanych. Osoby schwytane przez tajną policję często są arbitralnie aresztowane i więzione bez procesu ani oficjalnego postępowania sądowego, w niektórych przypadkach są skazywane przez sądy kapturowe w procesach pokazowych lub tajne trybunały. W niektórych państwach z funkcjonariuszy tajnej policji są tworzone szwadrony śmierci do wykonywania zamachów lub "zniknięć".