Pawieł Nikołajewicz Rybnikow (), także Paweł Rybnikow (ur. 24 listopada 1831 w Moskwie, zm. 17 listopada 1885 w Kaliszu) – rosyjski etnograf i urzędnik, rzeczywisty radca stanu, w latach 1867–1885 wicegubernator guberni kaliskiej Królestwa Polskiego.
Pochodzenie Urodził się w rodzinie moskiewskich kupców, staroobrzędowców, jego ojciec Nikołaj Abramowicz Rybnikow (zm. 1836) był właścicielem fabryki włókienniczej w Czudnikach, matka miała na imię Jelena, miał jedną siostrę Sofiję (ur. 1836), zamężną za (zm. 1906).
Praca naukowa i urzędnicza w guberni ołonieckiej Po ukończeniu w rodzinnym mieście gimnazjum podróżował po Europie, był m.in. we Włoszech. W 1858 skończył studia filologiczne na wydziale filologiczno-historycznym Imperatorskiego Uniwersytetu Moskiewskiego. Po studiach podjął badania etnograficzne na terenie guberni czernihowskiej, przez co w 1859, podejrzany o „rewolucyjną propagandę”, został aresztowany, gdy zajmował się spisywaniem pieśni staroobrzędowców, a następnie zesłany do Pietrozawodska, w guberni ołonieckiej, gdzie nakazano mu pracę w kancelarii urzędu tamtejszego gubernatora. Pracując jako urzędnik nie przerwał pracy naukowej, w ramach służbowych obowiązków (zbierał dane statystyczne) objeżdżał miejscowości guberni ołonieckiej spisując przekazywane ustnie opowieści, pieśni oraz ballady, tzw.